|
Quoniam quidem necdum quaestiones finem acceperunt, cogor quotidie
expositionem expositioni superinducere, et veterem parietem recenti
temperatura linire, rudibus namque animis novo semper errore
fatiscentibus nihil satis expositum esse potest; qui dum tenebris suis
involuti alienam lucem non vident, omne quod intelligere nequeunt,
obscure dici queruntur, atque ita defectum suarum mentium in causationem
transferunt sermonum. In eo tractatu, quem de beatae Mariae virginitate
dictavi, quaestio in manibus habita est, in qua id potissimum agebatur,
an quovis modo demonstrari posset, utrum sine consensu coitus conjugium
sanciri valeret. Cumque nos, quod oportuit in hujus sententiae
definitionem, proponeremus, ratio patefacta est in consensu carnis
nequaquam consistere sanctitatem sacramenti conjugalis. Proinde
determinantes ea quae conjugii sanctio expostulat, signavimus conjugium
esse legitimam societatem inter virum et feminam, in qua, excepto quoque
carnis commercio, ex pari consensu uterque semetipsum debet alteri, ut
videlicet et se ille conservet, ne ad alienam societatem transeat, et se
illi non neget, ut ab ea, quae adinvicem, societate se non disjungat.
Hoc cum sufficere potuisset his, quibus ratio manifesta sufficeret, ecce
iterum qui in matre Domini verum conjugii sacramentum verumque
virginitatis propositum simul profiteri nolunt, propterea quod
matrimonium sine assensu coitus carnis ratum non esse autument, nostram
definitionem (quae a conjugio carnis necessitatem excludit) hac ratione
infirmare contendunt. Si, inquiunt, aliud non est conjugium, nisi talis
societas, in qua excepto quoque carnis commercio ex pari consensu,
uterque semetipsum debet alteri debito conservandi, et non negandi se ad
eam, quae in communi est societate, inseparabilem unionem ac fidem: cur
etiam in eodem sexu conjugium rectissime ac sanctissime celebrari non
possit, et individua societas laudabili charitate sanciri? Quid enim
impedit ut vir virum, et femina feminam tali sibi pactionis foedere et
societatis amore non astringat? Quod si ridiculum omnino est, et ab
humana prorsus ratione seclusum, ut scilicet in eodem sexu conjugii
sacramentum celebretur, ubi nihilominus ejusmodi foederatio societatis
non prohibetur, restat, ut in conjugii pactione ipsam, quae nisi in sexu
utroque constituta non est, carnis unionem, quantum ad consensum
spectat, necessariam esse profiteamur. Cogunt igitur, ut nos (si
assensum coitus in conjugii pactione necessarium omnino non esse volumus
quemadmodum ista societas, quae in nostra definitione signata est, in
eodem sexu sanciri non posse, demonstremus. Ad quod cum id solum
sufficere posset, quod divina institutio hanc ad utrumque sexum
foederandum ordinavit, proptereaque in eodem sexu (ut si fiat) ita a
conjugii sacramento foret aliena, quemadmodum ob id ipsum fiat illicita;
et sicut in diverso etiam sexu inter matrem et filium foret inconcessa;
idcirco a sanctitate conjugalis sacramenti esset vacua quia qui dixit:
Relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et
erunt duo in carne una (Gen. II), hanc societatem inter matrem et filium
inordinatam et ob hoc non castam esse manifeste docuit, cum in conjugio
sanciendo non matrem petendam, sed relinquendam ostendit. Haec igitur
ratio cum sola sufficeret ad comprobandum, quod in eodem sexu quamlibet
casta et indissolubili charitate astricto conjugii sacramentum esse non
possit; debemus tamen, sicut in omni assertione divina justum est, non
nostri qui loquimur, defensionem tantum attendere, quantum eorum, quibus
loquimur, aedificationem. Reddenda itaque ratio, quare conjugii
sacramentum (quod in diverso sexu nihil ad sanctificationem sui praeter
spontaneam perpetuae ac indivisae societatis charitatem exigit) in eodem
nihilominus sexu simili atque eadem foederatione sanciri non possit. Hoc
facimus ita. In conjugio siquidem duo sunt: sacramentum conjugii, et
sacramentum conjugalis officii. Hoc est conjugium et conjugii officium
utrumque sacramentum. Conjugium est in foedere dilectionis. Conjugii
officium est in generatione prolis. Igitur amor conjugalis sacramentum
est, et sacramentum in conjugibus est commistio carnis. Sed amor
conjugalis sacramentum est illius dilectionis, quae est in spiritu,
inter Deum et animam. Commistio carnis in conjugibus sacramentum est
illius participationis, quae est in carne inter Christum et Ecclesiam.
