| #### CAPUT XIX. De beato Augustino, quod in illo vere laudabilis sit hic sanctus scientiae Spiritus, et quantum hujus gratiae donum se accepisse humiliter fateatur. |

| #### #### Et multum quidem est in illis, quo jure laudetur hic sanctus scientiae Spiritus, sed nos ad finem properantes, unum tantum ex eis contingimus, in quo iste Spiritus manifeste operatus est, quod se dignum fuit ad laudem suam, ad Ecclesiae suae defensionem, catholicae fidei, perpetuamque munitionem. Iste est Augustinus, columna et firmamentum veritatis, et vere columna nubis, in qua thronum suum posuit sapientia Dei, cujus ex ore distillare non cessavit pluvia salutaris, imo fluere impetus fluminis contra flumen illud haereticorum, quod, ut superius diximus, post mulierem, id est Ecclesiam de ore suo draco diabolus emisit (Apoc. XII). Et hunc quidem Dei dispensatio, antequam vocaret in admirabile lumen suum, permisit adolescentem errare in tenebris Manicheorum, sed in eodem errore mirabili gratia nescientem, circumvelabat Spiritus iste, magnum suggerens donum scientiae, quod postea bene expenderet ad commodum Ecclesiae Christi, in suo tempore. Etenim quantum ingenii donum assecutus sit, ipse judicat, ubi cum humili confessione Domino inter caetera sic dicit: Et quid mihi proderat quod annos natus ferme viginti cum in manus meas venissent Aristotelica quaedam, quas appellant decem Cathegorias, quarum nomina cum eas rhetor Carthaginensis, magister meus, buccis tipho crepantibus commemoraret, et alii qui docti habebantur, tanquam in nescio quid magnum et divinum suspensus inhiabam, legi ea solus et intellexi? Quas cum contulissem cum eis qui se dicebant vix eas magistris eruditissimis, non loquentibus tantum, sed multa in pulvere depingentibus intellexisse, nihil inde aliud dicere potuerunt, quam ego solus apud meipsum legens cognoveram . Ac deinceps: Et quid mihi proderat, quod omnes libros artium, quas liberales vocant, tunc nequissimus cupiditatum servus, per meipsum legi, et intellexi quoscunque legere potui? et gaudebam in eis, et nesciebam unde esset quidquid ibi verum et certum esset. Dorsum enim habebam ad lumen, et ad ea quae illuminant faciem, unde ipsa facies mea qua illuminata cernebam, non illuminabatur. Quidquid de arte loquendi aut disserendi, quidquid de divisionibus figurarum, et de musicis, et de numeris, sine magna difficultate nullo hominum tradente intellexi. Scis, tu Domine Deus meus, quia et celeritas intelligendi et dispiciendi acumen, donum tuum est, sed non inde sacrificabam tibi. Itaque mihi non ad usum, sed ad perniciem magis valebat, quia tam bonam partem substantiae meae sategi habere in potestate, et fortitudinem meam non ad te custodiebam (Psal. LVIII), sed profectus sum abs te in longinquam regionem ut eam dissiparem in meretricis cupiditates (Luc. XV).Nam quid mihi proderat bona res non utendo bene? Non enim sentiebam illas artes etiam a studiosis et ingeniosis difficillime intelligi, nisi cum eis eadem conabar exponere. Et erat ille excellentissimus in eis, qui me exponentem, non tardius exsequeretur. Sed qui mihi proderat hoc putanti, quod tu, Domine Deus veritas, corpus esses lucidum et immensum, et ego frustum de illo corpore? Nimia perversitas , etc. Hoc est in quo jure sanctum scientiae Spiritum laudamus, quia virum talem, et sic foris praeparatum reddidit, et sic intus eo dignatus est uti ut contra omnes haereses, tota vita sua depugnans voce et litteris, tanta scriberet quanta nemo in vita sua legere sufficit. Unde et quidam non inaniter dixisse fertur: #### Mentitur qui te totum legisse fatetur. ####  |