| ### IN PRIMAM EPISTOLAM JOHANNIS APOSTOLI ###  |

| #### CAPUT 1 |

| #### #### Quod fuit ab initio et cetera. Haec est tertia pars hujus libri continens epistolas Joannis tres. Quarum prima generalis est, duae aliae speciales. Una cuidam matronae. Altera cuidam patrifamilias. In prima agit de affectu et effectu charitatis communiter ad Deum et ad proximum. In secunda specialius ad Deum. In tertia specialius ad proximum. Haec autem epistola prima dividitur in tres partes. Nam primo commendat doctrinam suam in isto cap. Secundo hortatur ad ejus observantiam. Cap. 2 et 3. Dissuadet doctrinam contrariam cap. 4 et 5. In prima parte commendando, primo, tangit certitudinem doctrinae ex parte doctorum. Secundo ejus utilitatem ex parte auditorum, ibi: quod vidimus et audivimus. Tertio utilitatis consequendae modum, ibi: si dixerimus societatem et cetera. Certitudinem vero ex parte dictorum tangit dupliciter. Primo in sciendo quo ad se. Secundo in docendo quo ad alios, ibi: et vidimus et testamur et cetera. Dicit ergo, quod fuit ab initio et cetera. Quaeritur quare secundum modum aliorum epistolas scribentium et aliarum duarum epistolarum suarum, hic non praemittit salutem. Responsio, ut principium epistolae suae principio Evangelii sui concordaret, ubi dicit, in principio verbum et cetera. Ut sic appareret eundem esse scriptorem Evangelii et epistolae. Et quasi hoc opus operi Evangelii praecedenti continuaret. Dicit ergo, quod fuit ab initio et cetera. Constructio sic potest ordinari, nos apostoli et vidimus et testamur et annunciamus vobis, illud quod fuit ab initio aeternaliter, scilicet verbum Dei. Nec exprimit quid sit illud, eo quod ineffabile est et infinitum. Fuit. Tria tempora sunt, scilicet praesens, praeteritum et futurum. In his quod perfectionis est Deo convenit: quod imperfectionis non. Praeteritum vero de Deo dicitur propter perfectionem. Praesens propter actualitatem. Futurum propter durationem. Alias vero nullum tempus de Deo convenienter dicitur. Nec praeteritum, quia non est: nec praesens, quia transit; nec futurum, quia nondum est, ab initio, originis, scilicet a patre. Joan. 1, in principio erat verbum. Vel durationis, et hoc dupliciter: vel ab initio initiante, scilicet aeternitate, idest ab aeterno. Vel ab initio initiato, scilicet temporis. In ipso enim temporis initio verum erat dicere, quod fuit: et hoc dicitur Joan. 1, in principio erat verbum. Unde prius fuit quam initium temporis, non tempore, sed aeternitate. Prius enim, secundum Augustinum, dicitur quadrupliciter: natura, dignitate, tempore, aeternitate. Videte si non attestatur epistola sua ubi modo audistis, in principio erat verbum et verbum erat apud Deum. Quod fuit inquam ab initio filium Dei, secundum divinitatem et aeternitatem. Quod audivimus, mediate per legem et prophetas vel immediate per seipsum in mundo loquentem. Hebr. 1, olim Deus loquens patribus in prophetis, novissime et cetera. Quod vidimus oculis, ipsum, scilicet in carne apparentem. Baruch 3, post haec in terris visus est et cum hominibus conversatus est. Unde Luc. 9, dictum est eis apostolis, beati oculi qui vident quae vos videtis. Quod perspeximus, ipsum diligenter et perfecte non superficialiter inspeximus. Luc. 24, videte manus meas et pedes meos. Vel perspeximus, idest diligenter et perfecte inquisivimus, an ipse esset de quo praedixerint prophetae et an in ipso implerentur Scripturae, et illud scilicet quod, manus nostrae contrectaverunt, ipsum palpando, de verbo vitae. Non secundum verbi naturam, sed secundum carnem assumptam. Luc. 24, palpate et videte. Hic sumitur argumentum quod non solum Thomas palpavit, sed et alii secundum Glossam, et vita, idest ipse idem Christus. Joan. 14, ego sum via, veritas et vita, manifestata est, interius per fidem, exterius per praedicationem, per miraculorum operationem. In hoc autem quod dicitur, manus nostrae contrectaverunt, insinuatur nobis certissima cognitio quantum ad veritatem humanam; sensus enim certissimus est tactus, et vidimus: quasi dicat, hoc inquam nos apostoli vidimus certitudinaliter cognoscendo, et testamur, audacter asserendo. Et probant assertionem martyria sustinendo. Nam martyr Graece, testis Latine dicitur, Act. 1, eritis mihi testes et cetera. Isa. 43, vere vos testes mei, dicit dominus. Et notandum quod testimonio promittit visionem, quia certitudo visionis requiritur ad hoc quod testimonium sit efficax, et annunciamus vobis, publice scilicet praedicando: erant enim nuncii domini. Psalm. 