| ### LIBER 1 ###  |

| #### CAPUT 1 |

| #### #### Et factum est et cetera. Notandum est quod sicut lege data sub Moyse insurrexerunt adversarii contra Judaeos, ut patet judicum 2 et libro Josue, ita ipsa lege per Esdram reparata, et templo reaedificato, insurrexerunt hostes contra Judaeos, ipsos impedire nitentes. Contra quos Judaei pugnarunt, et quorumdam potissimum instinctu, qui erant prae ceteris devoti et Machabaei sunt dicti, eis resistunt: et adversarii fuerunt principaliter duces Persarum et Graecorum. De isto conflictu inter has duas partes, Persas scilicet et Graecos, gentiles et Judaeos, est liber iste Machabaeorum, qui primo dividitur in duo. Primo enim ponitur ipsius historiae descriptio. Secundo ejusdem repetitio et additio; et hoc in 2 libro. Circa primum primo describitur radix et malitia gentilium impugnantium. Secundo probitas Judaeorum se defendentium, 2 cap. ibi: in diebus illis. Circa primum primo tangit gentilium affligentium propaginem, ibi: et exiit ex eis radix et cetera. Secundo occasionis originem, ibi: in diebus illis exierunt. Tertio affligendi processum et ordinem, ibi: et paratum est regnum. Quarto afflictionum magnitudinem, ibi: et post duos annos. Circa primum primo ponit originem remotam, faciens mentionem de Alexandro; et secundo propinquam, dum meminit Antiochi illustris. Et circa primum primo distinguit Alexandri magnanimitatem, et postea successionis multitudinem, ibi: et post haec decidit in et cetera. Circa primum tangit generationem ejus, multiplicem victoriam, multiplicem gloriam sive superbiam, sed litera difficilis est propter historias multas. Et factum est. Copula illa, et, non copulat exterius factum exteriori facto, sed exterius factum interiori illuminationi dicentis, et spiritu sancto afflati, sicut in prophetis patet; ita dicit Glossa. Alexander Philippi, idest filius Philippi. Et secundum aliquos filius naturalis, secundum alios autem adoptivus vel putativus. Macedo, scilicet natione et officio, quia ipse successit Philippo patri suo regi Macedonum per insidias interfecto. Primus in Graecia: non quia in Graecia non praecessissent reges; sed vel quia ipse primus fuit monarcha super Graeciam, obtinens eam cum regno Macedonum, quod non fecerunt alii Macedonum reges. Vel quia prius erant ibi plures reges, et ille primus eam totam tenuit. Vel forte ad differentiam divisionis ipsius regni quae ipso mortuo facta fuit. Cethim, idest de Graecia, secundum Rabanum. Cethim enim fuit proprium nomen Javan filii Japheth filii Noe etc. a quo Cethina regio dicta fuit, quae nunc dicitur Cyprus; a quo nomine etiam Hebraice insulae et maritima loca Cethim dicuntur. Constituit praelia. Rabanus computat duodecim victorias et amplius de duodecim diversis regnis, et quasi cum inexpugnabilibus gentibus habitas. Et dicit quod erat humani sanguinis insaturabilis suorum hostium sive sociorum: recentem tamen semper cruorem sitiebat. Unde et quemdam philosophum condiscipulum Aristotelis, quia ipsum tamquam Deum adorare noluit, interfecit. Et omnium obtinuit: quod dicitur quia reges omnes reddebant ei tributum vel parati erant reddere. Usque ad fines, superatis omnibus Orientalibus, reversus est ad Babyloniam. Et siluit terra, quia omnes ei se offerebant timore correpti, neque aliquis rebellare vel mutire audebat. Unde rex postquam Orientalem Oceanum et Nilum fluvium ingressus Babyloniam celeriter rediit: eum exterritarum totius orbis provinciarum legati, hoc est Carthaginensium et totius Africae civitatum, sed et Hispanorum et Gallorum, Siciliae, Sardiniaeque, plurimae quoque partes Italiae expectabant. Tantus timor omnes invaserat, ut peregrinam toti mundo legationem facerent omnes ad quos illius rumor pervenerat. Unde