| ### IN SECUNDAM EPISTOLAM PETRI APOSTOLI ###  |

| #### CAPUT 1 |

| #### #### Simon Petrus et cetera. Liber iste divisus est in quatuor partes juxta numerum auctorum; vel in septem juxta numerum epistolarum. In prima Petri posita est principaliter instructio in moribus. Hic autem ponitur principaliter instructio in fide. Dividitur autem haec epistola in partes tres. Primo enim provocat ad conservationem Catholicae veritatis. Secundo revocat a seductione haereticae pravitatis in secundo capitulo. Tertio subjungit causam utriusque, tertio capitulo. Provocat autem ad conservationem Catholicae veritatis quadrupliciter. Primo pleniorem eis cognitionem veritatis optando. Secundo ad opera virtutis eos exhortando, ibi, vos autem curam omnem. Tertio pro eis suam in veritate conformandi similitudinem indicando, ibi, propter quod vos semper incipiam et cetera. Quarto veritatem susceptam eis commendando, ibi, non enim indoctas fabulas et cetera. In prima parte primo ponitur persona salutans. Secundo personae salutatae, ibi, his qui coaequalem. Tertio forma salutationis, ibi, gratia vobis. Quarto explanatio formae, ibi, quomodo omnia. In qua tangitur cognitio quam in eis optat adimpleri. Dicit ergo, Simon. Hanc epistolam, ut dicit Glossa, scribit eisdem quibus et praecedentem; scilicet electis dispersionis, proselytis, Ponti, Galatiae, Asiae et Bithyniae. Cujus intentio est hortari eos. Et primum bene vivere, contra deceptionem haereticorum, sicut in praecedenti contra persecutiones tyrannorum. Dicit ergo, inquam, Simon Petrus. Duo nomina ejus ponit: quorum prius primum fuit ei impositum, et fuit mutatum in secundum. Joan. 1, tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus. Dicitur autem Simon propter obedientiam divinae legis, Petrus propter agnitionem veritatis, servus, propter humilitatem conversationis. Et apostolus, propter auctoritatem officii, vel dignitatis. Apostolus, inquam, Jesu Christi. Glossa, nuncius salvatoris et regis nostri, qui auctoritatem contribuit mittendi, his, scilicet proselytis electis advenis, dispersionis, Ponti, Galatiae, Cappadociae. Qui coaequalem fidem, idest eamdem, quia una fides, unum Baptisma, ad Ephes. 4, nobiscum, idest cum apostolis ex statu Judaismi naturalis ad Christum conversis. Cum tamen illi primo ex gentilitate venerunt, sortiti sunt, divina electione adepti. Ephes. 1, sorte vocati sumus, praedestinati secundum propositum ejus. Et bene, sortiti: quia sicut sors non accipit personam, ita nec divina electio acceptrix est personarum. Ad Galat. 4, in Christo Jesu non est servus, nec liber: non est masculus, nec femina. In justitia Dei nostri, intransitive, quia Deus justus est, non in meritis propriis. Et appellatur hic justitia meritorum non exigentia, sed cum decentia bonitatis divinae. Vel transitive, quasi sortiti fidem non mortuam, sed quae est in justitia bonae operationis, non justitia humanae prudentiae: sicut est politica justitia, vel consuetudinalis, vel justitia legis Mosaicae: sed justitia perfecta Evangelii, quae non tantum in timore, sed et in amore: quae non tantum cohibet manum, sed animum. Quae est Dei nostri et salvatoris Jesu Christi, idest quam ipse Christus in Evangelio docuit: Matth. 5, nisi abundaverit justitia vestra et cetera. Vel Dei nostri, scilicet Christi secundum divinitatem effective. Et salvatoris Jesu Christi, secundum humanitatem meritorie. Hanc enim ipse meruit sua gratuita passione: hominis vero formaliter, gratia, qua fit remissio peccatorum. Et pax, idest reconciliatio. Vobis adimpleatur. Impletur enim gratia alicui, quando habet sufficientem ad salutem. Sed adimpletur, quando datur ad divinorum cognitionem operum: unde subdit, in cognitione Dei et Christi Jesu domini nostri; idest ad cognoscendum opera, quae circa ipsum facta sunt quo ad nostram salutem. De quibus addit, quomodo donata sunt vobis omnia; scilicet ut cognoscatis quomodo, idest quantum liberaliter donata sunt per gratiam suam vobis, idest ad utilitatem vestram omnia dona. Rom. 5, qui proprio filio suo non pepercit, quomodo non omnia nobis donavit et cetera. Et Jacobi 1, omne datum optimum. Dona dico non