|
Duo quaedam posuerat Deus in homine a principio, quibus natura illius
tota regeretur et conduceretur ad consummationem finis sui. Duo hic
erant, appetitus justi et appetitus commodi. Unum, id est appetitum
justi dederat, ut inesset ad voluntatem. Alterum, id est appetitum
commodi dederat ut inesset secundum necessitatem. Unum voluntarium,
alterum necessarium. Appetitum justi propterea voluntarium esse voluit,
ut in eo promereretur homo sive bonum, si videlicet eum retineret cum
posset deserere, sive malum, si eum desereret cum posset retinere.
Appetitum autem commodi propterea necessarium voluit esse Deus, quatenus
in eo remuneraretur homo sive ad poenam, si alterum, id est appetitum
justi desereret, sive ad gloriam, si eumdem appetitum, scilicet justi,
retineret. In appetitu justi Deus meritum hominis constituit; in
appetitu vero commodi praemium. Propterea appetitum justi solum
voluntati hominis subjecit, quia nisi in voluntate et libero arbitrio
meritum esse non potuit. Post hos duos appetitus duo effectus illorum
subsequebantur: justum et commodum, dissimiliter tamen et ordine
contrario. Appetitus quippe justi sive affectus separabilis est, quia
secundum voluntatem inest; sed effeetus illius, id est justum sive
justitia inseparabilis ab illo est, quia appetitus justi sine justitia
esse non potest. Ipsam enim justitiam appetere, secundum aliquid
justitiam habere est. Affectus ergo justi a voluntate separari potest,
sed effectus ejus, id est justitia, ab affectu ipso separari non potest.
Rursum appetitus commodi inseparabilis est, quia secundum necessitatem
inest, et a voluntate rationali nunquam separari potest. Effectus autem
ejus, id est commodum, ab eo separabilis est; quia desiderari commodum,
cum non habetur, potest. Et in hoc summa constat poena cum creatura,
poena addicta, neque commodum suum fastidire potest propter immutabilem
naturam, nec habere potest propter irremissibilem culpam. Propterea
igitur Deus affectum justitiae homini separabilem dedit, et ipsi
affectui cum inesset, effectum suum, hoc est, justitiam inseparabiliter
adesse instituit Affectum commodi inseparabilem tribuit, et effectum
illius, hoc est commodum, non aeque inseparabiliter adesse praecepit
quatenus homo, vel illo solo, scilicet appetitu justi amisso, hujus et
illius effectum perderet, vel, illo solo retento, unius et alterius
effectum retineret. Sed homo solum quod potuit fecit; et quia appetitum
justi sponte dereliquit, idcirco merito et justitiam et commodum
perdidit, solum appetitum commodi ad augmentum infelicitatis retinens.
Sicut enim augmentum gloriae fuisset in justitia perseveranti non posse
ab amore et desiderio habiti boni tepescere, ita cumulus miseriae est ab
appetitu boni non posse sese (quamvis illud adipisci nequeat) cohibere.
|
|