bene scriptum est, quia siluit terra in conspectu ejus. Quomodo autem tantam victoriam habuit divino auxilio, docet Magister historiarum in titulo de Alexandro. Et exaltatum est. Nam aliquibus annis otio deditus totus in laetitiam diffusus est. Cum enim iuvenis esset ad plus triginta duorum annorum, totum sibi mundum videbat subjectum: viginti autem annorum erat cum incepit regnare et duodecim annis regnavit. Et post haec decidit: hic tangit successorum Alexandri multitudinem, ut tandem ad propositum veniat. Ubi primo ponitur mortis ejus cognitio, et secundo explicatur successorum ordinatio, ibi: et vocavit pueros. Notandum quod per traditionem et invidiam fuit fortissimo veneno intoxicatus, ut dicitur in historiis, a sorore sua, illud ipsi propinante, quo et linguae usu fuit privatus; et ideo vocem suam exprimere signo coactus fuit. Trogus tamen Pompejus hoc aliter declarat; dicens, quod quidam Antipater de familia ejus, videns per Alexandrum avos suos plures mortuos, et quod post ardua facta ejus in Graecia, propter favorem regis minus curialiter ab ipso tractaretur, instigatus a matre sua, Olympiade, quae ipsum Antipatrum odio habuit, regi invidit et illi insidias tetendit tali modo. Habuit tres filios, scilicet Cassandrum, Philippum et Jollam, qui regi in mensa inserviebant et potum ejus commiscere soliti erant. Et primum Cassandrum Antipater subornavit, ut non obstante fratrum suorum contradictione venenum in potum posuit, cujus virtutem Alexander, secundum aliquos statim, secundum alios vero quarta die, cognovit: et hoc est quod dicitur: et cognovit etc. vel experimento, aut medicorum doctrina, vel (ut alii dicunt) talem notitiam adeptus fuit responso accepto per arbores solis et lunae; et dicebantur illae, ubi colebantur Jupiter et Diana. Et tunc dabant responsa quando sol vel luna directe desuper a cacumine usque ad pedes arbores irradiabant. Ibi audivit quo tempore moreretur, si Babyloniam intraret; sed ipse vel non credidit vel mortis sustinendae intrepidus non curavit. Unde et multos suos de sua morte dolentes et flentes ipse sedavit, et seipsum ad communissimum locum civitatis asportari fecit, ac omnibus ostendit se contemplandum et in dextera osculandum, et absque aliquo terroris aut perturbationis argumento seipsum esse omnibus declaravit. Et vocavit pueros, idest vocari fecit pueros, quia jam non poterat loqui. Nec praetereundum, quod cum haberet unum filium nomine Herculem et uxorem praegnantem relinqueret, respondit non esse magno et glorioso viro curandum de progenie, nec tantum dominium et tantas opes debere succedere nisi homini virtuoso. Atque ideo dissentientes milites suos videns et benevolentiam populi captantes, ipse praeclusa voce annulum suum cuidam Perdiccae porrexit, in signum quod esset melior omnibus aliis judicandus. Et divisit regnum, idest dividendum innuit, non enim ipse vivendo divisit. Et obtinuerunt pueri. Notandum est quod primo divisum fuit in quatuordecim portiones, itaque in qualibet erat unus de illis. Cujuslibet autem nomen et ubi regnavit, vide in Glossa Rabani. Et multiplicata, unus namque insurgebat contra alium, et quilibet volebat excellere socium suum: quod patet, quia tandem quatuordecim illa regna aut regni portiones devenerunt ad quatuor, juxta prophetiam Danielis: ubi dicitur, quod fracto uno cornu in capite illius hirci nobilis, orta sunt pro eo quatuor cornua minora. Ista vero quatuor regna sunt: primo regnum Aegypti quod tenebat Ptolomaeus Lagi filius; secundum regnum Macedonum, quod tenuit Philippus, qui et Judaeus fuit, frater Alexandri; tertium Syriae Babyloniae, quod habuit Seleucus Nicanor; quartum Asiae, quod tenuit Antigonus, qui illud Seleuco praedicto tradidit, ita quod factum