|
In his ergo quatuor quaecunque magis sensui subjacent, magis corpora
dicuntur: quae vero a sensu plus longe sunt, magis a natura corporum
recedunt, et ad naturam spirituum accedunt. Hinc est quod ipse aer, quia
prae sui subtilitate videri non potest, spiritus appellatur, cum corpus
sit quoniam in ea parte qua sensum corporis excedit, tantum spirituali
naturae appropinquat, ut in appellatione etiam nomen illius usurpet. Sed
ignis qui ipso aere longe subtilior est et mobilior, et non sicut aer,
extrinsecus terrena corpora afflando movet, sed interius vegetando
vivificat, magis proprie vocatur spiritus. Sed hic spiritus, id est
ignis alius est in iis corporibus, quae tantum vegetat, non sensificat;
alius in iis quae et vegetat et sensificat. Vegetat enim quaedam, non
sensificat sicut arbores et plantas, et universa in terra germinantia;
quaedam autem vegetat et sensificat, sicut bruta animantia omnia, in
quibus quaedam sunt quae sensum tantum habent, imaginationem non habent;
quaedam quae sensum et imaginationem habent. Cum itaque sensificari
majus sit quam vegetari tantum, constat profecto hanc vim subtiliorem
esse ubi sensum praestat, quam illic ubi solam vegetationem confert. Ubi
autem magis subtilis est, quodammodo magis spiritus est, quia in eo quo
magis incorporeae naturae approximat, nomen pariter et proprietatem
illius usurpat; non tamen propriae, quia in eo ipso quod spiritus
dicitur, corporeae naturae proprietatem nequaquam excedere comprobatur.
Infirmum vero et maxime corpus est illud quod per se omnino moveri non
potest. Post hoc proximum et minus corpus est illud quod per se quidem
moveri potest, et tamen extra se ad statum cohiberi potest. Deinde
sequitur illud quod in natura corporis jam spiritus nomen sortitur; quod
per se moveri potest et extra se quamvis ad praesentiam, ad statum tamen
teneri non potest, quod non videtur et semper movetur. Summum est corpus
et spirituali naturae proximum, quod per se semper moveri habet, extra
nunquam cohiberi habet; quod quidem, in quantum sensum praestat,
imitatur rationalem vitam, in quantum imaginationem, format vitalem
sapientiam. Nihil autem in corpore altius, vel spirituali naturae
vicinius esse potest quam id ubi post sensum et supra sensum vis
imaginandi concipitur. Quod quidem, in tantum sublime est, ut quidquid
supra illud est, aliud non sit quam ratio. Ipsa utique vis ignea, quae
extrinsecus formata sensus dicitur, eadem forma usque ad intimum
traducta imaginatio vocatur. Forma namque rei sensibilis per radios
visionis foris concepta, operante natura, ad oculos usque retrahitur,
atque ab eisdem suscepta visio nominatur. Deinde per septem oculorum
tunicas et tres humores transiens, novissime purificata et collata
introrsum ad cerebrum usque traducitur, et imaginatio efficitur. Postea
eadem imaginatio ab anteriore parte capitis ad mediam transiens, ipsum
animae rationalis substantiam contingit, et excitat discretionem, in
tantum jam purificata et subtilis effecta, ut ipsi spiritui immediate
conjungatur; veraciter tamen naturam corporis retinens et proprietatem,
ut constet quod scriptum est: Quod natum est ex carne caro est (Joan
III). Sicut enim de spiritu corpus non nascitur, sic etiam de corpore
spiritus non procreatur. Quamvis enim corpus usque ad spiritum
sublimetur, et spiritus usque ad corpus humilietur, nec spiritus tamen
in corpus, nec corpus in spiritum transmutatur. Sed quod natum est ex
carne caro est, et quod natum est ex spiritu spiritus est. (Ibid.) Tamen
quod summum est in corpore, propinquum est spiritui, et in ipso vis
imaginandi fundatur, supra quam est ratio. Quod enim imaginatio extra
substantiam animae rationalis sit, argumentum est quod bruta animalia
vim imaginandi habere probantur, quae rationem omnino non habent.
|
|