infirmitatis, non imperfecta, sicut sunt dona legis; sed divinae virtutis suae, idest quae faciunt hominem virtuosum et divinum, quae scilicet dona sunt ad vitam, scilicet spiritualem quo ad nosmetipsos. Et ad pietatem, quoad proximos. Vel ad vitam, scilicet obtinendam in futuro, et pietatem conservandam in praesenti, quae est cultus Dei. Vel ad vitam quo ad mores bonae conversationis, et pietatem quo ad cultum Christianae fidei et religionis. Per cognitionem ejus, scilicet Christi, quia cognoscimus Christum per fidem. Donata sunt, omnia dona ad vitam sustinendam, ut dicit Glossa. Per cognitionem enim salvatoris omnia mysteria divinitatis, quibus salvamur, cognoscimus. Qui, scilicet Christus. Vocavit nos. Apostolos, specialiter vocatione exteriori, et non solum interiori: et in propria gloria sua, scilicet ostensione gloriae transfigurationis, Matth. 17. Glossa: quando transfiguratus est in monte. Et virtute, scilicet miraculorum operationis, quia multa miracula fecit coram eis. Vel vocavit nos, scilicet salvandos efficaciter, et omnes sufficienter. Propria, inquam, gloria sua et virtute, id est per seipsum gloriosum et virtuosum. Non alium misit ad vocandum et salvandum, imo in propria persona venit. Unde Glossa, non Angelum, non Archangelum ad nos salvandos misit: non in nobis aliquid boni per quod salvemur invenit: infirmos et ingloriosos sua virtute reparavit. Glossa: sua virtute efficienter et gloria sua finaliter. Per quem maxima, hic tangit utilitatem cognitionis promissam. Est autem triplex hic littera. Quidam libri habent, per quem; et sic refertur ad Christum. Quidam autem habent, per quam; et sic refertur ad cognitionem. Alii autem habent, per quae, et sic refertur ad dona. Dicatur ergo per quem, id est Christum: vel quam, id est cognitionem: vel per quae, scilicet dona. Donavit nobis Deus, scilicet Deus pater, modo incerta, tandem in re. Maxima et pretiosa promissa, id est vitam aeternam, in Scriptura sacra frequenter nobis promissam. Luc. 22. Et ego dispono vobis sicut disposuit mihi pater meus regnum. Et Matth. 5, beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum caelorum et cetera. Et vocat vitam aeternam, promissa pluraliter, ob pluralitatem gaudiorum et donorum: quia illic est status omnium bonorum aggregatione perfectus, quae sunt etiam maxima. Magna sunt dona naturae, majora gratiae, maxima gloriae. Dicuntur etiam pretiosa, quia pretio meritorum redduntur seu dantur. Ut per hoc, scilicet gratiam et pacem juxta unam Glossam, et sic refertur ad illud quod dictum est supra, gratia vobis et pax. Vel ut per hoc, id est dona gloriae efficiamini: quasi dicat: non solum nobis propter vos donavit, sed ut a vobis transirent ad nos. Consortes divinae naturae: non consortio aequalitatis, quod est trium personarum solum: sed consortio participationis, quod est omnium fidelium per gratiam in praesenti, et gloriam in futuro. De hac societate, 1 Joan. 1, ut et vos societatem habeatis nobiscum, et societas sit cum patre et filio Jesu Christo. Fugientes: quasi dicat: sic eritis consortes. Ita tamen si fugiatis. Corruptionem ejus concupiscentiae quae in mundo est. Non ait quae mundi est tantum, sed quae in mundo est; ut comprehendat non solum concupiscentiam oculorum, sed et concupiscentiam carnis et superbiam vitae. 1 Joan. 2, omne quod in mundo et cetera. Dicit etiam corruptionem, quia omne peccatum, secundum Augustinum, est corruptio modi, speciei et ordinis. Concupiscentia enim radix est omnium malorum. Vos autem curam. Hic provocat ad veritatis conservationem, eos ad opera virtutis exhortando. Et primo ponit quatuor graduum spiritualium distinctionem. Secundo eorum utilitatem, ibi, haec enim si vobiscum sint. Tertio monet ad eorum studiosam observationem, ibi, quapropter fratres. Utilitatem autem ponit duplicem. Prima est in adeptione boni. Alia est in evasione mali, ibi, cui enim non praesto sunt. Dicit ergo, vos autem curam omnem: quasi dicat: non solum fugite concupiscentiae corruptionem, sed vos sub inferentes, id est principaliter Deo operante inferentes, et ei cooperantes. In omnibus enim bonis operibus principalis auctoritas est gratiae, secundaria liberi arbitrii. 