| #### CAPUT 4 |

| #### #### Unde bella et lites et cetera. Supra informavit Jacobus quantum ad modum se habendi in iis quae pertinent ad potentiam et scientiam: hic informat quantum ad modum se habendi in iis quae pertinent ad divitias, ut sic revocet a cupiditate. Et quia contra divitias homo deordinatur dupliciter, primo per concupiscentiam in appetendo, secundo per avaritiam in retinendo; ideo primo instruit contra concupiscentiam acquirendi. Secundo contra avaritiam retinendi, 5 cap. agite nunc divites. Vel sic. Supra, 2 cap., dehortatus est a malo, quod est in contemptum proximi: supra tertio, a malo quod est in extollentia sui per appetitum magisterii: hic dehortatur eos a malo quod est in concupiscentia mundi: et hoc tribus modis. Primo ostendendo mala mundanae concupiscentiae. Secundo exhortando ad statum poenitentiae, subditi estote Deo. Tertio declarando incertitudinem humanae vitae. Ecce qui nunc dicitis. In prima parte mala quae sequuntur mundi concupiscentiam ostendit. Et primo mala respectu proximi. Secundo mala respectu Dei adulteri nescitis. Malorum respectu proximi primo causam inquirit. Secundo mala multa exponit, concupiscitis et cetera. Tertio damnum consequens ostendit petitis et non accipitis. Dicit ergo, unde bella, Glossa: quasi dicat: hoc ex sapientia habetur, pax hic et in futuro: sed e contra in vobis, unde bella, idest impugnationes in factis, et lites, idest impugnationes in verbis. In vobis, idest inter vos, nonne ex concupiscentiis vestris, interioribus. Glossa, quod mens prava suggerit, manus et lingua intemperanter obedit: cum tamen scriptum sit Eccles. 18, post concupiscentias tuas non eas. Et concupiscentias dicit pluraliter, quia plures sunt. Quia ergo male concupiscitis divitias; ideo lites et bella sunt in vobis, quae, inquam, concupiscentiae, militant, idest pugnant et dominantur: sicut ille qui militat dominatur equo suo. In membris vestris, quia concupiscentia dominatur membris, et ejus imperio membra moventur ad divitias adipiscendas et concupiscentias exequendas: et hoc in factis exterioribus. Concupiscitis et non habetis et cetera. Posita radice mala, determinat ramos ejus. Primus est rei alienae desiderium, concupiscitis. Secundo personae possidentis odium, occiditis. Tertio utriusque effectum, litigatis. Dicit ergo, concupiscitis, idest ex concupiscentia desideratis, et non habetis, scilicet quod concupiscitis: imo divitiae quandoque fugiunt appetentes eas, sicut umbra fugit sequentem eam, Ecclesiast. 11, si secutus fueris non apprehendes, occiditis, ecce odium exterius, et hoc ut dicit Glossa, ut habeatis. Et si non audetis occidere, zelatis, idest invidetis; ecce odium interius, nam invidia est odium felicitatis alienae. Glossa, qui cupit praeferri vel temporalibus abundare odit, idest invidet, occidit. Ex hoc enim quod aliquis appetit propriam excellentiam, videns in alio bonum, per quod existimat suam excellentiam impediri vel diminui, invidet ei: et cum non potest illud destruere, persequitur personam. Et non potestis adipisci, illa pro quibus occiditis, zelatis et litigatis, coram judice volendo obtinere per calumniam pallio justitiae, et belligeratis, volendo obtinere per violentiam injuriae manifestae, et non habetis, propter hoc scilicet, quod non postulatis, a Deo digne. Glossa, si eum pia intentione postularetis et temporalia necessaria ad usum, non solum daret, sed et sempiterna. Et quia possent dicere, imo quotidie petimus. Respondet, petitis, aliquando et tamen non accipitis quod petitis. Eo quod male petatis, petentes omnino transitoria et non spiritualia. Contra quod Matth. 