est unum regnum Syriae et Asiae. Ab ipso ergo Seleuco Nicanore coepit haec historia, pro eo quod Antiochus illustris, de quo statim agetur, ab ipso descendit, per multos tamen intermedios. Primo namque ipse Seleucus Nicanor in Syria regnavit annis viginti duobus, vel, ut alii, trigintaduos; et post eum Antiochus Soter annis octodecim; et post hunc Antiochus Theos annos quindecim, vel, ut alii, decemnovem; et post hunc Seleucus Gallericus vel Gallinicus annos viginti; et post hunc Seleucus Cerannos filius ejus annis tribus; et postea Antiochus magnus pater Antiochi illustris, et frater Seleuci Ceranni, et filius Seleuci Galerici, annis viginti sex, vel, ut alii, trigintasex; et postea Seleucus etiam, qui et Philopator, annis duodecim. Antiochus autem, Epiphanes, qui et praeclarus dictus est et illustris, filius Antiochi et frater Seleuci Philopatoris, annis undecim. Et ita patet quod a primo anno Seleuci Philopatoris usque ad Antiochum illustrem, fluxerunt anni centum et triginta septem: et ideo ante incepisse arbitror: quando incepit ab Alexandro. Ex eis, id est ex illis quatuordecim, vel ex illis quatuor principalibus. Radix peccati, quia ipse incitavit alios ad legis divinae persecutionem. Illustris, propter famam ejus in malo et aviditatem ejus in bella committendo. Qui fuerat Romae obses, quia Antiochus magnus accusatus Romanis super infestatione quam in populo faciebat, missa legatione ut eum compescerent, ipsemet ad assecurationem perpetuae cessationis eis filium minorem, sed probiorem, Antiochum scilicet illustrem, in perpetuum obsidem tradidit; qui audiens mortem patris sui et inertiam fratris sui antiquioris, Seleuci scilicet Philopatoris, clam secundum aliquos, vel secundum alios de consensu senatorum rediit, et mortuo fratre suo regnum tenuit. Et dicitur hic, in anno centesimo trigesimo septimo, secundum computationem regum, incipiendo a morte Alexandri, vel a principio Seleuci Nicanoris. In diebus illis exierunt. Nota radicem et causam hujus historiae, infra Lib. 2 et 3. Postquam ergo descripsit impugnatorum propaginem, hic, ut dictum est, describit impugnationis occasionem et originem: quae ex parte Antiochi videtur fuisse quorumdam Judaeorum perfidia et apostasia, qui spreta Judaeorum lege ad ritus gentium transierunt; et inde videtur sibi audaciam praesumpsisse. Et primo ponitur eorum adunatio, ibi, in diebus illis: secundo mutua animatio, ibi, eamus, etc.: tertio Concilii acceptatio, ibi, et bonus visus: quarto auctoritatis collatio, ibi, et destinaverunt et cetera. Quinto auctoritatis executio, ibi, et aedificaverunt. Ait ergo. In diebus istis exierunt ex Israel filii iniquitatis. Nota quod isti erant fratres Oniae summi pontificis Judaeorum qui liberos non habebat; videntes occasionem, etiam vivente fratre Onia summo pontifice, certare coeperunt de successione summi sacerdotii: et ideo volentes placere Antiocho, in tantum progressi sunt malum, ut etiam ob favorem acquirendum majorem, nomina sua Judaica in nomina gentilicia mutarent, ita quod Jesus fuit vocatus Jason, et Joannes Menelaus. Et haec sunt quae intellectum faciunt habere intricatum. Cumque plures essent cum Jasone, omnes rogaverunt Antiochum de faciendo gymnasio et ephoebiana, quod eis concessit; sed percipiens majorem malitiam Jasonis, magis voluit elevare Menelaum. Notandum tamen quod in 2 libro datur intelligi quod Menelaus non fuit frater Oniae, sed cujusdam Simonis: qui invidens Oniae, suasit Seleuco despoliationem aerarii: attamen intelligitur fuisse frater Simonis, non carne, sed malitia. Videns autem Onias scelus fratrum suorum, perrexit quantocyus ad regem, ut per regalem provinciam scelus impediret: quem sequens Menelaus suasit interim Andronico cuidam viro