1 Corinth. 15, non ego sed gratia Dei mecum. Curam omnem, id est perfectam, non tepidam. Contra: 1 Petr. ultimo, omnem solicitudinem vestram projicientes in eum, quoniam ipsi cura est de vobis. Responsio. In eum principaliter projicite vestram solicitudinem. Vel projicere monet per confidentiam bene operando, non per negligentiam. Ministrate in fide vestra et cetera. Ponit octo gradus virtutum quibus ascenditur ad caelum, sicut octo gradibus quos ponit Ezechiel ascendebatur in templum, Ezech. 10. Quorum tres primi ordinant respectu boni: tres medii ordinant respectu mali: duo ultimi respectu charitatis, quae proficit in utroque. Respectu boni ordinat fides in movendo: virtus in eliciendo et exequendo, scientia in dirigendo et rectificando. Tres autem sequentes ordinant respectu mali: vel mali culpae fugiendi, sicut abstinentia: vel mali poenae tolerandi, sicut patientia: vel mali utriusque in altero revelandi. Et sic pietas. Duo ultimi ordinant ad perfectionem in utroque: scilicet dilectio proximi et amor Dei: quia in his duobus mandatis universa lex pendet et prophetae, Matth. 22. Dicit ergo, ministrate, id est tamquam ministri et non tamquam dominantes ostendite exemplo illius, qui non venit ministrari etc., Matth. 22. In fide vestra. In ascensu virtutum incipit a fide tamquam a fundamento, et per alias virtutes tamquam per parietes ascendens terminat in charitate tamquam in complemento. Virtutem, id est bonae operationis fortitudinem: fides enim sine operibus mortua est, Jacob. 2. In ejus figura legitur Petrum, id est agnoscentem, et Andream, id est virilem fuisse fratres. Joan. 1, et quia non convenit recte operari, sine discretione, ideo sequitur tertius gradus. In virtute autem scientiam, Glossa, discretionis, quid, cui, quando vel quomodo. Bernardus, discretio non tam est virtus, quam auriga virtutum, sine qua virtus vitium est. Rom. 12, rationabile obsequium vestrum. Levit. 2, in omni sacrificio offeres sal. Gregorius, fortitudo quae plus potest, sine rationis moderamine praeceps ruit. Ideo combinatur donum consilii et fortitudinis, Isaiae 11. Ideo et fortitudini Judae additur consilium Simonis, 1 Mach. 2. Et quia sub specie discretionis solet blandiri voluptas: nec etiam sufficit habere discretionem in agendis, nisi abstineatur a malis; ideo subdit, in scientia autem abstinentiam, ut scilicet a malis abstineamus. Et accipitur hic abstinentia communiter, pro fuga cujuscumque mali. Eccles. 3, cor sapiens intelligibile abstinebit se a peccatis. 1 Corinth. 9, omnis qui in agone contendit, ab omnibus se abstinet. Glossa, ne in vacuum scientia caelestium cedat, si sese ab illecebris saeculi aliquis non coerceat. Et quia abstinentes, ut dicit Gregorius, de facili obtinent patientiam, ideo addit: in abstinentia autem patientiam. Glossa, abstinentiam patientia sequitur; ut qui a voluptatibus mundi se continet, adversa quoque sustineat. Et quia patientia nutritur per opera pietatis, in subveniendo proximo vel consolando, vel corrigendo, ideo addit, in patientia autem pietatem. Effectum scilicet compassionis, et subventionem in malis alienis, ut et erga persecutores pietatis opera Christianitatis exerceant. Matth. 5, orate pro persequentibus et calumniantibus vos. Et quia posset aliquis opera pietatis persecutoribus impendere ex timore, et non amore, subdit, in pietate autem fraternitatem, id est fratrum amorem: quasi dicat: in pietate illa sit amor fraternitatis non timor persecutoris. 1 Petri 3, fraternitatis amatores. Et quia dilectio fratris cum omnibus praedictis non debet in seipsos sistere, sed amorem Dei, ut ad fidem referri, ideo subdit, in amore autem fraternitatis charitatem, id est Dei amorem. Ad Coloss. 3, super omnia autem hic charitatem habentes, quod est vinculum perfectionis. Hoc est oleum, quod super infertur omnibus liquoribus. Haec enim, scilicet octo praedicta, si vobiscum adsint. Per praesentiam habituum in affectu et promptitudinem. Et superent. Per dominationem in effectu. Et dicit, nobis adsint per consensum liberi arbitrii. 1 Corinth. 