6, primum quaerite regnum Dei. Vel sic, eo quod male petatis, idest ex malo amore, scilicet ex amore quo temporalia Deo praeponitis. Unde Glossa, magis illa quam Deum amatis, ut in concupiscentiis vestris insumatis, idest consumatis vosipsos scilicet: tanto enim desiderio petitis, ut ipso desiderio consummemini: unde alia litera, ut insumamini vel insumatis ea, scilicet quae petitis in concupiscentiis vestris saturandis, scilicet et explendis. Quasi dicat: male petitis, quia petitis superflua, non necessaria: nociva, non utilia. Vel ut in concupiscentiis vestris insumatis, idest non sumatis propter hoc quod male cupitis. Sed quaeritur de hoc quod dicit: petitis et non accipitis. Contra Matth. 7, petite et accipietis. Responsio, verum est hoc si adsunt conditiones quae faciunt orationem efficacem, scilicet per se, pie et perseveranter ad salutem. Adulteri, nescitis, quia amicitia et cetera. Hic ponit mala mundanae concupiscentiae respectu Dei. Primo quia facit inimicum Dei. Secundo quia est contra Scripturam, et contra spiritum Dei, an putatis. Tertio quia impedit gratiam Dei: propter quod dicit, Deus superbis resistit. Dicit ergo, adulteri, qui relicta gratia Dei tamquam sponsa, fornicamini cum mundi concupiscentia. Est enim gratia Dei sponsa multorum, secundum illud sapientiae 8, proposui illam sponsam mihi assumere. Vel adulteri, si non quaerentes fructum prolis spiritualis, sed voluptatem in divitiis et delitiis, relicto sponso, idest Christo, nescitis, idest hoc ignorare non debetis, quia amicitia hujus mundi, qua scilicet amatur hic mundus; mundus vero hic videtur intelligi vanitas mundi, non substantia mundi, sicut 1 Joan. 2, nolite diligere mundum. Inimica est Deo, quia est contraria charitati. Augustinus, venenum charitatis est spes adipiscendi vel retinendi temporalia: ergo, quia ita est, quicumque, nullo excepto, voluerit amicus esse, active, idest amator, hujus saeculi, saeculum hic sonat in vitium non in naturam, secundum illud Lucae 12, filii hujus saeculi prudentiores sunt filiis lucis in generatione sua. Vel amicus hujus saeculi diligendo supra Deum ea quae hujus saeculi, inimicus Dei constituitur, idest firmiter, scilicet aeternaliter statuitur, eo scilicet ipso, quod temporalia praeponit Deo. In hoc autem quod dicit, voluerit, notatur libertas arbitrii. In hoc etiam notatur quod non solum qui est amicus, sed etiam qui vult esse amicus hujus saeculi, quamvis non possit esse, est inimicus Dei. An putatis, quasi dicat, putare non debetis quod inaniter, idest falso et sine ratione, quod esse non potest cum sit Scriptura veritatis, Scriptura, sacra, quae scilicet antonomastice Scriptura dicitur, dicat, idest loquatur de hac materia suadendo separationem ab amore mundi? Deuteronomii 7, non inibis foedus cum eis, scilicet cum alienis ejus amatoribus mundi. Et Rom. 12, nolite conformari huic saeculo. Vel potest construi cum sequentibus. An putatis quod inaniter Scriptura dicat, hanc scilicet sententiam quae sequitur, ad invidiam etc. quasi dicat: vere inimicus est, nam spiritus divinus non facit concupiscentiam, sed dat gratiam spiritus vitae: mundanus e contrario. Tamen verbum istud multipliciter exponitur. Uno modo de spiritu sancto. Alio modo de spiritu humano. De spiritu sancto potest legi primo modo interrogative, sic. Spiritus sanctus qui habitat in vobis per gratiam Baptismi, concupiscit ne ad invidiam, idest ut invideatis