|
Sane sex sunt opera quibus omnia quae fiunt ad effectum perducuntur.
Primum opus est de nihilo aliquid facere. Secundum opus est de aliquo
aliqua facere secundum substantiam et quantitatem in majus. Tertium opus
est de aliquibus aliquid facere secundum substantiam et quantitatem in
minus. Quartum opus est de aliquo aliqua facere, non tamen secundum
substantiam et quantitatem in majus. Quintum opus est de aliquibus
aliquid facere, non tamen secundum substantiam et quantitatem in minus.
Sextum opus est de aliquo nihil facere. Ex his sex operibus quatuor soli
Deo possibilia sunt; duo reliqua tantum creaturae possibilitati
conveniunt. De nihilo enim aliquid facere, et de aliquo aliqua facere in
majus, et de aliquibus aliquid in minus sive de aliquo nihil, solus Deus
potest. Duo reliqua, id est de aliquo aliqua non in majus, sicut cum
totum in partes dividitur, vel de aliquibus aliquid non in minus
quemadmodum cum partes in toto uniuntur, creatura facere potest. Cujus
opus recte propterea nihil esse dicitur, quia per ejus opus essentiis
rerum sive in conjungendo divisa, sive in dividendo conjuncta nihil
tollitur vel confertur. Ubi autem de nihilo aliquid fit aliquid fit;
quia hoc ipsum aliquid ut sit in eo fit, quod nisi fieret idipsum quod
est, aliquid non esset. Rursum cum de aliquo plus fit aliquid fit, quia
nisi in eo quod jam aliquid est aliquid fieret: ipsum quod postea plus
ibi est, non esset. Rursum cum de aliquibus aliquid fit, quia nisi illud
quod prius ibi plus fuit aliquid factum esset in eo quod minus modo est,
illud omnino non esset. De nihilo aliquid factum est, quando id quod
prius nihil erat ut aliquid esset factum est. Cum autem postea id quod
prius parvum factum erat majus factum est, de aliquo aliquid in majus
factum est. Cum vero quod magnum factum est, minus aliquando fit, de
aliquo aliquid in minus fit. Primum est opus creationis; secundum est
opus multiplicationis; tertium est opus unionis sive collectionis. In
primo opere fit aliquid et de nihilo. In secundo opere fit aliquid et de
aliquo; in tertio opere fit aliquid quidem sed non de nihilo, quia quod
fit habet materiam neque de aliquo; quia cum fit ipsum habet in materia
formam, sed cum duo sint unum fit aliud et transit in illud ut sit
illud, et desinit quidem esse quod est; et tamen non desinit esse, quia
incipit esse quod non est. Et cum fit illud quod esse incipit aliquid
fit, quia illud aliquid est quod esse incipit, et quod fit; et tamen non
de nihilo illud fit quod fit, quia priusquam hoc fieret aliquid fuit,
nec rursum de aliquo illud fit quod fit quia desinit esse quod prius
fuit, quando esse incipit hoc quod prius non fuit. Quod dicimus pro
exemplo in aliquo exprimamus. Omne quod est unum et omne quod unum esse
desinit in hoc ipso esse etiam desinit quod unum esse desinit. Ita sine
unitate nihil sustinere potest. Verum ex his quae sunt et unum sunt,
alia unitatem suam ex multis colligunt, qualia sunt composita et ex
partibus consistentia quae unum quidem esse habent; sed ex uno non
habent quia constant ex pluribus. Alia unitatem suam ex uno habent, et
in uno habent; quia unum et idem est ipsum ex quo sunt et ipsum quod
sunt, qualia sunt simplicia omnia et ex partibus non consistentia.
Compositis ergo unum esse, aliud non est quam unita esse; et ideo vere
unum esse non est, quia ex multis et in multis est. Quibus autem simplex
est esse vere unum esse est, quia unum est totum et quod est, et ex quo
est. Sed ex his rursum quae ex simplicitate unum sunt, alia unitatem
suam ex multis non colligunt quia non sunt composita; nec unitatem suam
in multa effundunt, quia multiplicari non possunt, neque esse materia.
Quales sunt incorporei spiritus qui neque ex materia sunt, quia
simplices sunt, neque materia esse possunt, quia corpora non sunt. Alia
quidem unitatem suam simul ex multis non colligunt, quia sunt simplicia;
sed tamen unitatem suam in multa effundunt, quia multiplicantur et fiunt
materia. Qualia sunt corpora simplicia, quae atomos dicunt; quae quidem
ex materia non sunt, quia simplicia sunt; sed tamen materia fiunt, quia
in semetipsis multiplicantur et in augmentum excrescunt. Quando ergo
simplex materia sive atomus simplex factus est, de nihilo aliquid factum
est. Quando vero idipsum simplex corpus in semetipso multiplicatur et
multiplex excrescit, fit aliquid de aliquid in majus. Quod licet
mirabile videatur, majus tamen est de nihilo aliquid facere quam de
aliquo plus facere. Hoc modo operandi de substantia costae in se divina
virtute absque extrinseco additamento multiplicata, corpus mulieris
factum est. Neque enim convenit ut costam illam extrinsecus additamentum
accepisse dicamus quatenus in eam quantitatem excresceret, quae corporis
mulieris formando sufficere potuisset; quoniam si hoc verum esset, non
de costa quidem, sed de illo quod praeter costam additum est (quod
utique multo majus fuit) corpus mulieris factum esse convenientius dici
debuisset. Hoc siquidem in materia majus et principalius fuisset et
principalis materia vocari debuisset. Non itaque costae illi aliquid
extrinsecus est additum, sed ipsa ex semetipsa divina virtute cooperante
multiplicata est, quemadmodum postea naturam humanam a primis parentibus
in subsequentem generationem seminatam a modico jam in tantum
multiplicatam cernimus, ut multa hominum millia ex ea jam excrevisse
videamus. Et hoc totum ad secundum opus pertinet quando de aliquo fiunt
aliqua in majus. Cum autem per collectionem et unionem multa in
simplicem essentiam redeunt (sicut prius crescendo per multiplicationem
a simplici essentia plurima exiverunt) tertium opus est, quod utrum in
occulto naturae sinu circa aliquas essentias divina potentia operatur,
ut scilicet aliqua a multiplicitate ad simplicitatem reducat quae prius
a simplicitate ad multiplicitatem produxerat, sicut scire non possumus,
ita etiam pertinaciter negare non debemus. Hoc tantum considerandum est
quod aliud opus est cum simplex essentia multiplicatur; aliud cum
multiplex in simplicitatem reducitur. Post ista tria opera quae soli Deo
possibilia sunt, sequitur quartum et quintum opus etiam quae creaturae
conveniunt; in quibus nihil aliud est facere quam vel conjuncta
disjungere, vel separata conjungere. Sextum opus hoc est aliquid in
nihilum redigere. Soli Deo possibile est. Quod sive aliquando faciat
Deus, hoc tamen omnino certum est; quod qui potuit de nihilo omnia
creare, posset etiam si vellet, creata in nihilum redigere. Post
senarium operibus deputatum septenarius sequitur, cui non opus sed quies
debetur. Haec opera idcirco distinximus propter eos qui mirari solent,
imo potius dubitare quomodo de costa viri mulier fit, et quomodo de
modico paterno semine tam numerosa proles excrescere possit.
|
|
