CAP. VIII. Qui possunt baptizare.

Nunc dicendum est quibus sit concessum vel licitum baptizare. Constat baptisma solis sacerdotibus esse traditum, ejusque ministerium nec ab ipsis diaconibus expleri est licitum absque presbytero vel episcopo, nisi his procul absentibus languoris cogat ultima necessitas, quod laicis fidelibus plerumque permittitur ex dictis Isidori episcopi. Romanus pontifex: Non hominem judicat qui baptizat, sed Spiritus Dei subministrat gratiam baptismi, licet paganus sit qui baptizat. De his qui a mulieribus baptizantur quaeritur utrum rebaptizari debeant? Quidam dicunt quod rebaptizandi sint, pro ista auctoritatate ex concilio Carthaginensi quarto: Mulier baptizare non praesumat. Sed non est praesumptio quod necessitas cogit. Isidorus quoque dicit: Qui a mulieribus baptizantur, rebaptizandi non sunt. De illis quoque qui ab haereticis baptizantur quaeritur utrum rebaptizari debeant. Beda: Sive haereticus, sive schismaticus, sive facinorosus quisquam in confessione sanctae Trinitatis baptizet, non valet qui baptizatus est a bonis Catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Augustinus ad quaestionem Orosii: Quamvis unum baptisma sit et haereticorum, eorum scilicet, qui in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti baptizant in Ecclesia, catholica, tamen qui extra Ecclesiam baptizantur non sumunt ad salutem baptismum, sed ad perniciem, habentes formam sacramenti, virtutem ejus abnegantes. Ideo eos Ecclesia non rebaptizat, quia in nomine sanctae Trinitatis baptizati sunt, ipsa profecto sacramenti forma. Augustinus in libro De fide ad Petrum: Si in haeresi quacunque vel schismate quisquam in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti baptismi sacramentum accepit, integrum sacramentum accepit; sed salutem quae virtus est sacramenti non habebit, si extra Ecclesiam catholicam ipsum sacramentum habuit. Item Augustinus super Joannem: Baptismus talis est qualis est ille in cujus potestate datur; non qualis est per cujus ministerium datur. Idem: Potestas baptismi in nullum transit; sed ministerium transit in bonos et malos. Non exhorreat columba ministerium malorum; sed respiciat Domini voluntatem. Quid tibi facit malus minister, ubi est bonus Dominus? Neque qui plantat, neque qui rigat est aliquid; sed qui incrementum dat Deus (I Cor. III). Si superbus fuerit minister, cum diabolo computatur; sed non contaminatur donum Christi. Quod per illum fluit purum est, quod per illum transit liquidum est. Item: Per lapideum canalem transit aqua ad areolas. In canali lapideo nibil generat; sed hortus plurimos fructus affert. Item nos dicimus: Justos esse oportet tanti Judicis ministros. Sint ministri justi si voluerint; si autem noluerint esse justi qui in cathedra sedent Moysi, securum me fecit magister meus de quo dicit ejus Spiritus: Hic est qui baptizat (Joan. I). Juxta auctoritates praedictas indubitanter dicimus quod per quemcunque detur baptismus si ibi servata forma fuerit sacramenti, id est in nomine sanctae Trinitatis traditur; non sunt rebaptizandi, quia sacramentum baptismatis habent, rem vero sacramenti non habent si errori eorum consentiunt. Et ideo cum ad Ecclesiam veniunt instruuntur de fide, et per manus impositionem accipiunt Spiritum sanctum. Manus impositio aliquando unctione chrismatis fit, aliquando sine chrismate oratione dicta super hominem. De illis qui ab haereticis baptizantur nescientes eos haereticos esse, et in nullo eorum errori consentientes, potest dici quod sacramentum et rem sacramenti suscipiunt; et tamen cum ad Ecclesiam veniunt, manus superimponitur eis, ut ostendatur error detestari. Illi vero qui ab haereticis baptizantur et non in nomine Trinitatis, cum ad Ecclesiam veniunt rebaptizari debent; nec dicitur iteratio, quia prius baptisma Christi non susceperant. Cyprianus tamen et quidam alii dicunt haereticos non posse baptismum Christi tradere; et eos qui apud haereticos baptizantur rebaptizandos esse. Cyprianus: Opportet sanctificari aquam prius a sacerdote, ut possint baptismo suo peccata abluere. Quomodo autem aquam sanctificare potest, qui ipse immundus est, et apud quem Spiritus sanctus non est, cum Dominus dicat in libro Numeri: Quaecunque tetigerit immundus immunda erunt (Num. XIX). Quis autem potest dare quod ipse non habet? aut quomodo potest spiritualia agere, qui ipse amiserit Spiritum sanctum? Et idcirco baptizandus est et innovandus. Sed Cyprianus et alii hoc dixerunt de haereticis extra formam Ecclesiae baptizantibus, qui vere non tradunt baptismum Christi; vel ex ignorantia hoc dixerunt, quod videtur velle Augustinus De unico baptismo ita dicens: Martyrem gloriosissimum Cyprianum, qui apud haereticos vel schismaticos datam Christi baptismum nolebat cognoscere, dum eos nimium detestaretur, tanta ejus merita usque ad triumphum martyrii consecuta sunt, ut et charitatis qua excellebat luce obumbratio illa fugaretur; et ut si quid habebat purgandum passionis falce ultima tolleretur. Nec nos (quia baptismi veritatem in haereticorum iniquitate agnoscimus) ideo Cypriano meliores sumus; sicut nec Petro, quia gentes judaizare non cogimus.