aliis super eorum temporali felicitate? Quasi dicat non, autem, pro sed majorem dat gratiam, idest majora dona gratuita, quam sint hujusmodi temporalia ex quibus nascitur invidia. Secundo modo remissive legitur, et hoc dupliciter. Primo modo de invidia mala: sic spiritus concupiscit, idest desiderat, quia desiderare facit ad invidiam, idest contra invidiam, scilicet ut tollatur invidia: nec solum hoc facit, autem, sed ut ipsa tollatur, majorem dat gratiam, idest augmentum gratiae. Secundo modo de invidia mala sic, spiritus scilicet concupiscit, idest concupiscere facit ad invidiam, scilicet mundi, hoc est ut mundo invideatis et ipsum odio habeatis. Alias intelligatur et exponatur de spiritu humano, sic. Spiritus hominis, scilicet affectus hominis corruptus concupiscit res aliorum ad invidiam, idest propter invidiam quae invidet bonis aliorum reputans se illis inferiorem, Job 5, parvulum occidit invidia, autem pro sed, majorem gratiam, idest augmentum gratiae contra hujusmodi concupiscentiam dat, scilicet Deus, cujus solius est dare gratiam. Nec additur suppositum, quia intelligitur in actu verbi, cum sit exceptae actionis, ut fulgurat, tonat et hujusmodi. Prima lectura magis convenit literae: propter quod Glossa, ut sciatur quibus dat gratiam et quibus non, dicit Scriptura, vel spiritus in ea, Proverb. 3, secundum aliam literam: ubi nos habemus, illusores ipse deludet et mansuetis dabit gratiam. Vel potest dici quod sumitur de illo loco Proverb. 29, superbum sequetur humilitas et humilem spiritu suscipiet gloria. Deus superbis resistit, Glossa, Deus superbis specialiter dicitur resistere, quia majori poena plectuntur qui Deo subdi poenitendo negligunt; et ita non facit invidere, quia ex invidia nascitur superbia. Humilibus autem, idest vacuis, dat gratiam, scilicet majorem, ut patet in beata virgine Maria, Lucae 1. Quia reputant se vacuos; ideo magis habent de capacitate. Vas enim, secundum quod magis habet vacuitate, magis habet de capacitate. Psalmista, inter medium montium pertransibunt aquae. Subditi ergo estote Deo et cetera. Hic dehortatur a concupiscentia mundi exhortando ad statum poenitentiae. Primo docens qualiter se habeant ad Deum. Secundo qualiter ad proximum, nolite detrahere et cetera. Concupiscentia quippe mundi generat in eis contemptum Dei et odium proximi. Qualiter autem se habeant ad Deum, ostendit in quinque conditionibus. Primo in subjectione. Secundo in imitatione, appropinquare. Tertio in purificatione, emundate. Quarto in contritione, miseri estote. Quinto in humiliatione, humiliamini. Dicit ergo, subditi, Glossa, quia humilibus dat gratiam. Subditi, estote Deo, per obedientiae subjectionem, Glossa, voluntatem Dei explete, 2 Machab. 9, justum est subditum esse Deo. Et quia nullus potest esse subditus Deo, nisi resistat inimico suo, scilicet Diabolo; ideo sequitur, resistite Diabolo, Glossa, mala suggerenti. Resistite declinando tentationes prosperitatum et sustinendo tentationes adversitatum, et fugiet a vobis, sic victus et confusus, non potest vincere nisi volentem: unde eo ipso quod resistitis victus erit et confusus, et ita fugiet. 1 Petri 5, cui resistite fortes in fide. Appropinquate Deo, per morum imitationem, Glossa per bona opera. Augustinus, Deus ubique est, cui non locis sed moribus appropinquamus. Et appropinquabit vobis, per gratiae infusionem, et gloriae praeparationem. Matth. 4, poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum caelorum. Nota quod quantumcumque aliquis esset elongatus ab urbe Parisiis, si Parisios appropinquaret ei secundum quod ipse appropinquat Parisios cito esset Parisiis: ita quantumcumque peccator sit elongatus a Deo, cito erit ad Deum; quia secundum quod ipse appropinquat ad Deum, Deus appropinquat ad eum. Habes exemplum de filio prodigo. Lucae 16. Et nota quod quatuor bona consequitur homo ex hac appropinquatione. Primum est mentis illuminatio respectu cognoscendorum, Lucae 18, dicitur de caeco, cum appropinquasset interrogavit eum Jesus, quid vis et cetera. Et sequitur quod illuminavit eum ex appropinquatione. Secundum est instructio respectu operandorum. Deuteronomii 33, qui appropinquat pedibus ejus accipiet de doctrina illius. Tertium est recuperatio divinae gratiae, Jacobi 4, appropinquate Deo. Quartum est delectatio internae laetitiae, Psalm. 148, hymnus omnibus sanctis ejus, filiis Israel appropinquanti sibi. Sed objicitur contra hoc, quod dicitur, resistite Diabolo, et fugiet a vobis. Contra. Job 40, non est potestas super terram et cetera. Responsio. Sine adjutorio Dei non possumus sufficienter, cum adjutorio possumus illud: tamen adjutorium est nobis promptum et paratum: et nisi illud habeamus, nobis est imputandum. Nota exemplum de illo qui est in tenebris, et potest aperire fenestram, et illuminari; quod bene debet ei imputari quod est in tenebris. Ut autem appropinquare possitis, quia longe salus a peccatoribus, et filius luxuriosus abiit in regionem longinquam, Lucae 15, emundate, idest extra mundate, manus, idest opera: quasi dicat: purgate vos a malis operibus, de quibus Isaiae 1. Manus enim vestrae sanguine plenae sunt. Vel emundate manus, idest innocentiam habete, idest cessate a malis operibus. Job 22, salvabitur innocens, salvabitur autem in munditia manuum suarum. O peccatores, qui hactenus fuistis peccatores. Et potest hoc referri ad peccata carnalia. Purificate corda: quasi dicat: non tantum manus a malis operibus, sed etiam corda a pravis cogitationibus ut sitis mundi corde. Matth. 5, beati mundo corde. Perfecta enim purgatio ab interiori incipit, idest a purgatione interiorum humorum. Isti enim medici quando volunt curare ab una magna infirmitate, primo purgant interiores humores. Et potest etiam hoc referri ad peccata spiritualia. Sed quid est quod dicit, purificate corda vestra? Dicitur enim, actuum 15, fide purificans corda eorum: ergo homo non purificat, sed fides. Responsio. Deus purificat efficiendo: fides informando: homo peccatum detestando, et ita se ad hoc disponendo. Duplices animo. Secundum Glossam, duplices vocat eos, qui simul temporalia et aeterna, Deum et mundum diligunt, Eccles. 2, vae duplici corde. Ut autem emundari et purificari possitis, miseri estote, idest miseriam vestram recogitate, et recognoscite, in quam, scilicet per peccatum incidistis. Vel miseri estote, miseria interioris doloris, et lugete signo exterioris doloris. Psal. 6, lavabo per singulas noctes et cetera. Vel miseri estote, pro commissis, lugete pro omissis. Vel miseri estote, pro gloria quam amisistis. Lugete pro poena cujus debitores facti estis. Risus vester, idest gaudium exterius. In luctum convertatur, doloris scilicet exterioris; nisi enim convertatur in luctum momentaneum in praesenti, convertetur in luctum aeternum in futuro. Proverb. 14, risus dolori miscetur, et extrema gaudii luctus occupat. Et gaudium, interius quo gaudebitis in peccatis. In moerorem, scilicet doloris interioris: si enim gaudium momentaneum in praesenti vertitur in moerorem momentaneum, hujus moeror momentaneus postea, in futuro scilicet, vertetur in gaudium aeternum. Joan. 16, tristitia vestra vertetur in gaudium. Ut autem haec commutatio valeat fieri, humiliamini, humiliatio enim veniam impetrat. 