15, non ego sed gratia Dei mecum. Non vacuos. Minus dicit, et plus significat: quasi, plenos vos constituent meriti in praesenti. Nec sine fructu, mercedis in futuro. Sapient. 3, bonorum laborum gloriosus est fructus. Vos constituent in domini nostri Jesu Christi cognitione, id est in die judicii, quando cognoscetur Deus judicia faciens, qui modo contemnitur misericordiam faciens, ut dicit Bernardus. Vel in cognitione, quia cognovistis dominum nostrum Jesum Christum per fidem. Et sic propositum notat habitudinem causae efficientis. Vel non constituet vos vacuos, nec sine fructu in cognitione, id est ad cognoscendum dominum nostrum Jesum in patientia, quae cognitio est totus fructus, quia vita aeterna. Joan. 17, haec est vita aeterna, ut cognoscant te verum Deum et cetera. Cui enim. Glossa. Et vere haec sunt tenenda. Cui enim non praesto sunt haec. Glossa, octo luminaria. Qui hoc non habet in praesentia et promptitudinem ad operandum. Caecus est, ne videat caelestia. Glossa, a lumine divini solis est alienus. Apoc. 3. Nescis quia caecus es. Et manu tentans. Quia ignorat quomodo inferiora sunt diligenda, et opere tractanda. Vel manu tentans, id est instabilis ad bona opera. Unde Glossa. Qui scientiam rectae operationis non habet, quod sibi rectum videtur operatur, quasi manum ad opus quod non videt extendens. Gregorius, in iter quod non praevidet extollit; ideoque miser in ruinam proditoris quam praescire nequibat incidit. Isa. 59, palpavimus sicut caeci parietem, et quasi absque oculis attrectavimus. Et Job 12, palpabunt quasi in tenebris, et non in luce. Qui enim aliud quam Deum amat et quaerit, nunc ad ista, nunc ad illa manum extendit. Et insuper, oblivionem accipiens. Per culpam ingratitudinis. Purgationis. Glossa, per Baptismum vel poenitentiam factae. Veterum suorum delictorum. Glossa, originalium vel actualium in quibus assueverat. Originale dicitur vetus delictum a causa, quia a veteri homine, id est Adam: trahitur vero actuale ab effectu, quia ad vetustatem trahit. Psalm. 6: inveteravi inter omnes inimicos meos. Sed cum non sit nisi unum originale, quomodo Glossa dicit originalium in plurali? Responsio. Unum est origine, sed multa personarum diversitate. Vel unum ab unitate reatus, multa a multitudine vitium corruptarum. Unum ergo formaliter, sed multa materialiter. Quapropter fratres magis. Hic monet ad eorum studiosam observationem. Et hoc triplici utilitate: quarum prima est certitudo spei. Secunda cautela peccati, ibi, haec enim facientes. Tertia introitus regni, ibi, sic enim abundanter. Dicit ergo, quapropter fratres. Glossa, quia caecus est, qui hoc non habet, ideo majori studio ad haec retinenda laborate. Satagite, id est satis agite. Ut per bona opera, scilicet exteriora faciatis, id est ostendatis. Vestram vocationem, ad fidem ex tempore. Et electionem, per praedestinationem ab aeterno, ut scilicet certi sitis vos esse vocatos, et a Deo electos. Glossa, benefaciendo faciatis vos certos de praemio vestrae vocationis et electionis. Unde per bona opera quae facit homo suae electionis potest habere certitudinem, non quidem scientiae sed conjecturae; non rei, sed spei. Rom. 8, certus sum quod neque mors, neque vita et cetera. Et nota quod ista electio modo est occulta. Occultum enim modo est, qui electi et reprobi sint: quia utrique modo simul sunt. Et multi qui modo sunt boni, sunt reprobi. Et qui modo sunt mali, sunt electi. Sed in die judicii, quando dominus ventilabit et purgabit aream suam; tunc apparebit, qui electi et qui non. Et quod pauci electi et multi reprobi; quia multum invenietur de palea, et parum de tritico. Unde Matth. 3, cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam, idest Ecclesiam. Istud ventilabrum est judiciaria sententia, quae modo est in ore, idest in praedicatione, sed tunc erit in manu, idest in executione. Haec enim facientes. Praedicta octo opera virtutum. Non peccabitis aliquando. Ad vitam aeternam attingetis, ubi ulterius non peccabitis. Aliquando, idest nunquam: in praesenti, scilicet mortaliter. Venialia enim nullus vitare potest: et tunc intelligitur conjunctim. Sic enim, idest haec opera faciendo. Abundanter ministrabitur vobis introitus in aeternum regnum, idest dabitur vobis augmentum gratiae et virtutum per quas intratur in regnum. Glossa 1, virtutes per quas intrabitis ad vitam. Ex hac Glossa videtur quod habeamus virtutes ex operibus: quod falsum est: non enim quia bonum facimus, sumus boni. Responsio, non virtus, sed augmentum ex abundantia, et perfectio virtutum habetur per exercitium bonorum operum. Et dicit, ministrabitur, quia per vestrum ministerium et meritum acquiretur. Dicit etiam, in regnum ad differentiam regni mundi, quia est breve et transitorium. Eccl. 10, omnis potentatus brevis vita. Luc. 1, regni ejus non erit finis: regnum, inquam quod est domini nostri salvatoris Jesu Christi. Domini nostri, per creationem: salvatoris Jesu Christi, per redemptionem et recreationem. Propter quod vos incipiam et cetera. Hic provocat eos ad veritatis Catholicae conservationem, suam pro eis in veritate confirmandis solicitudinem judicando. Et circa tria ostendit se illis solicitum. Primo, ut in veritate confirmentur quantum ad irascibilem. Secundo, ut ad eamdem excitentur quantum ad concupiscibilem, ibi, justum autem arbitror. Tertio, ut ejus semper recordentur quantum ad rationabilem, ibi, dabo autem operam. Dicit ergo, propter quod et cetera. Glossa, quia a Deo utilia sunt vobis haec, ut sit vobis introitus patens in regnum. Incipiam vos semper commonere; idest tam solicite et frequenter vos commonebo, ac si nunquam antea novissem. In quo exprimitur fervor sanctorum, qui quantumcumque laboraverint circa subditos, videtur eis quod nihil profecerunt. Psalm. Dixi nunc coepi et cetera. Gregorius, nescit mens per torporem facere, quae semper suadet per desiderium inchoare. Et notandum, commonere, idest omnes simul vos monere. De his, idest de gradibus praedictis, ut per eos simul ascendamus ad domum domini. Vos dico, scientes, idest qui scitis peccata, quidem, idest certe. Et confirmatos vos in praesenti veritate: quasi dicat: quamvis scientes et confirmati in doctrina veritatis, tamen ego monebo vos, ut scita opere compleatis, ut et magis confirmemini. Quia sicut dicit Bernardus, frequenter oportet reminisci quod mundus iste cogit oblivisci. Justum autem arbitror. Ita incipiam vos semper monere, autem, idest quia justum arbitror. Suscitare vos in commonitione, idest per commonitionem provocare vos ad proficiendum, quasi dormientes, juxta illud Proverb. 6, discurre, festina suscitare amicum tuum. Quamdiu sum. In hoc tantillo temporis quo sum. In hoc tabernaculo, idest in corpore meo, quo scilicet milito contra vitia. Glossa, in corpore, in quo iter hujus vitae agitur, et contra adversarios veritatis certamen agitur. Certus. Per revelationem. Quod velox est depositio tabernaculi mei, idest corporis mei. Secundum quod et dominus noster Jesus Christus significavit mihi, idest revelavit mihi. Vel significatione remota. Joan. ult. cum autem senueris, alius te cinget, et ducet quo tu non vis. Vel melius, significatione propinqua, cum dictum est Petro fugienti Neronem a domino, venio Romam iterum crucifigi. Et notandum quod mortem vocat depositionem, quia in morte deponitur corpus a sanctis tamquam grave onus. Sapient. 9, corpus quod corrumpitur aggravat hominem. Hoc dicitur per quamdam metaphoram; quia sicut milites post victoriam tabernacula deponunt, et ad proprias domos redeunt: sic sancti corpora deponunt post victoriam vitiorum. Dabo autem. Glossa, quia cito transiturus, ideo dum vivo dabo, operam, vos commonendo non solum semel, sed et frequenter, idest instanter et diligenter, habere vos, ut habeatis memoriam, praedictorum. Post obitum meum, idest post mortem meam. Dicitur autem obitus ab ob, idest contra, et eo is. Unde obire est contra vel obviam ire. Et ideo transitus sanctorum, dicitur obitus, quia tunc vadunt obviam sponso, sicut dicit Glossa. Ut horum omnium memoriam faciatis, idest doctrinam memoratam opere impleatis. Psal. 102, memores sunt mandatorum ipsius ad faciendum ea. Non enim indoctas et cetera. Hic provocat ad confirmationem veritatis Catholicae, ipsam commendando: quam probat, primo, testimonio apostolorum, in novo testamento. Secundo, testimonio prophetarum