63, annuntiaverunt opera Dei et cetera. Vitam aeternam, idest Christum qui est vita aeterna: visio enim Christi Dei et hominis est vita aeterna. Joan. 17, haec est vita aeterna et cetera. Dicitur autem Christus vita aeterna per essentiam quo ad se et per se, et per causam quo ad nos: quae vita aeterna, idest Christus, erat, ab aeterno secundum divinitatem. Joan. 1, verbum erat apud Deum, apud patrem, ut alius apud alium, secundum personarum distinctionem, et apparuit nobis, in fine temporum, secundum carnem. Habac. 2, apparebit in fine et non mentietur et cetera. Quod vidimus et audivimus et annunciamus et cetera. Hic commendando doctrinam, ostendit ejus utilitatem ex parte auditorum. Prima est communio Ecclesiae. Secunda participatio gratiae, ibi, et societas vestra. Tertia est gaudium cordis, ibi, et haec scribimus. Quarta est illuminatio mentis, ibi, et haec Annunciatio. Dicit ergo, quod vidimus. Repetit, causa majoris certitudinis. Genes. 41. Quod autem secundo vidisti ad eamdem rem pertinens somnium, firmitatis indicium est. Vel trina repetitio fit propter tres differentias sensuum; scilicet corporalis quae est carnis, et intellectualis, quae est rationis, et spiritualis quae est verbum fidei. Quod scilicet verbum Dei. Vidimus, in carne, audivimus. In sermone. Annunciamus, in praedicatione, vobis. Qui nec audivistis nec vidistis, minus felices in hoc, ut dicit Glossa, quam illi. Unde Luc. 10, beati oculi qui vident quae vos vidistis. Nec obstat quod dicitur Joan. 20, beati qui non viderunt et cetera. Non dicit beatiores; nam secundum statum communem meriti, beatius est credere quod non videtur, quam quod videtur. Secundum vero statum specialem illorum qui viderunt, quia ampliorem gratiam receperunt, beatius fuit audire et videre, quam audire tantum, sic intelligitur Glossa. Ut scilicet et vos, qui praedicta non vidistis. Societatem habeatis nobiscum, majoribus, qui praedicta vidimus. Societatem inquam in praesenti, in communione Ecclesiae quo ad fidem et bona opera. Psalm. 118. Particeps ego sum omnium timentium te et cetera. Et societas nostra sit, in futuro non tantum hominum, sed ad invicem scilicet cum Deo secundum illud Joan. 14, ad eum veniemus et mansionem et cetera. Cum patre. In quo est omne bonum. Jacob. 1, omne donum optimum et cetera. Et filio ejus, per quem omne bonum. Joan. 1, omnia per ipsum facta et cetera. Jesu Christo, hoc addit ad differentiam filiorum adoptivorum. Ab amborum societate non separatur spiritus sanctus; sed intelligitur, ut nexus in extremis. Haec vero societas erit gloriae, ut secundum Glossam, simus haeredes Dei, cohaeredes domini nostri Christi. Rom. 8. Sic ergo per societatem sanctam transitur ad societatem divinam. Glossa, ergo per nostram societatem transibitis ad societatem Dei. Prima est gratiae in praesenti. Secunda gloriae in futuro. Et hoc scribimus vobis. Glossa: non tantum transitorie nunciamus, sed et memoriae commendamus. Ut gaudeatis. Glossa. In hoc sequuti unitatem Ecclesiae. Et gaudium vestrum sit plenum. In futuro, in Angelorum societate: nunc enim non est gaudium plenum: quia risus dolori miscetur, Proverb. 14. Sed tunc erit plenum non solum plenitudine sufficientiae vel indeficientiae, sed et superfluentiae. Ita enim gaudium replebit animam, quod undique superfluet; et sub et supra, et intus et extra, a dextris et a sinistris: ut sit beatus totaliter in gaudio, sicut piscis in aqua, et homo in domo propria. Matth. 15, intra in gaudium domini tui. De hoc triplici gaudio. Joan. 16. Ut gaudium meum sit in vobis, et gaudium vestrum impleatur. Et haec est Annunciatio, quam scilicet vobis annuncio, id est res digna Annunciatione. Quam audivimus, auditu interiori per fidem; et exteriori per praedicationem. Ab eo, a Christo scilicet, et annunciamus vobis, aliis, scilicet qui ab eo non audistis. Psalm. 