| #### Articulus 4 |

| #### #### Secundo videamus de nativitate Christi. Circa quam tria possumus considerare: videlicet parentis virginitatem, nascentis benignitatem, et nativitatis utilitatem. De primo dicitur Isa. 7: ecce virgo concipiet et pariet filium: unde Augustinus: speculum non rumpit radius solis, integritatem virginis ingressus aut egressus numquid poterat vitiare divinitatis? Notandum vero, quod fuit conveniens Christum concipi et nasci de virgine: tum quia verbum est patris, cujus similitudinem gerit verbum cordis, quod sine corruptione concipitur, et sine corruptione de corde procedit. Unde etiam conveniens fuit verbum Dei patris sine corruptione concipi et nasci: unde in quodam sermone dicitur: neque verbum nostrum cum paritur, corrumpit mentem, neque verbum Dei specialem eligens partum, peremit virginitatem: tum etiam quia Christus venerat peccati corruptionem tollere, secundum illud Joan. 1: ecce agnus Dei et cetera. Ideo dicit Augustinus: fas non erat, ut per ejus adventum violaretur integritas, qui venerat sanare corrupta. Tum etiam in signum spiritualis regenerationis, quae non ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo, ut dicitur Joan. 11: unde Augustinus: oportebat caput nostrum insigni miraculo secundum corpus nasci de virgine, ut significaret sua membra de virgine Ecclesia secundum spiritum nascitura: tum etiam ut imaginem futurae resurrectionis et gloriae praeferret, ubi neque nubent neque nubentur, sed sunt sicut Angeli Dei in caelo, Matth. 25. Fuit autem conveniens, ut de virgine desponsata viro nasceretur, sicut dicitur Matth. 1: cum esset desponsata mater Jesu et cetera. Ideo secundum Glossam, ut significaret Ecclesiam quae est virgo et sponsa, et ut per Joseph virgo Maria ostenderetur; vel ut Joseph esset testis castitatis; vel ne tamquam adultera lapidaretur, et virgo viri solatio sustentaretur, et partus virginis Diabolo celaretur, et ne virginibus esset excusatio infamiae, quod mater Christi infamata fuerat. De secundo, scilicet benignitate Christi, dicitur Tim. 3: apparuit benignitas et humanitas et cetera. Ubi notandum, quod Christus exhibuit nobis benignitatem in divinitatis suae communicatione; sed misericordiam in humanitatis nostrae susceptione. Primum ibi, apparuit benignitas: ubi dicit Bernardus: apparuit Dei potentia in rerum creatione, sapientia in earum gubernatione, sed benignitas maxime apparuit in humanitate. Magnum enim indicium benignitatis declaravit, qui humanitati Dei nomen addere curavit. Secundum tangitur ibi, non ex operibus justitiae quae fecimus nos, sed secundum suam misericordiam etc.: unde Bernardus: quid tantopere declaravit ejus misericordiam, quam quod ipsam suscepit miseriam? Quid tam pietate plenum, quam quod Dei verbum propter nos factum est foenum? Unde cantat Ecclesia: Christe redemptor omnium, ex patre patris unice et cetera. Notandum vero, quod ratio misericordiae et benignitatis differunt in quatuor. Primo in hoc, quia misericordia respicit remotionem defectus, sed benignitas communicationem perfectionis. Secundo in hoc quod misericordia, proprie loquendo, pertinet ad providentiam divinam, qua bona sua communicat creaturis rationalibus tantum: respicit enim miseriam, quae cum sit contraria felicitati, non potest esse nisi rationabilium creaturarum, quarum est esse felices: sed benignitas respicit providentiam divinam respectu quarumlibet rerum. Tertio in hoc quod miseria importat assimilationem quamdam providentis ad eum cui providetur, in quantum providens alterius miseriam reputat quasi suam: unde non potest esse nisi in natura intellectuali, quae habet aestimationem alienae miseriae; sed benignitas habet ordinem ad communicationem simpliciter: unde cuilibet creaturae quae habet perfectionem communicabilem, potest convenire benignitas. Quarto quia miseria removet debitum ab eo cui providetur: non enim dicitur dari misericorditer alteri quod ei debetur. Sed benignitas non removet debiti rationem ab eo cui aliquid datur; unde benignitas se habet communiter ad largitionem justitiae et misericordiae. De tertio, scilicet utilitate Christi, dicitur Isa. 9: parvulus natus est nobis, idest ad utilitatem nostram. Sunt autem quatuor utilitates nativitatis Christi, quas possumus considerare ex quatuor conditionibus parvulorum: quae sunt puritas, humilitas, amabilitas et placabilitas: quae in hoc parvulo excellentissime inveniuntur. Primo invenimus in eo summam puritatem, quia est candor lucis aeternae et speculum sine macula, ut dicitur Sapien. 8. Hanc autem puritatem demonstrat conceptus et partus virgineus: non enim corruptionem parere potuit incorruptio: unde dicit Alcuinus: factor hominum ut homo fieret, nasciturus de homine talem debuit sibi matrem eligere, qualem et decere sciebat, et sibi placituram noverat. Voluit ergo esse virginem, de qua immaculata immaculatus procederet omnium maculam purgaturus. Secundo in hoc parvulo invenimus summam humilitatem. Ad Philip. 