Quapropter amor conjugalis nequaquam inter pares esse debuit; quia ille,
cujus sacramentum erat, inter pares non fuit. Juncti sunt itaque in
unius societatis amore et masculus et femina, sicut juncti erant in
unius societatis amore Deus et anima. Nunquid jam non vides quo tendat
omnis nostrae disputationis assertio? Aspice ista duo collegia
charitatis, in terra masculum et feminam, in coelo Deum et animam et
considera quam rationabili providentia cuncta disposita sint. Creavit
Deus masculum et feminam, et de masculo feminam; et quia, de illo facta
est, sub illo constituta est. Illi datum est, ut et vivacitate rationis
et viribus corporis super excelleret: huic ordinatum est ut non solum
obedientia, sed et natura subesset. Voluit ergo Deus, ut in illius
fortitudine et providentia haec (quasi suae fragilitatis consortia)
requiesceret; et ut in illo hujus infirmitas pietatem excitaret,
quatenus et vir mulierem quodammodo ex pietate diligeret, et mulier
virum magis ex necessitate amaret. Quod ergo vir mulierem diligit,
quodammodo beneficium est, quia pietate vincitur, ne infirmitatem
deserat. Quod autem mulier virum diligit, magis debitum est, quia
naturali necessitate compellitur, ut patrocinium requirat, atque ita
quodammodo tota dilectionis utilitas ad mulierem refertur; quia in ipsa
causa est, pro qua vel ipsa virum diligit, vel a viro ipsa diligitur.
Patefactum est igitur dilectionis sacramentum. Sacramentum dilectio, et
dilectionis sacramentum dilectio. Nec opus jam est longa expositione, ut
ostendatur, qualiter in hujus sacramenti figura vir imago Dei sit, et
femina rationalis animae typum in se formamque demonstret. Manifestum
est enim, quod sicut viri amor ad mulierem pietate quadam et compassione
naturali inclinatur, vir autem a muliere magis necessitate conditionis
diligitur; ita Deus animam rationalem prius gratuita pietate diligit, et
eam postmodum ad amorem sui quadam rationabili necessitate spontaneam
tamen et volentem convertit. Diligit ille prior gratis nos, ut postmodum
diligentes ad diligentem se convertat nos, fiatque una dilectionis
societas, et propter nos, quia nobis necessaria; et propter illum quia
in illo beata. In hac autem jucunda dilectionis conversatione amor Dei
quodammodo caput est, quia ab illo in nos prius dilectio oritur; et ad
illum a nobis dilectio conversa refertur. Simili quoque ratione in
conjugali charitate, quae hujus dilectionis est sacramentum, amor viri
caput est; quia prior vir mulieri per compassionem pietatis in amore se
sociat, ut mulieris dilectio per eruditionem ad virum conversa, et per
spontaneam benignitatem suscepta in societate charitatis unum fiat.
Propterea dicit Apostolus: Caput mulieris vir, caput viri Christus,
caput Christi Deus est (I Cor. II). Nam quod est in sacramento conjugii
caste sanctus amor viri ad feminam, hoc est in sacramento fidei amor
Christi ad Ecclesiam; hoc quod est in incarnatione Verbi, amor Dei ad
humanam naturam. Propter hoc in cantico amoris cum illa aeterna charitas
et amor ineffabilis sive Dei ad animam, sive Christi ad Ecclesiam; non
qualis fuit, sed qualiter potuit, verbis promi debuisset; nihil in rebus
visibilibus aut in humanis affectibus similius inveniri poterat, quam
amor sponsi et sponsae; aut non aliunde quam per suum sacramentum
invisibilis illa et spiritualis dilectio ostenderetur, ut dum id quod
humanus affectus noverat, auditus per Verbum acciperet; id quod non
noverat, cor interius per amorem gustaret. Nam ipsam ibidem mutuae
charitatis vicissitudinem, qua una uni sociata, nec dissidium in suo
suscipit, nec consortium in alieno admittit sponsa significare volebat,
cum diceret: Dilectus meus mihi, et ego illi, qui pascitur inter lilia
(Cant. II), donec aspiret dies et inclinentur umbrae (Cant. VII). Et
rursum: Ego dilecto meo, ad me conversio ejus (Cant. VI). Sponsus quoque
ipse uniti amoti amoris praerogativam commendans. Sexaginta inquit, sunt
reginae, et octoginta concubinae, et adolescentularum non est numerus.
Una est columba mea, perfecta mea. Una matri suae, electa genitrici suae
(Cant. VI). Propter sacramentum ergo dilectionis aeternae Deus conjugium
sancire voluit propter utilitatem propagationis humanae sexum creavit;
et tamen amor conjugalis non propter sexum dissimilem sacramentum est,
sed propter naturam differentem. Non enim secus, sed natura disparem in
alterutrum charitatem amori tribuit, et tamen sexus inaequalitatem
naturae discernit. Casta enim dilectio non ex tali sexu aliter
afficitur, sed in tali sexu ex tali natura. Propterea quod extra talem
sexum taliter affici non potest, quia extra talem sexum non invenitur
talis natura. Sufficiat hoc eis, qui quaerunt quomodo amor conjugalis
(cui carnis commercium excipitur) in eodem quoque sexu utrobique non
simili veritate sanciatur.
|
|
