| #### CAPUT 12 |

| #### #### In illo autem tempore consurget Michael et cetera. Haec est secunda pars visionis quartae, in qua tangitur de triumphali victoria electorum: cujus causa originalis, materialis et finalis est quae et praecedentis; formalis vero modus vel causa in divisione capituli consistit. Dividitur autem primo in duas partes: quia primo ponitur finalis intentio, cum dicitur: tu autem Daniel, claude sermones. Circa finalem intentionem tangitur primo status seu nisus Angelorum electos protegentium seu custodientium, cum praemittitur, in tempore illo et cetera. Ubi intelligendum quod hoc capitulum evidenter ostendit, praecedentia oportere intelligi de finali tempore Antichristi, in quo fiet mortuorum corporalis resurrectio ad vitam vel ad mortem, et sancti erunt fulgentes, hi quasi stellae, hi quasi firmamenti splendor, et similia. In tempore ergo illius tribulationis consurget Michael princeps Ecclesiae, qui stat pro electis quasi adjutor, ad refrigerandum eos, ut reliquiae salvae fiant, contra Antichristum, et interficiet eum; Michael autem dicitur quasi fiducialiter agens, et ideo dicitur: qui stat pro filiis populi tui. Secundo tangitur metus afflictorum patientium, cum dicitur: et veniet tempus quale non fuit ex eo quo gentes esse coeperunt usque ad tempus Antichristi; idest majori adjutorio indigebunt electi: quod exponit salvator de tempore Antichristi, Matth. 14, dicens: erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi usque modo, nec fiet. Hoc enim de tempore Antiochi non potest intelligi, quia major fuit quando civitas capta fuit a Babylonicis templumque subversum et populus captivatus, ut ait Jeremias 3. Tertio tangitur salus electorum morientium, cum dicitur: et in tempore illo salvabitur populus tuus. Antichristo enim extincto a salvatore spiritu oris sui, salvabitur populus, qui fuit scriptus, vel ordinatus, in libro Dei, idest qui fuit praedestinatus: de quo dicit propheta, Job cap. 1: in libro stylo ferreo omnes scribentur. Quarto tangitur gradus resurgentium, cum subjungit, et multi de his qui dormiunt in pulvere terrae, idest multitudo omnium qui debent in pulverem reduci, evigilabunt, idest resurgent pro diversitate meritorum, alii in vitam aeternam, idest in gloriam, ut dicere possint, dormivi, et soporatus, et exsurrexi, quoniam dominus suscepit me, Psal. 8. Alii in opprobrium, idest in ignominiam damnationis, ut videant semper; non ut videant bonos in gloria, sed ut sciant se aeternaliter esse futuros in poena, ut impleatur sermo David dicentis, opprobrium sempiternum dedit illis, Psal. 77. Quinto tangitur fructus salvandorum instruentium, qui autem docti fuerint, fulgebunt. Quia autem, secundum Hieronymum, non sufficit sapientia nisi alios erudiat, tacitus sermo doctrinae non aedificans alium mercedem non recipit: ideo dicit: quod qui docti fuerint. Justi tamen sive doctores justitiae, stellarum fulgori comparantur. Hieronymus. Solet quaeri utrum doctus sanctus vel simplex sanctus eamdem mercedem habeant: ideo ostendit quod tantum interest inter erudientem sanctitatem et sanctam rusticitatem quantum caelum distat a stellis: et ideo dicit quod qui ad justitiam erudiunt multos, simplici scilicet verbo et vitae exemplo; erunt quasi stellae: quia hae sunt stellae de quibus dicetur tempore judicii, stellae dederunt lumen in custodiis suis, Baruch 3. Et sic terminatur prima pars in qua tangitur finalis intentio. Sequitur pars secunda cap. in qua tangitur salubris instructio, cum dicitur: tu autem Daniel claude sermones. Circa quam primo tangitur profunditas visionis, cum dicitur: tu autem Daniel claude sermones etc.: quia enim multa revelaverat occulta esse significans, praecepit ut sermones claudat, visiones involvat, et signet librum obscuritatibus et aenigmatibus, ut legant plurimi, et quaerant historiae veritatem, et obscuritatis magnitudinem, diversa opinentur, et lugendo cum sancto Joanne Apoc. 5 cap., quaerant sacramenta et mysteria, parabolas et verba libri signati: quod notat obscuritatem ejus, sicut et Isaias de suo volumine ait cap. 29: et erit vobis visio omnium, sicut verba libri signati, quem cum dederint scienti