CAP. XXVII. De institutione primi hominis.

Qualiter primus homo institutus sit a Deo et ad recte vivendum informatus, ut plenius valeamus agnoscere quod jam dictum est superius oportet nos ad medium revocare. Diximus namque superius duo bona a principio a Deo homini praeparata: unum corporale, alterum spirituale. Unum visibile, alterum invisibile; unum transitorium, alterum aeternum; unum corpori, alterum spiritui; unum inferiori vitae, alterum superiori, ut utraque vita jucunditatem suam haberet. Alia ad fomentum, alia ad gaudium; alia ad necessitatem, alia ad felicitatem; alia ad usum temporis, alia ad fructum aeternitatis. Horum itaque bonorum quae ad utramque vitam pertinebant spiritui (qui ipsi carni in homine praesidebat) cura injuncta est, quatenus scilicet alterum hoc est corporale bonum ad usum inferioris vitae per providentiam disponeret, alterum vero hoc est spirituale bonum ad fructum vitae superioris per obedientiam quaereret.

Utrumque ergo ad spiritum rationalem pertinuit, ut et carni suae provideret et sibi. Carni quidem suae in bono quod sibi ad usum ejusdem carnis erat subditum: sibi autem in bono illo quod non solum carni, sed ipsi quoque qui in carne superior fuit exstitit dignitate praelatum. Quapropter ad inferius quidem bonum conservandum providentia pertinuit; ad superius autem bonum obtinendum obedientia necessaria fuit. Providentia ex ratione, obedientia ex praeceptione; providentia in praecepto naturae, obedientia in praecepto disciplinae. Sic itaque primus homo institutus est, ut vitae inferioris bonum per providentiam custodiret; vitae superioris bonum per obedientiam quaereret. Si ergo secundum hanc institutionem incessisset, perfectam justitiam tenuisset; et sicut alienus fuisset a culpa, ita etiam liber et immunis permansisset a poena. Ut autem hujus institutionis modum utrinque perfectius agnoscimus, utriusque vitae rationem et formam, et ea quae ad utramque vitam spectare videntur bona, eorumque usum diligentius non considerare oportet.