in veteri. Sed habemus firmiorem testificationem per apostolos, tripliciter. Primo specialiter, de visu. Secundo simul de visu et auditu, ibi, accipiens enim a Deo patre. Tertio de auditu specialiter, ibi, et hanc vocem et cetera. Dicit ergo, non enim. Glossa: quasi dicat, ideo sum solicitus, quia magna res est quam doceo. Non indoctas fabulas, scilicet doctrina indignas, sequuti. Fabula est, ait Tullius, in qua nec verae, nec verisimiles res narrantur. Tangit autem, juxta Glossam, et errorem Paganorum secundum fabulosas narrationes deos sibi fingentium, et errores haereticorum Scripturas sanctas fabulose interpretantium. 2 Tim. 4, a veritate quidem auditum avertent, ad fabulas autem convertentur. Psal. 118, narraverunt mihi iniqui fabulationes, sed non ut lex tua. Sed notam fecimus vobis. Praedicando manifeste, non obscure vel parabolice. Domini nostri Jesu Christi virtutem. Per quam omnia creavit et continet. Et praescientiam sapientiae, qua omnia novit et praevidet. 1 Corinth. 1, nos autem praedicamus Christum Dei virtutem et Dei sapientiam. Sed potius speculatores facti sumus, idest inspectores illius magnitudinis, scilicet magnae excellentiae et claritatis quam in transfiguratione ostendit, Matth. 17. Quasi dicat, docemus ea quae vidimus non solum, sed et quae audivimus. Audivimus enim testimonium patris. Accipiens enim fuit, scilicet Christus secundum quod homo. A Deo patre honorem, quando facies ejus et vestimenta fulserunt sicut sol. Et gloriam, quando perhibuit testimonium dicens. Hic est filius meus dilectus. Vel honorem, cum dixit ipsum esse filium suum, et gloriam, quasi clarissimam quantum ad claritatem in qua refulsit, accipiens, inquam, voce delapsa, idest de caelo lapsa. Ad eum, scilicet Christum glorificandum. A magnifica gloria, idest a patre glorioso et magnificante filium, hujusmodi, idest illo modo: hic, non alius, est filius meus. Mihi consubstantialis. Hilarius, nos filii Dei sumus, sed non talis hic filius: ipse enim filius est nativitate, non creatione: veritate, non nuncupatione: origine, non adoptione. Dilectus, quia spiritu sancto, qui amor est ab utroque procedens, mihi connexus. In quo mihi complacui. Glossa, per quem beneplacitum meum ostendi, et in eo nihil nisi quod mihi placet inveni: ipsum, discretive, audite. Glossa, quia nullus ei succedit legislator. Deuter. 18, tamquam me, ipsum audietis. Haec enim verba quae dicuntur hic, scribuntur etiam Matth. 3 et 17, et Marc. 9. Et hanc vocem nos audivimus, specialiter ego Petrus et Joannes et Jacobus, sicut tres Evangelistae testantur Matthaei et Marci ubi supra. Et Lucas nono cap.: ut sic in ore duorum vel trium stet omne verbum. Deut. 19. De caelo, quia in caelo aereo formatam, et ministerio caelestis Angeli figuratam, et patris caelestis significativam, allatam ad terram. Nec dicit prolatam; quia non ex ore animalis sonuit, nec instrumentis naturalibus formata fuit, sed artificio angelico. Cum essemus cum ipso. Christo familiares, et sectaremur eum. In monte sancto, idest Thabor, ubi transfiguratus est. De ista autem claritate quam Christus ostendit in transfiguratione. Quaeritur utrum esset gloriosa, vel similis gloriosae: et videtur quod sic, secundum Hieronymum. Quia talis tunc apparuit, qualis in judicio apparebit. In contrarium est, quia semel habita inamissibilis est. Item Glossa hic dicit, quod claritas ista signum erat resurrectionis suae. Non ergo erat ista claritas, quae erit in resurrectione. Responsio. Credo quod claritas ista fuit gloriosa similitudine analogiae, non univocationis: fuit enim quaedam claritas formata in corpore a divinitate, quam apprehenderant apostoli sensu exteriori. Per illam autem quam videbant oculo corporali, intellexerunt claritatem gloriae, quam tamen oculo corporali non videbant. Hinc est quod quaedam auctoritates dicunt, quod ostendit apostolis claritatem gloriosam. Quaedam autem dicunt quod non, sed similem gloriosae ostendit sensui, sed vere gloriosam ostendit intellectui. Et habemus et cetera. Hic probat veritatem Catholicam testimonio prophetarum in veteri testamento. Et primo tangit firmitatem. Secundo, claritatem, ibi, cui