63, annunciaverunt opera Dei, et cetera. Quoniam Deus lux est, per essentiam, non corporalis. Joan. 9, quamdiu sum in mundo, lux sum mundi. Et Joan. 3, lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem. Et tenebrae, peccati, erroris, ignorantiae, injustitiae, quae sunt tenebrae spirituales. In eo non sunt ullae, scilicet per participationem. Jacob. 2, apud quem non est transmutatio, neque vicissitudinis obumbratio. 2 Corinth. 6, quae enim societas luci ad tenebras? Augustinus, Deus est lux quam non capit locus: nox quam non capit tempus: odor quem non spargit ventus: cibus quem non minuit edacitas: amplexus quem non divellit societas. Et nota, quod est differentia inter lucem et lumen: quia lux est ipsa luminis forma; lumen vero est lux, ut est in aliquo corpore recepta et incorporata. Unde Christus proprie dicitur lux in sua divinitate: in se lumen prout est unita in humanitate. Isa. 60, surge, illuminare Jerusalem, quia venit lumen tuum. Dicitur ergo Christus lumen ratione unionis, quia lumen, sicut dictum est, est lux incorporata. Et in Christo lux divinitatis est carni unita. Psalm. 35, in lumine tuo, scilicet deitatis, videbimus lumen, scilicet humanitatis ratione delectationis. Eccl. 11, dulce lumen et delectabile oculis videre solem. Ratione illuminationis. Luc. 1, illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent. Vel dicitur lumen, quia illuminavit nos exemplis. Isa. 60. Ambulabunt gentes in lumine tuo, et reges in splendore ortus tui. In doctrinis. Isa. 2, domus Jacob, venite ambulemus in lumine Dei nostri. Item beneficiis: haec contra tenebras culpae, ignorantiae, inscientiae. Si dixerimus quoniam et cetera. Hic ostendit utilitatis consequendae modum. Primo in honestate conversationis. Secundo in humilitate reputationis, ibi, si dixerimus, quia peccatum non habemus. Ad honestatem conversationis duo tangit. Primo declinationem mali; secundo operationem boni, ibi, si autem in luce ambulemus. Humilitatem reputationis tangit in tribus: primo in praesentium peccatorum cognitione quo ad seipsum; secundo in eorumdem confessione quo ad alium, ibi, si confiteamur peccata; tertio in praeteritorum peccatorum recordatione ante Deum, ibi, si dixerimus quia peccatum non habemus, et cetera. Dicit ergo, si dixerimus, quia Deus lux est, et in eo tenebrae non sunt. Iterum si dixerimus, nos quicumque apostoli, vel alii, dictione cordis vel oris. Quoniam societatem habemus. Glossa, per fidem et charitatem quoniam Deo sociant. Cum illo, scilicet domino, qui lux est. Et in tenebris. Glossa, peccatis. Unde peccata dicuntur opera tenebrarum. Ad Rom. 13. Abjiciamus inquit, opera tenebrarum. Dicuntur autem peccata tenebrae, quia Daemones tenebrosi ad ea nos impellunt. In tenebris fiunt, animam tenebrosam faciunt, ad tenebras aeternae damnationis ducunt. Psal. 34, fiat via illorum tenebrae et lubricum. Jerem. 23, via illorum quasi lubricum, in tenebris scilicet; impellentur enim, et corruent in ea. Ambulamus, idest de malo in pejus proficiemus. Glossa peccato peccatum addentes. Haec est pessima ambulatio, de qua Joan. 13, qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat. Mentimur, ecce peccatum commissionis. Et non facimus veritatem, ecce peccatum omissionis. Vel secundum Glossam; mentimur in nobis, et non facimus veritatem, dum alios ad idem mendacium exemplo nostro inducimus. Glossa. Jam ergo habere qui vult societatem cum luce, pellat tenebras peccatorum. Si autem in luce, vitae bonae alios exemplo illuminantis, secundum illud Joan. 1, vita erat lux hominum, ambulaverimus, id est si de bono in melius proficimus. Glossa. Homo in luce ambulat, qui virtutum operibus ad meliora proficit. Ephes. 