3 regum 21. Nonne vidisti Achab humiliatum coram me, idcirco non inducam malum. In conspectu Dei, idest humilitate vera non ficta: interiori non tantum exteriori. Est enim qui nequiter se humiliat, Eccles. 19. Et nota quod dicit humiliamini, et non alius humiliet vos, ut sit humiliatio voluntaria non necessaria. Nec dicit, humiliamini caput, vel vestem, vel habitum, sed simpliciter, cor scilicet vestrum, quia tales exaltat dominus: unde sequitur. Exaltabit vos, merito scilicet humilitatis. Simile 1 Petri 5, humiliamini sub potenti manu Dei, ut vos exaltet. Vita enim praesens et futura sunt quasi quaedam statera, in qua sunt duae partes: et secundum quod una magis deprimitur, alia magis levatur. Ita secundum quod homo magis se deprimit et abjicit in praesenti, magis elevabitur in futuro. Unde, qui se humiliat, exaltabitur. Lucae 18, miseri estote et lugete. Hic notatur quod propter quatuor est lugendum. Primo propter incolatum praesentis miseriae: quod notatur ibi, miseri estote. Secundo, propter transgressionem culpae: quod notatur ibi, lugete. Tertio, propter imminentem damnationem poenae: quod notatur, ibi: risus vester convertatur in luctum. Quarto, propter gratiam reconciliationis obtinendam, quod notatur ibi: et gaudium in moerorem. Hic autem quadruplex fletus significatus fuit per quadruplicem fletum domini. Quorum primus fuit in infantia, ad modum aliorum infantium. Secundus super Lazarum, Joan. 11, et lacrymatus est. Tertius super civitatem. Lucae 19, videns et cetera. Quartus, in cruce propter nostram reconciliationem. Hebr. 5, cum clamore valido et lacrymis et cetera. Et nota quod multiplex est miseria. Prima est culpae originalis. Job 3, quare misero data est lux, et vita iis qui in amaritudine animae sunt? Secunda peccati actualis, Proverb. 14, miseros facit populos peccatum. Tertia innatae fragilitatis, Job 14, homo natus de muliere et cetera. Quarta mundanae paupertatis. Job 30, qui manducabant arborum cortices squalentes calamitate et miseria. Quinta humanae persecutionis; 2 Machab. 14, miserias Judaeorum prosperitates rerum suarum arbitrabantur. Sexta diabolicae tentationis, Job 20, aperta janua irruerunt super me, et ad meas miserias devoluti sunt. Septima aeternae calamitatis, Sophoniae 1, dies illa dies irae, calamitatis et miseriae. Octava poenitentiae salutaris, ut hic, et Psal. 11, propter miseriam inopum et gemitum et cetera. Nolite detrahere et cetera. Hic docet qualiter se habeat ad proximum, ut scilicet alter alteri non detrahat: a quo retrahit triplici ratione. Prima est, quia per hoc fit injuria legi sive juri. Secunda, per hoc fit injuria judici, scilicet legislatori, si autem judicas. Tertia, quia per hoc fit injuria proximo qui judicatur, tu autem quis es et cetera. Dicit ergo, nolite. Glossa. Non solum erga Deum vos habeatis, sed etiam erga fratres boni sitis: et ideo nolite detrahere alterutrum fratres, idest unus alteri malum imponendo, vel augmentando, vel bonum annihilando vel diminuendo. Sapient. 1, a detractione parcite linguae. Proverb. 4, remove a te os pravum, et detrahentia labia sint procul a te. Est autem detrahere aliquid de bono minuendo trahere. Et nota quod dicit, nolite, ut sic prohibeat voluntatem. Multi enim non detrahunt, qui libenter detraherent si auderent: sed non audent propter bonos, Proverb. 