bene facitis attendentes. Tertio, auctoritatem, ibi, hoc primum intelligentes. Dicit ergo, et habemus etc., ad hoc ostendendum praeter praedicta, firmiorem propheticum sermonem, scilicet in David. Et dicit Glossa: ad probandum Christi dignitatem dicit, dixit ad me, filius meus es tu, ego hodie genui te. Et idem, dixit dominus domino meo, sede a dextris meis. Sermonem, inquam, firmiorem, idest lucidiorem. Glossa: quia clarius aliis prophetis de Christo prophetavit ipse David. Vel firmiorem vobis, scilicet Judaeis, quam sit sermo meus: quasi dicat: si minus creditis mihi, credatis prophetae, qui est firmior vobis quam ego, vel quam sit sermo meus. Quamvis enim sermo apostolorum esset simpliciter firmior sermone prophetico, non tamen quantum ad istos: quia magis credebant Judaei prophetis quam apostolis. Vel dicit firmiorem, quia visioni contradicere poterant, quae facta fuit in secreto: sed prophetiae nullus contradicere audebat. Cui scilicet sermoni prophetico, benefacitis attendentes, scilicet propter sui utilitatem et inconcussam veritatem: unde subdit: quasi lucernae, idest quae est quasi lucerna, quae illuminat intellectum ad veritatis cognitionem, lucenti, quia accendit affectionem: unde veritas sacrae Scripturae illuminat intellectum, ideo dicitur lucerna: quia accendit affectum, ideo dicitur ardens: et ideo est scientia perfecta: unde lucere solum vanum est, ardere parum; sed lucere et ardere simul perfectum. Lucenti inquam seu ardenti in caliginoso loco, idest in nocte hujus saeculi, quae est plena caligine ignorantiae, tenebris peccatorum, et nebulis errorum. Notandum autem quod doctrina prophetica bene dicitur lucerna, idest lux in testa. Quia Psal. 17, tenebrosa aqua in nubibus aeris, Glossa, obscure. Interlinearis, in prophetis, sed doctrina evangelica est lux splendens non in testa, sed super candelabrum posita. Proverb. 6, mandatum lucerna est, et lex lux: scilicet Evangelii. Lucet inquam in hoc caliginoso loco tamdiu. Donec dies, idest aperta Dei visio, et claritas plena de qua Psal. 83, melior est dies una in atriis tuis et cetera. Illucescat, idest intus luceat. Haec enim lux non solum erit superficialis, sed profundabit se usque ad intimum animae. Et donec Lucifer oriatur, scilicet clarus intellectus secundum Glossam, non aenigmaticus. Vel Lucifer, Glossa, Christus, qui fecit lucem, qua illuminavit mundum. Potest ergo intelligi per diem aperta cognitio deitatis. Per Luciferi ortum aperta cognitio humanitatis Christi, quae fuit diei nuncia, sicut Lucifer praenuncius solis. Erit enim beatitudo sanctorum in utroque. Joan. 17, haec est vita aeterna ut cognoscant te et cetera. Vel per diem intelligitur cognitio sanctorum post judicium: per Luciferi ortum cognitio ante judicium. Major enim erit claritas sanctorum post, quam ante. Et claritas solis major est quam Luciferi. Vel per diem futurae visionis: per Luciferi ortum cognitio praesentis contemplationis. In cordibus vestris; nam in seipso nec oritur nec occidit, nec perficit, nec destruit, sed in vobis. Hoc primum intelligentes, audientes prophetiam quae illuminat intellectum et inflammat. Insuper quia immutabiliter verax est: quod patet ex hoc quod a solo Deo est. Non ergo negligatis, sed sitis hoc primum intelligentes, idest principalius intelligentes quod omnis prophetia: hoc dicit quia triplex est genus prophetiae secundum triplex genus visionis, scilicet corporalis, spiritualis et intellectualis, Scripturae. Hoc addit ad differentiam prophetiae quae consistit in factis. Sicut Ezechias fecit se portari per foramen parietis. Et Isaias ivit nudus et discalceatus. Propria interpretatione non fit, idest proprii cordis ficta expositione. Glossa, propria prophetantis voluntate, sed spiritu spiritu sancto in eo loquente. Glossa, sicut prophetae non sua, sed Dei verba scribebant, ita lector non sua interpretatione vel propria expositione uti debet ne a fide exorbitet. Non enim voluntate humana, vel loquentis vel audientis. Quod intelligendum est quantum ad illius traditionem mentis, non quantum ad actum probationis sive denuntiationis; nam denuntiare erat in libertate prophetarum non arreptitiorum. Unde 1 Corinth. 