literas, dicent, lege istum, respondebit; non possum, signatus est enim. Unde sequitur: pertransibunt plurimi et multiplex erit scientia. Hieronymus, pertransibunt, idest percurrent libros; et transient historias propter multitudinem lectionum. Vult ergo dicere Angelus prophetae: scribe quidem mysteria: sed non exponas, ut posteris exercitii materiam relinquas; ut dicit Gregorius Hom. 4 super Ezechielem secundae partis; quanto mundus ad extremitatem ducitur, tanto nobis aeternae scientiae aditus largius aperitur. Secundo tangitur brevitas durationis, cum dicitur: et vidi ego Daniel, et ecce quasi duo alii stabant. Vidit propheta duos Angelos stantes ex utraque parte Tigris Babylonici fluminis, in qua viderat superiorem visionem: et hi Angeli erant principes Persarum et Graecorum, quos non judicat interrogatione dignos; vidit et alium Angelum super aquam ipsam in medio arboris stantem. Hic est Angelus qui orationes ejus obtulerat in conspectu Dei, quem supra cap. 10 viderat indutum lineis; et hunc interrogat, cupiens scire, quantum duraret persecutio Antichristi, seu quo tempore implenda esset visio haec. Et audivi virum, idest vocem viri exponentem in quanto, non tamen aperientem quo tempore complerentur, et levata utraque manu, significans violentiam Persarum et Graecorum comprimendam inter quorum Angelos stabat; seu illorum in quorum typo quae futura sunt in finali tempore designantur; et jurasset per viventem in aeternum, adjecit quod duraret per tempus et tempora et dimidium tempus, idest per unum annum, et per duos annos et per dimidium, et hoc est per tres annos cum dimidio, quibus durabit tribulatio Antichristi, ut supra cap. 7 dicitur: et cum completa fuerit dispersio, idest cum dispersus fuerit populus Dei Antichristo persequente: complebuntur universa haec, idest omnia bella, regna diversa. Tertio tangitur vicinitas impletionis, cum dicitur: et ego audivi et non intellexi: audierat enim futura bella multiplicia, sed non intellexerat singulorum nomina: et ideo auditor cupit agnoscere veritatem, dicens: domine mi, quid erit post haec? Cui Angelus; vade Daniel, scilicet universae carnis, quia non fient quae quaeris tempore tuo, et ideo, clausi sunt, tibi supple, signatique sermones, idest visiones supra ostensae, multis obscuritatibus, usque ad tempus praefinitum, idest tempus consummationis: quo tempore, supple, eligentur, sancti, et dealbabuntur, ut appareant justi, et quasi ignis probabuntur multi, quia fideles in tribulatione probabuntur quasi aurum in fornace ignis, impii autem impie agent, idest impietatem suam ostendent cum finis venerit; quia qui in sordibus fuerint magis sordescent, juxta illud Apoc. 22, cap.: qui in sordibus et cetera. Haec autem facient quia non intelligent omnes impii, hoc ad probationem ipsorum fieri, docti vero intelligent, esse Dei disciplinam; et ideo libenter ipsam sustinebunt, secundum Hieronymum. Et a tempore cum ablatum fuerit juge sacrificium. Ostendit quo ordine incipiet et finietur tribulatio Antichristi; quia a tempore quo ablatus fuerit cultus Dei et desolatus, et Antichristus abominabiliter exhibuerit se adorandum: et durabit persecutio dies mille ducentos nonaginta, idest per tres annos cum dimidio, ut supra dictum est: quasi diceret: ex quo orbem possederit et cultum Dei interdixerit, et se adorandum praebuerit, usque ad mortem ejus, tantum tempus erit. Quod dicitur tempus desolationis tam legis quam templi quam sanctorum. Quarto tangitur opportunitas conversionis, cum dicitur, beatus qui expectat et pervenit usque ad dies mille trecentos triginta quinque. Hic numerus excedit numerum statim dictum in sexaginta quinque qui post mortem Antichristi dabuntur lapsis ad poenitentiam et sanctis ad refrigerium, quasi dies pacis et quietis. Et ideo respondens quaestioni, qua quaesierat dicens: domine mi quid erit post haec, dicit: beatus, quia post dies persecutionis perveniet ad dies sexaginta quinque superadditos ad poenitentiam, post quos dies dominus in sua majestate venturus est, ait Hieronymus. Tu autem Daniel vade: quasi diceret: tu Daniel, interim, vade ad praefinitum tempus vitae tuae, et mortuus requiesces et in fine dierum