CAP. III. Quod sine peccato fiat aliquando concubitus conjugalis.

Jam ad praesens videtur inquirendum an toties peccent vir et mulier quoties commiscentur. Sciendum est igitur quod coitus cum extranea muliere peccatum est. Omnis autem ille coitus qui fit contra naturam cum quacunque fiat muliere criminosus et abominabilis est. Coitus etiam cum propria conjuge, si fiat solummodo pro explenda voluptate, culpabilis est; sed per conjugium venialis et per levem satisfactionem excusabilis. Unde Augustinus de bono nuptiarum: Hoc quo conjugati victi per concupiscentiam utuntur invicem ultra necessitudinem liberos procreandi, ponam in iis pro quibus quotidie dicitur: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus notris (Matth. VI). Non autem videtur illorum coitus culpabilis qui cum suis conjugibus causa prolis generandae et in cultum Dei educandae commiscentur; vel qui suis conjugibus exigentibus reddunt carnis debitum. Hoc enim ex auctoritate Domini videtur approbari, quod post diluvium cum jam homines sine concupiscentia carnis non possent commisceri, tamen virum et mulierem ad generandum praecepit copulari, dicens: Crescite et multiplicamini (Gen. VIII). Quod utique Dominus non jussisset si nullo modo sine peccato fieri posset coitus conjugalis. Dominus enim peccata prohibet, nec propter bonum praecipit facere malum. Illud quoque Domini praeceptum Augustinus considerans conjuges causa prolis coeuntes non peccare affirmavit, sic dicens in libro De bono conjugali: Conjugalis concubitus generandi gratia non habet culpam; concupiscentiae vero satiandae (sed tamen cum conjuge) propter tori fidem venialem habet culpam. Si autem opponit aliquis dicens omnem carnis delectationem esse malam et peccatum sine qua non potest fieri coitus conjugalis, respondemus equidem quod talis delectatio mala est, quia peccati poena est; sed tamen non omnis carnis delectatio peccatum est. Etenim verisimile est carnem Domini nostri Jesu Christi quae semper fuit immunis a peccato delectatam esse requiescendo post fatigationem, et comedendo post esuriem. Delectatio namque talis omni homini naturalis est post transgressionem priorum hominum; et nisi sit immoderata non est peccatum. Similiter delectatio quae sentitur in coitu naturaliter, nisi sit immoderata, non videtur esse peccatum in conjugibus qui causa prolis coeunt vel debitum reddunt. Excusatur enim penitus conjugium, nec usquam legitur pro ea conjuges aliquam poenam sustinere, quamvis nullum peccatum remaneat impunitum. Videtur ab hac sententia beatus Gregorius dissentire et testari quod conjuges sine peccato nequeant commisceri, dicit enim: Romanorum ab antiquis temporibus semper usus fuit post admistionem conjugis, et lavacri purificationem quaerere et ab ingressu Ecclesiae paululum se temperare. Nec hoc dicentes culpam deputamus esse conjugium; sed, quia ipsa licita admistio conjugum sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu abstinendum est; quia ipsa voluptas sine culpa nullatenus esse potest. Nos autem si priores auctoritates et rationes sequi volumus, determinemus beatum Gregorium hoc dixisse de illa voluptate, id est immoderata libidine pro qua explenda conjuges frequenter coeunt; non quia semper hoc faciunt, sed quia nulli sunt conjuges qui valeant illam semper evitare. Quia igitur talem voluptatem aliquando conjuges incurrebant, ab ingressu Ecclesiae post suam commistionem temperabant.