14, spiritus prophetarum prophetis subjecti sunt. Allata est aliquando prophetia, a Deo scilicet in prophetam. Allata, ut dicit Dionysius, prophetia Dei fertur de sursum ministerio Angelorum, idest revelatur prophetis per Angelos quid et quomodo debeant prophetare, sed spiritu sancto, non maligno, inspirati, idest intus spirati, ejus scilicet inspiratione et revelatione edocti et instructi. Job 32, inspiratio omnipotentis dat intelligentiam. Locuti sunt sancti Dei homines, idest prophetae qui erant nuntii Dei. Et potest esse ly sancti nominativi casus vel genitivi. Beda, ea sola dicebant quae a spiritu sancto didicerant. Ex hoc autem quod dicitur, non fit propria interpretatione, docemur non ad nostrum sensum Scripturam exponere seu texere, sed nostrum intellectum sententiis prophetarum et aliorum sanctorum expositionibus subjicere. Gregorius super Ezechielem, qui in expositione sancti eloquii, ut auditoribus placeat, aliquid fingit, sua non Dei verba loquitur. Nota super illud supradictum, cui benefacitis attendentes, scilicet sermoni prophetico quasi lucernae ardenti et cetera. Nota quod quando via est obscura et lubrica et praeceps, et aquis plena et inimicis circumdata, vel quando aliquis pastor custodit gregem sibi commissum inter lupos, vel civitatem in medio inimicorum, vel sponsam in medio lupanarium, aut etiam thesaurum pretiosissimum: talis debet esse multum attentus et cetera. Via nostra est vita nostra praesens: quae si bona est, ducit ad vitam futuram, quae est aeterna; si vero mala, ducit ad mortem infernalem quae est perpetua. Ista vita obscura est per ignorantiam. Proverb. 4, via impiorum tenebrosa. Psalm. 81, in tenebris ambulant et cetera. Et ideo debet quilibet esse intentus etiam multum et cetera. Secundo via nostra est lubrica per luxuriam. Thren. 4, lubricaverunt vestigia nostra in itinere platearum. Sicut enim in via lubrica statim cum ponitur pes, ex hinc lubricat illuc: ita aspectus lubricat in cogitationem, cogitatio in affectionem, affectio in delectationem, delectatio in consensum, consensus in operationem, operatio in consuetudinem. Et ideo oportet quod homo multum sit attentus. Unde Proverb. 7, mulier vaga et garrula quietis impatiens et cetera. Et infra, nunc ergo, fili mi, audi me et attende verba oris mei, ne abstrahatur et cetera. Tertio via est praeceps per superbiam, signanter ad illos qui sunt in alto honoris et dignitatum constituti. Augustinus, quanto enim in loco superiore, tanto in periculo majore versatur. Scitis enim quod alta aedificia ventis et tempestatibus infestata citius ruunt. Unde praeponi unum accidit qui tamen ventis advenientibus, idest validis tentationibus, cadit sive ruit. Ideo tales multum debent esse attenti. Eccles. 1, attende tibi ne forte cadas, et adducas animae tuae inhonorationem. Item via est laqueis plena per cupiditatem et avaritiam. Osee 5, audite hoc sacerdotes et attendite domus Israel, quia vobis judicium est: quoniam laqueus facti estis speculationi, idest subditis quos debetis speculari et quasi recte expansum super Thabor. Item quia inimicis, idest Daemonibus circumdata per multiplicem eorum astutiam. Ideo petebat David, Psalm. 31, erue me a circumdantibus me. Et Job 19, obsederunt in gyro tabernaculum meum. Ideo dicitur Eccles. 6, ab inimicis tuis attende. Item Eccles. 13, cave tibi et attende diligenter auditui tuo; quoniam cum subversione tua ambulas, idest cum illis qui non quaerunt nisi subversionem tuam. Item specialiter sacerdotes et praelati debent esse attenti: quia sunt pastores custodientes gregem domini in medio luporum. Sive etiam rectores custodientes civitatem munitam, idest Ecclesiam in medio inimicorum. Sunt etiam paranymphi custodientes sponsam dilectissimam in medio lupanarium. Sunt etiam dispensatores bonorum domini sui, custodientes thesaurum pretiosissimum in medio latronum. De omnibus istis, Act. 20, attendite vobis et universo gregi quo ad primum: in quo vos spiritus sanctus posuit episcopos regere quo ad secundum; Ecclesiam Dei quae est ejus sponsa, quo ad tertium; quam acquisivit sanguine suo, quo ad quartum. ####  |