| #### Articulus 17 |

| #### #### Quartodecimo videamus de coena Christi, et institutione dominici corporis et sanguinis Christi; de quibus dicitur Matth. 26: coenantibus illis, accepit Jesus panem et cetera. Notandum, quod convenienter hoc sacramentum institutum fuit in coena. Primo quidem ratione continentiae hujus sacramenti: continetur enim ipse Christus in Eucharistia sicut in sacramento; et ideo quando Christus in propria specie a discipulis discessurus erat, in sacramentali specie seipsum eis reliquit sicut in absentia imperatoris exhibetur ejus veneranda imago. Unde Eusebius dicit: quia corpus assumptum ablaturus erat ab oculis corporalibus, et illaturus sideribus, necesse erat ut die coenae sacramentum corporis et sanguinis sui consecraret nobis, ut coleretur jugiter per mysterium quod semel offerebatur in pretium. Secundo, quia sine fide passionis nunquam potuit esse salus, secundum illud Rom. 3: quem posuit Deus propitiatorem per fidem in sanguine ejus. Et ideo oportet omni tempore apud homines esse aliquod repraesentativum dominicae passionis: cujus in veteri lege praecipuum erat agnus paschalis; unde dicit apostolus 1 Cor. 5: Pascha nostrum immolatus est Christus. Successit autem ei in novo testamento Eucharistiae sacramentum, quod est rememorativum praeteritae dominicae passionis, sicut et illud fuit futurae praefigurativum; et ideo conveniens fuit imminente passione, celebrato priori sacramento, novum instituere. Tertio, quia ea quae ultimo dicuntur ab amicis recedentibus, magis memoriae commendantur; praesertim quia tunc magis inflammatur affectus ad amicos; ea vero quae magis afficiunt, profundius animo imprimuntur. Quia igitur, ut beatus Alexander Papa dicit, nihil in sacrificiis potest esse majus quam corpus Christi et sanguis Christi, nec oblatio hac potior; ideo ut in majore veneratione haberetur, dominus in ultimo discessu suo a discipulis hoc sacramentum instituit: et hoc est quod Augustinus dicit in cit. Lib., Serm. ad Januarium: salvator quo vehementius commendaret illius mysterii altitudinem, ultimum hoc voluit infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus per passionem erat discessurus. Notandum vero quod hoc sacramentum triplicem habet significationem: unam quidem respectu praeteriti, in quantum scilicet est commemorativum dominicae passionis, quae fuit verum sacrificium; et secundum hoc nominatur sacrificium; aliam autem significationem habet respectu rei praesentis, scilicet ecclesiasticae unitatis, et ut homines per hoc sacramentum congregentur, et secundum hoc nominatur communio. Damascenus dicit 4 Lib., quod dicitur communio, quia communicamus per ipsum Christo, et quia participamus ejus carne et divinitate, et quia communicamur et unimur ad invicem per ipsum. Tertiam autem habet respectum futuri, in quantum praefigurativum fruitionis Dei, quae erit in patria; et secundum hoc dicitur viaticum, quia praebet nobis viam illuc perveniendi: et secundum hoc etiam dicitur Eucharistia, idest bona gratia, quia gratia Dei vita aeterna est, ut dicitur Rom. 6. Vel quia realiter continet Christum, qui est plenus gratia. Dicitur etiam in Graeco metalipsis, idest assumptio, quia, ut dicit Damascenus, per hoc filii Dei divinitatem assumimus. Notandum etiam quod ipse Christus sumpsit hoc sacramentum in coena, quod aliis sumendum tradidit, ut dicit Hieronym., et habetur de consecratione, dist. 4: dominus Jesus ipse conviva et convivium, ipse comedens et comeditur. Unde etiam super illud Ruth 4: cumque comedisset et bibisset, dicit Glossa, quod Christus comedit etiam et bibit in coena corporis et sanguinis sui sacramentum, cum illud discipulis suis tradidit. Unde, quia ipsi communicaverunt, ipse participavit eisdem; unde quidam metrice dixit: rex sedet in coena cinctus turba duodena. Se tenet in manibus, se cibat ipse cibus. Possumus autem distinguere triplicem coenam Christi: videlicet sacramentalem, spiritualem et aeternam. De prima dicitur Apocal. 19: beati qui ad coenam nuptiarum agni sunt vocati. Vere beati et in praesenti per gratiam, et in futuro per gloriam; unde super illud Sapient. 7: venerunt mihi omnia bona pariter cum illa, dicit Glossa: qui Christum corde suscipit vel percipit, notitiam omnium hic pariter virtutum habet et gratiam, et in futuro vitam aeternam. Haec est coena, in qua lavit Christus pedes discipulorum suorum, idest affectus nostrae mentis a peccatis venialibus: quia in hoc sacramento fit transformatio hominis ad Christum per amorem. Et quia fervori amoris peccata venialia contrariantur, qui quidem fervor in hoc sacramento excitatur; ideo ex consequenti peccata venialia dimittuntur; unde Bernardus: in sacramento altaris anima caelesti dulcedine inebriatur, peccatum veniale deletur, homo in gratia roboratur. De secunda dicitur Apocal. 3: ego sto ad ostium et pulso, Glossa cordi clauso. Si quis audierit vocem meam, et aperuerit januam mihi, ad eum intrabo, et coenabo cum illo, Glossa: fide et opere ejus delectabor. Haec coena mystice designata est Joan. 13, ubi dicitur, quod ante sex dies Paschae venit Jesus in Bethaniam, fecerunt autem ei coenam, et Martha ministravit et cetera. Unde Alcuinus: mystice coena domini est fides Ecclesiae, quae per dilectionem operatur. Martha ministrat cum fide, cum anima opera suae devotionis impendit. Lazarus unus erat ex discumbentibus, cum hi qui post peccatorum mortem resuscitati sunt ad justitiam, una cum eis qui in sua justitia permanserunt, de praesentia veritatis exultant, et caelestis gratiae muneribus aluntur. Et bene in Bethania, quae domus obedientiae interpretatur. De tertio Luc. 14, dicitur, homo quidam fecit coenam magnam, Glossa, quia satietatem nobis internae dulcedinis praeparavit. Haec est coena, in qua Joannes, idest quilibet electus, in quo est gratia, recumbit a strepitu vitae praesentis; quia, ut dicit Bernardus, ibi est requies a laboribus, pax ab hostibus, amoenitas de novitate, securitas de aeternitate, suavitas atque dulcedo de Dei visione. ####  |