5, ut filii lucis ambulate et cetera. Sicut et ipse est in luce, id est in seipso qui est lux. 1 Tim. 6, qui lucem habitat inaccessibilem. Et dicit est, immutabiliter et immobiliter. Non ait, ambulat, quia Deus non proficit. Unde Glossa, Deus esse in luce dicitur quia summam ubi proficere valeat non invenit. Societatem habemus ad invicem, gratiae scilicet et charitatis. Et unus cum alio, cum membro suo, et omnes cum capite nostro, scilicet Christo. Et sanguis Jesu Christi et cetera. Glossa, sacramentum dominicae passionis. Filii ejus, scilicet Dei patris. Emundat, idest evidenter mundat. Nos qui sumus de societate Ecclesiae merito, non solo numero. Ab omni peccato, scilicet originali, actuali, mortali, et veniali. Glossa: sacramentum dominicae passionis omnia peccata, originalia et actualia laxavit. Apoc. 1, qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo. Sanguis enim Christi, cum ipse sit mundissimus, mundat et non inquinat. Apoc. 7, laverunt stolas suas et cetera. Si dixerimus quoniam peccatum non habemus. Glossa. Sicut ambulamus in luce, ita sumus mundi: non tamen debemus putare nos, quamdiu vivimus, omnino posse a peccato mundari. Si dixerimus inquam, Glossa, elati de aliqua justitia. Quoniam peccatum non habemus, ullum nec mortale nec veniale. Dicitur autem peccatum haberi large non proprie, cum non sit habitus sed privatio. Non habemus. Glossa, non ait non habuimus, ne forte de praeterita vita dictum intelligatur, ipsi nos seducimus. Haec enim praesumptio separat nos a Deo. Sap. 1, perversae cogitationes separant nos a Deo. Et veritas in nobis non est, idest Deus qui est veritas. Joan. 14. Ego sum via, veritas et vita. Glossa, Deus ab elatis se subtrahit. Jacob. 4. Deus superbis resistit et cetera. Hujus autem ratio est: quia contraria contrariis expelluntur, ergo veritas falsitate. Falsitas autem est se putare absque peccato esse. Prover. 20, quis potest dicere, mundum est cor meum? et cetera. Et Proverb. 24: septies in die cadit justus. Sed e contrario, si confiteamur, id est, si simul fateamur confessione cordis Deo, et confessione oris Dei vicario. Jacobi ultimo. Confiteamini alterutrum peccata vestra: quoniam sine peccato in hac vita esse non possumus. Prima salutis spes est ipsa confessio. Peccata, non bona, ut qui se jactant confitendo, exemplo Pharisaei. Luc. 18, jejuno bis in sabbato. Nostra non aliena: ut qui alios accusant confitendo, vel super alios se excusant. Contra quos Psalm. 31, dixi: confitebor adversum me, et cetera. Fidelis est, promissa humilibus conferendo. Et justus peccata poenitentibus remittendo. Vel fidelis, promissa reddendo. Et justus, secundum merita retribuendo. Ut remittat nobis peccata nostra. Glossa, majora peccata, scilicet mortalia; haec enim sunt peccata simpliciter, quia peccatum, secundum Augustinum, est factum vel dictum vel concupitum contra legem Dei. Et emundet nos ab omni iniquitate. Iniquitatem vocat minora peccata sicut venialia. Vel remissio peccati refertur ad dimissionem poenae, emundatio iniquitatis ad dimissionem culpae. Et dicit, omni: tria sunt genera hujusmodi minorum peccatorum; scilicet lignum, foenum, stipula. 1 Corinth. 3. Vel remissio in praesenti, emundatio, id est perfecta scilicet mundatio in futuro. Si dixerimus, quoniam non peccavimus. Glossa. Si confiteamur, mundamur; sed si nos honorare volumus, dicendo, non peccavimus. Glossa, quasi, non egemus absolvi. Contra illud Rom. 5, omnes peccaverunt et egent gloria Dei. Mendacem facimus eum, scilicet Deum. Glossa Bedae, nec infans unius diei est sine peccato. Et sumitur illa ab illo verbo, Job 15, secundum aliam translationem. Quid est homo ut immaculatus sit: ut justus appareat natus de muliere. Et Proverb. 14, septies in die cadit justus. Cadit inquam, in charitate scilicet, non a charitate. Et hoc insinuatur per hoc quod dicit, in die, non a die. Vel eum facimus mendacem, qui docet nos pro peccatis quotidianis orare. Matth. 5, dimitte nobis debita nostra. Et verbum ejus, vel increatum, scilicet Christus, qui est verbum patris. Joan. 1. In principio erat verbum. Vel etiam creatum, scilicet instructionis, quo instruimur ad humilitatem. Matth. 11. Discite a me quia mitis sum, et humilis corde. Non est in nobis, id est efficaciam non habet in nobis. ####  |