24, abominatio hominum detractor. Qui enim detrahit fratri, ore, bonis ejus detrahendo, aut qui judicat fratrem, corde ipsum propter mala condemnando, detrahit legi, quae hoc prohibet, et lex vetus, Levitici 19, non eris criminator nec susurro in populis. Et nova, Matth. 5, nolite judicare et cetera. Et judicat legem, eam malam reputando et vituperando: etsi non secundum rem, tamen secundum suam reputationem; quia legem transgreditur, nec curat de ejus observantia, ac si esset mala, vel non bona. Si autem judicas legem, eam quasi vituperando dum ipsam transgrederis. Judicare enim de lege nemini licet postquam statuta est, sed secundum ipsam, ut dicit Augustinus. Non es factor legis, ut legi subditus et obediens. Contra id, supra, estote factores legis et non auditores tantum. Sed judex. Glossa, vituperator ratione contentus. Et certe judex legis non debes esse, quia unus est legislator, principalis et dominus, licet alii sint ministri. Legislator dicitur, qui legem dedit, ut impleretur, Psal. benedictionem dabit legislator. Et judex justus omnium, qui judicabit secundum illam legem. Actuum 10, ipse constitutus est a Deo judex vivorum et mortuorum. Isaiae 33, dominus rex noster, dominus legifer noster, dominus judex noster et cetera. Qui potest perdere, legis suae transgressores. Et salvare, legis suae observatores, 1 regum 2, dominus mortificat et vivificat. Tu autem: quasi dicat: ex quo tu non es legislator, quis es, idest cujus auctoritatis vel sanctitatis. Qui judicas, condemnando proximum tuum tibi parem, aut te meliorem: par enim in parem non habet imperium, nec minor in majorem. Rom. 8, tu quis es qui judicas alienum servum, non tibi subditum, sed conservum? Gregorius, cogitare debemus cum aliquem redarguimus, quod forte in eisdem peccatis fuimus aut certe esse poteramus: et sic eum in mansuetudine corripiemus. Et Isidorus, non detrahas peccanti, sed condole: quod in alio detrahis, in te potius pertimesce. Nota exemplum in vitis patrum. Ecce nunc dicitis et cetera. Hic dehortatur a concupiscentia mundi propter incertitudinem humanae vitae. Ubi primo ostendit quod propter vitae incertitudinem non est de futuris lucris confidendum. Secundo, quod propter hoc potius de futuris semper est sub conditione loquendum pro eo ut dicatis. Tertio quod propter hoc de praesentibus divitiis non est gloriandum nunc autem exultatis. Vitae autem incertitudinem, ostendit primo ex ignorantia viventium. Secundo, ex fragilitate vitae eorum quae est enim vita vestra. Dicit ergo, ecce nunc. Glossa, dixi vitandam detractionem; sed ecce nunc aliud vitium quod facitis. Qui dicitis, Glossa, stulta animi levitate spatium vitae promittentes: sicut dives ille cui dictum est, hac nocte repetent animam tuam a te, Lucae 12, et qui dicitis, hoc scilicet, hodie aut crastino, cum nec diei hodiernae nec crastinae habeatis certitudinem, Ecclesiast. 9, nescit homo finem suum. Ibimus in civitatem illam, et faciemus ibi quidem annum, et mercabimur, et faciemus lucrum. Glossa. Multimodam eorum stultitiam notat: quia de lucrorum augmento agunt, et se tempore multo victuros arbitrantur, et suae potestatis aestimant, ubi annum finiant. Et dicit, lucrum faciemus, idest lucrabimur lucro temporali, quod frequenter est cum damno majori, scilicet spirituali. Quid enim prodest homini si universum mundum lucretur? Matth. 16. Augustinus, nunquam est injustum lucrum sine justo damno; lucrum in arca, damnum in conscientia. Qui ignoratis quid sit futurum vobis in crastinum, multo magis in longum tempus, scilicet usque ad annum, Proverb. 