2: exinanivit semetipsum et cetera. Hanc humilitatem ostendit, ut dicit Bernardus, locus diversorii, pannorum involutio, et in praesepe reclinatio. Tertio invenimus in hoc parvulo summam amabilitatem, quia speciosus forma prae filiis hominum, immo prae millibus Angelorum, ut dicit Bernardus. Hanc amabilitatem facit unio divinitatis cum humanitate. Unde Bernardus: plenum prorsus omni suavitatis dulcedine videre hominem hominis conditorem. Quarto invenimus in hoc parvulo summam placabilitatem, quia benignus est et patiens, et multum misericors, et praestabilis super malitia; Joel. 2: unde Bernardus: Christus parvulus est, et leviter placari potest. Quis enim nesciat quia puer facile donat? Ecce si non fuerit nobis magnum, pro minimo possumus reconciliari. Pro minimo, inquam, non sine poenitentia. Et sicut benignitas apparuit super omnem spem ultra omnem aestimationem, similem expectare possumus judicii districtionem. Primo ergo puer iste natus est nobis, ut ejus humilitatem imitemur, ut circa ejus amabilitatem afficiamur, ut ex ejus placabilitate fiduciam habeamus. Primo ergo natus est nobis parvulus iste in sacramentum pietatis: unde ipse dicit Matth. 2: ipse salvum faciet populum suum et cetera. Bernardus: en ipse Christus qui purgationem facit delictorum, ecce sentinam nostram purgaturus advenit. Hinc etiam Augustinus in sermone de Nativ. dicit: o beata infantia, per quam nostri generis reparata est vita. O gratissimi et delectabiles vagitus, per quos stridores dentium ploratusque aeternos evasimus. O felices panni, quibus peccatorum nostrorum extersae sunt sordes. Secundo natus est nobis in exemplum humilitatis. Joan. 13: exemplum dedi vobis etc.: unde Bernardus: studeamus effici sicut parvulus iste: discamus ab eo, quia mitis est et humilis corde: nec magnus, videlicet Deus, sine causa factus est homo parvulus. Unde intolerabilis impudentiae est ut ubi se exinanivit majestas, infletur vermiculus et tumescat. Tertio natus est nobis in augmentum caritatis. Luc. 12: ignem veni mittere in terram et cetera. Bernardus: magnus dominus et laudabilis nimis factus est parvulus et amabilis. Parvulus, inquit, natus et cetera. Ipse enim nobis est omne amabile, ipse est pater, frater, dominus, minister, praemium, et exemplum. Idem: quanto minorem se fecit in humanitate, tanto majorem se exhibuit in bonitate. Quanto autem majorem bonitatem exhibuit, tanto magis affectum nostrum accendit. Quarto natus est nobis in solatium spei et securitatis. Ad Hebr. 5: adeamus cum fiducia ad thronum gratiae ejus. Glossa: idest Christum, in quo regnat gratia, ut per ipsum consequamur misericordiam, idest remissionem peccatorum praecedentium, et inveniamus gratiam et auxilium opportunum. Glossa: recedamus de hac vita. Augustinus: dies dulcissima nativitatis Christi, in qua compunctio etiam infidelibus venit: misericordia tangitur impius, veniam sperat compunctus, reditum non desperat captivus, remedium desiderat vulneratus: in qua nascitur agnus qui tollit peccata mundi: in cujus nativitate qui conscientiam habet securam, dulcius gaudet: qui miseram, attentius timet: qui bonus est, affectuosius orat: qui peccator, devotissime supplicat: dulcis dies et vere dulcis cunctis poenitentibus, et veniam portans. Promitto vobis, filioli, et certus sum, quia in hac die si quis ex corde poenituerit, et ad vomitum peccati reversus non fuerit, quodcumque petierit dabitur ei. Possumus autem mystice notare, quod partus beatae Mariae significat partum poenitentis animae, de quo dicitur Isa. 26: a timore tuo, domine, concepimus, et parturivimus spiritum salutis. Huic partui convenit mystice locus nativitatis Christi, scilicet Bethlehem: unde Bernardus: tu quoque si fueris Bethlehem per cordis contritionem, ut sint tibi lacrymae tuae panes die ac nocte, et in earum refectione jugiter delecteris (interpretatur Bethlehem domus panis) et si fueris Juda per confessionem, civitas David per operis satisfactionem; nascetur in te Christus, et dabit cordi tuo gaudium per gratiam in praesenti et per gloriam in futuro. Notandum vero quod post partum poenitentiae debet anima poenitentis involvi pannis caritatis contra turpitudinem peccandi, quae consistit in interiori mentis deordinatione: reclinari per affectum humilitatis contra superbiam, quae consistit in aversione: et poni in praesepio asperitatis per condignam poenitentiam contra peccati delectationem, quae est in conversione. De primo dicitur Prov. 4: universa delicta operit caritas. Debemus autem in panno hoc ex omni parte involvi: primo ut Deum qui supra nos est diligamus: secundo hoc quod nos sumus: tertio quod juxta nos est, scilicet proximum nostrum: quarto quod infra nos est, scilicet corpus nostrum. Haec quatuor ex caritate sunt diligenda, ut dicit Augustinus. De secundo dicitur in Psal. 50: cor contritum et humiliatum et cetera. Unde Bernardus: porro humilitas nos Deo commendat, Deo facit nos subditos, Deo placet in nobis, sicut ait beata virgo: respexit humilitatem ancillae suae. De tertio dicitur Luc. 3: facite fructus dignos poenitentiae; unde dicit Bernardus: fuge voluptatem quia in ea mors posita est secus introitum delectationis. Age poenitentiam, quia per hanc appropinquat regnum Dei. Hoc tibi praedicat stabulum, illud praesepe clamat: hoc membra illa infantilia loquuntur, hoc lacrymae et vagitus evangelizant. ####  |