militari et curiali, ut Oniam interficeret: quod et fecit rege ignorante. Id vero postquam regi innotuit; Andronicum jussit purpura exui, et per civitatem ductum et flagellatum in eodem loco occidi. Testamentum, id est pactum vel foedus, destinaverunt, id est firmiter proposuerunt, justitiam gentium, id est ritum eos justificantem et errorem. Gymnasium, dicitur a lucta et dicitur locus luctandi, et accipitur pro loco in quo exercitabant se in sciendo ritus gentilium, id est schola: vel, ut dicunt aliqui, accipitur pro lupanari ephoebiorum, quod alio nomine vocatur ephoebium. Praeputia, non circumcidendo pueros: vel pelliculas aliquas apponendo, ne viderentur aliis deformes in circumcisione. Et paratum est regnum. Haec est tertia pars principalis; ubi ponit impugnationis processum et ordinem. Et primo describit regni Aegypti violentam usurpationem, et secundo ipsius Judaeae et Jerusalem spoliationem, ibi, et convertit Antiochus duo regna. Et Lib. 2 cap. 5, in principio, loquuntur de hoc, et tunc visa sunt in Judaea illa quae dicuntur hic. Et notandum quod ibi revertitur ad historiam istam in parte 2 illius capituli, quae incipit cum ibi dicitur, his itaque gestis; unde illa hic supponuntur. Circa quod notandum quod Antiochus ille illustris fuit frater Seleuci Philopatoris, qui quidem habuit filium cui debebatur regnum Aegypti, nempe Ptolomaeum Philometorem, cujus ille erat avunculus. Orta autem dissensione inter nutritios Ptolomaei nepotis sui et Antiochum avunculum pro quadam parte Syriae quae puero dicebatur oblata; inierunt praelium, et victi sunt ex parte Ptolomaei. Quod videns Antiochus, dissimulans se velle agere negocia nepotis sui, sub specie favoris, intravit Aegyptum, et tandem captans benevolentiam civium usurpavit regnum et occupavit, et crudelissime tractavit: intantum ut tandem expulsus de Aegypto, compulsus fuerit ad Judaeam ascendere. Adversus Ptolomaeum, id est adversus gentem suam. Et notare oportet quod haec dicuntur per recapitulationem: quia prius fecit bellum illud quam Aegyptum intravit. Et convertit. Haec est 2 pars illius. Et paratum est regnum. In qua post captam Aegyptum describit Judaeorum desolationem, ubi tangit depraedationum occasionem, et fecit caedem, id est desolationem. Et factus est planctus. Et ascendit in Jerusalem Menelao ductore, centesimo quadragesimo tertio anno a morte Alexandri, vel a regno Seleuci Nicanoris: et sexto anno regni sui, quia incepit anno 137, ut (dictum est). Et notanter posuisse dicitur in templo idolum Jovis, et omnes oblationes secundum legem Moysi prohibuisse fieri, et praecepisse carnem suillam comedi. Santificationem, id est templum. Cum superbia, id est, praesumptuose et sine reverentia. Et post duos annos. In hac parte cap. describit afflictionis magnitudinem; et dicit, post duos annos, id est anno 145 regni Graecorum, et octavo anno ejus. Civitatem David; id est illam partem Jerusalem quae dicitur Sion. Gentem peccatricem; id est Macedones Judaeis naturaliter infestos. Laqueum, id est insidias. Diabolum, id est diabolicum malum, effuderunt: Psal. 78: Deus, venerunt gentes in haereditatem tuam, et cetera. Populus unus, id est, circa cultum unum occupatus, scilicet gentilem. Casleu, id est Decembris apud nos. Idolum, id est Jovis. Ubi notandum quod Samaritani videntes Judaeorum gloriam, et favorem quem apud Alexandrum magnum habuerant, propter revelationes quas Deus Judaeorum illis ostenderat: templum super montem Garizim aedificarunt; in quo ritum Judaeorum se observare dicebant. Videntes autem haec mala inferri Judaeis, currunt ad regem, cultum Judaicum omnino negantes, et petentes ut templum illud prius consecratum, in honorem Jovis consecraretur, quod et obtinuerunt. ####  |