stabis in sorte tua, idest resurges in ordine tuo, secundum translationem Theodotionis, cum quo nos Deus resuscitare dignetur in ordine electorum suorum. Argumenta literalia sunt haec duo. Primum est, quod hic expresse dicit Scriptura futuram esse resurrectionem mortuorum in generali judicio: unde dicit quod multi qui dormiunt in pulvere resurgent. Secundum est, quod nullus debet assumere sibi determinare tempus adventus Antichristi seu finalis judicii; quia nec hoc tempus praefinitur Danieli, sed jubetur signare. Unde Hieronymus: cum propheta qui habuit librum apertum, dixerit, quia audivit et nihil intellexit, quid faciet qui habet librum signatum, et usque ad tempus consummationis multis obscuritatibus involutum? Unde Augustinus ad Marcellum episcopum: pone tu tres homines: unus dixit: post viginti annos veniet Antichristus: dico ei: tu male dicis, quia non est in tua potestate, te noscere; alter dixit, adhuc sunt mille anni: et tu male dicis quia nescis quando erit: tertius dicit, scio quod Antichristus venturus est, sed nescio quando, semper stabo paratus: hic bene dicit, non determinans tempus quod pater posuit in sua potestate: teneamus et nos cum isto. Sententiae duae sunt dubiae. Prima est de hoc quod dicitur hic, tu autem Daniel claude sermones etc., claude librum: videtur enim contrarium hujus dicere Joannes in Apocal. ubi dicitur Joanni loquenti de eadem materia: noli claudere. Dicendum, secundum Hieronymum, quod sermones seu liber iste est clausus humanae inquisitioni et sapientiae; unde solum superbis clauditur; qui tamen humilibus aperitur, quibus Deus hoc voluit revelare, juxta illud Luc. 10: confiteor tibi pater etc.: dicitur tamen Danieli quod clauderet propter superbos; Joanni quod non clauditur propter humiles. Vel dicendum quod liber ille apertus est quoad factum; clausus vero quoad modum. Secunda dubitatio est, utrum Daniel intellexerit hos sermones clausos: quod non videtur: quia hic dicitur, quod audivit et non intellexit. Sed contra: videtur claudere librum: ergo habuit apertum: quod non diceretur ei, nisi intelligeret ea quae ibi erant. Dicendum quod Danieli fuit apertus liber, tam quoad factum quam quoad modum facti in parte, sed non quoad omnem circumstantiam facti, scilicet personarum et temporis. Verbi gratia dico quod fuit revelatus Danieli modus tribulationis, scilicet quod Antichristus maximam violentiam faciet contra sanctos, et etiam tempus fuit ei quodammodo revelatum, et ideo dicitur ei liber fuisse apertus: sed quod tali tempore, et non alio, et per tales personas, non per alias, hoc non fuit ei certitudinaliter expressum; et quoad hoc dicit quod non intellexerit. Moralis sententia est de triumphali victoria sanctorum. Ubi notandum quod quanto fortior est molestia, tanto celebrior est Angelorum custodia, et securior victoria, et solemnior corona. Quoad certitudinem habendae victoriae notandum quod est ibi fluvius, et duo viri in ripa, unus hinc, et alter inde, et tertius in medio fluminis, qui erat indutus lineis; qui levavit dexteram et sinistram in caelum, et juravit per viventem in aeternum et cetera. Notatur autem ibi praefinitio seu benignitas non permittentis nos ultra id quod possimus tentari vel tribulari, ut ostendit hic Scriptura. Fluvius ergo Scriptura divina est, de quo Psal. 45: fluminis impetus laetificat civitatem Dei. Duo Angeli ex utraque parte fluminis, sunt duorum testamentorum sacra eloquia: de quo dicitur. Vir stans in medio fluminis, est Christus calcans tribulationes vitae praesentis, de quo dicitur, qui levat dexteram justitiae, de quo Psal. 117: dextera domini fecit virtutem; et sinistram suae clementiae, de quo Cant. 2 cap.: laeva ejus sub capite meo: ad caelum providentiae, quia a summo caelo egressio ejus et occursus ejus usque ad summum ejus, Psal. 18, et jurat per certitudinem praescientiae, de quo? De termine nostrae miseriae. Nota quod quae sequuntur usque ad finem libri non habentur in Hebraeo, sed de translatione Theodotionis, quae vocatur translatio vulgata secundum Hieronymum sumpta sunt. Apparet autem hoc esse factum recenti captivitate Danielis; quia Daniel adhuc puer erat, ut patet infra. ####  |