27, ne glorieris in crastinum; nescis enim quid superventura pariat dies. Et certe ignoratis. Quae est enim vestra vita? Quam brevis, quam fragilis. Augustinus, vita haec est vita dubia, vita caeca, vita aerumnosa, quam humores inundant, dolores extenuant, ardores exsiccant, aera morbidant, escae inflant, jejunia macerant, joci solvunt, tristitiae consumunt, solicitudo coarctat, securitas hebetat, divitiae jactant, paupertas dejicit, juventus extollit, senectus incurvat, infirmitas frangit, moeror deprimit; et post haec omnia mors interimit, gaudiis universis finem imponens: ut cum esse desierint, nec fuisse putentur. Et dicit, vita vestra carnalis, scilicet non spiritualis: naturae, non gratiae: vita enim gratiae a Deo est, et quid magnum est. Joan. 1, et vita erat lux hominum, vapor est ad modicum parens, idest brevis et transitoria ad modum vaporis, idest fumi resoluti ex aliquo humido. Et deinceps, idest parum post, exterminabitur, idest extra terminos vitae ponetur, idest cito deficiet. Baruch 3, exterminati sunt. Hic autem non dicit, quia homo post mortem omnino desinat esse, ut tangit Glossa. Manet enim vita in anima, licet non in corpore. Pro eo ut dicatis. Glossa: haec omnia dico, ut spe longioris vitae non promittatis vobis lucra futuri temporis: sed potius dicatis: si dominus voluerit, sine cujus voluntate nihil fieri potest. Et si vixerimus, faciemus hoc aut illud. Unde et Angelus loquens Abrahae de ortu Isaac, hanc conditionem apponit, si vita comes fuerit, Genesis 18. Ubi tangit duplicem conditionem: quarum una est ex parte Dei, alia ex parte hominis: quam postponit praecedenti, quia pendet ex illa, scilicet ex voluntate divina. Nunc autem: quasi dicat, vos non ita facitis, sed etiam nunc, idest in hac vita brevi. Vel nunc, idest tempore gratiae et tempore tribulationis: ecce quae tunc erat in dispersione, exultatis, idest gaudium extra ostenditis. In superbiis vestris, idest in divitiis quae sunt vobis materia superbiae. Augustinus, vermis divitum superbia. Glossa, in divitiis quae faciunt vos superbos. Omnis exultatio talis maligna est, idest malo igne ignita, scilicet concupiscentiae, vel cupiditatis. Hic est ignis infernalis, qui nunquam dicit, sufficit, Proverb. 30. Et dicit, talis exultatio, non omnis simpliciter: est enim quaedam exultatio bona, qua scilicet exultant justi in domino. Talis: Glossa, quae est ad depressionem aliorum. Scienti igitur. Glossa, exultatis et superbitis; ergo puniemini, quia scitis bonum et non facitis: unde scienti bonum facere et non facienti peccatum est illi, omissionis scilicet gravioris, quia secundum Gregorium, ubi majus est donum scientiae, ibi transgressor majori subjacet culpae: et hoc propter contemptum annexum scientiae: non quia scientia in se sit mala. Luc. 12, servus qui scit voluntatem domini sui et cetera. Nolite detrahere in morsu serpenti similes. Ecclesiastes 10, si mordeat serpens in silentio, nihil eo minus habet qui occulte detrahit. Hic hominibus abominabilis, Proverb. 24, abominabilis hominum detractor. Deo odibilis, Rom. 1, detractores Deo odibiles. Confusione dignus, Psalm. induantur qui detrahunt mihi, pudore. Ad poenam obligatus, Prov. 13, qui detrahit alicui rei ipse se in futurum obligat. Perditioni proximus. Proverb. 24, cum detractoribus ne commiscearis, quoniam repente consurgit perditio. A visione patriae alienus. Num. 14, nec quisquam ex illis qui detraxit mihi intuebitur eam, scilicet terram promissionis. ####  |