| #### CAPUT 18 |

| #### #### Et post haec vidi et cetera. Hic incipit decimum octavum capitulum, et sexta visio, in qua agitur de damnatione malorum futura. A principio siquidem libri, egit Joannes de his, quae facta sunt in Ecclesia a primo statu ejus usque ad finem mundi. Hic incipit agere de his quae fient circa membra Ecclesiae, in die, et post diem judicii. Quia membra putrida abscindentur, et projicientur in lutum Inferni. Sana vero in melius mutata ascendent in gaudium Paradisi. In hac autem sexta visione agitur de membris putridis: ubi describuntur poenae, quas habebunt in Inferno. Continet autem visio haec, tria capitula: scilicet decimum octavum, decimum nonum et vigesimum. Dividitur autem hoc praesens capitulum in duas partes. In prima ponitur casus Babylonis, idest malignae congregationis. In secunda ponitur exultatio sanctorum de vindicta malorum, ibi, exulta super eam in prima parte procedit Joannes hoc modo. Primo describit casum Babylonis. Secundo docet cavendum esse ab ea. Describit fletum et planctum malorum inconsolabiliter. Volens ergo Joannes ostendere poenas, quas patientur impii in Inferno, pro singulis peccatis: primo agit de poena Babylonis. Secundo de poena bestiae, et pseudoprophetae. Tertio de poena Diaboli, quo damnato erit finis. Ut autem major fides adhibeatur, in principio ostendit istam damnationem a Christo praedicatam fuisse. Dicit ergo, et post haec, idest post quinque visiones, de quibus actum est usque huc, vidi, spirituali visu. Alium Angelum, idest Christum, qui dicitur Angelus, quia missus. Et alium, quia differt ab aliis Angelis, sicut dominus a servis. Descendentem in carnem. De caelo, idest de invisibilitate. De quo descensu dicitur in Psal.: domine inclina caelos tuos, et descende. Isa. 64, utinam disrumperes caelos et descenderes, habentem potestatem magnam, idest aequalem Deo patri, licet occultam. Tunc ait Isa. 45, vere tu es Deus absconditus. In secundo adventu erit manifesta potestas ejus. Matth. 24, veniet cum potestate magna et majestate. Et terra, idest Ecclesia situ infima super nihilum fundata, firmiter stabilita, cultu et attritione fecunda, vacatione spinosa. Illuminata est a gloria ejus, idest a praedicatione ipsius gloriosa, quam scilicet gloriosa reddebant miracula quae faciebat, et sanctitas vitae ejus. Luc. 13, omnis populus gaudebat in universis, quae gloriose fiebant ab eo. Isa. 9, habitantibus in regione umbrae mortis et cetera. Vel terra, idest humana natura, illuminata est a gloria ejus, a divinitate sibi eam uniente in unitate personae. Psalm. in voluntate tua deduxisti me, et cum gloria suscepisti me, idest meam naturam, dicit David. Isa. 60, surge illuminare Jerusalem, quia venit lumen tuum, et gloria domini super te orta est. Vel terra, idest fidelis anima, illuminata est a gloria ejus, idest a fide caelitus data, quam facit filius Dei, quod est gloria magna. Joan. 1, dedit ei potestatem et cetera. Et exclamavit, idest excellenter claruit praedicando, in fortitudine, idest audacter et constanter sine omni timore et dubitatione. Quia quod dixit, non potuit carere effectu. Unde Isa. 58, praedicatori, clama ne cesses exalta vocem tuam, et annuncia populo meo scelera eorum. Dicens, cecidit, cecidit Babylon, idest congregatio mala confusione digna. Geminatio verbi cadendi, et postea in Infernum. Vel bis dicit, cecidit, propter duplicem damnationem, animae scilicet et corporis, ut dicit Glossa. Unde Jerem. 17, duplici contritione contere eos. Psalm. operiantur sicut diploide confusione sua. Item geminatio verbi cadendi notat damnationis continuationem, ut dicit Gregorius. Item forte geminam causam damnationis ostendit geminatio verbi: scilicet peccatum omissionis et peccatum transgressionis: vel peccatum spirituale et peccatum carnale, per quae sit homo habitaculum Daemonum. Unde, quasi assignans causam casus, subjungit: et facta est habitatio Daemoniorum, per peccata, et ideo cecidit: ut dicit Glossa. Et custodia omni spiritus immundi, et custodia omnis volucris immundae et odibilis, idest sedes et locus, seu receptaculum peccatorum carnalium et spiritualium, per quam Daemones habitant in homine sicut Christus per gratiam. Unde Glossa: Daemones in pravis cordibus, pro carnis illecebris, sunt immundi; pro mentis elatione volucres et odibiles. Unde Eccle. 10, odibilis est coram Deo et hominibus superbia, et execrabilis omnis iniquitas gentium. Custodia autem dicitur, quando per contemptum confusionis peccatum in corde custoditur. Oseae 13, colligata est iniquitas Ephraim, absconditum peccatum ejus. Haec custodia mala est, quia inde habetur poena aeterna. Unde sequitur ibi, dolores parturientis venient ei. Vel forte ideo, et se ipsos, etiam Diabolum custodiunt. Unde Isa. 34, et erit cubile draconum, et pascua struthionum, et occurrent Daemonia, Onocentaurus et cetera. Jerem. 50, habitabunt dracones cum fatuis ficariis, et inhabitabunt in ea struthiones: et quare hoc? Quia de ira fornicationis ejus, idest de fornicatione corporali vel spirituali, irascitur Deus. Biberunt omnes gentes, communiter. Et reges terrae fornicati sunt cum illa, idest majores sicut minores peccaverunt. Isa. 24, erit sicut populus sic sacrificia; sicut servus, sic dominus ejus; sicut ancilla sic domina ejus. De hac fornicatione dicit Psalm.: perdidisti omnes qui fornicantur abs te. Et mercatores terrae. Glossa, idest avari, qui animas suas vendunt ambitione saecularium. Eccle. 10, nihil iniquius, quam amare pecuniam. Hic enim et animam suam venalem habet, quoniam in sua vita projecit intima sua. De virtute deliciarum ejus divites facti sunt, idest de peccatis per quae acquiruntur divitiae. Quia omnis dives iniquus, vel habens iniquitatem. Eccle. 11, si fueris dives, non eris immunis a peccato. De his divitibus dicit Psalm.: divites egerunt et esurierunt. Jac. 5, divitiae vestrae putruerunt. Psalm.: melius est modicum justo super divitias peccatorum multas. Et audivi. Descripto casu Babylonis monet cavendum a consortio malorum, qui casu involvuntur, et a malis actibus per quos fit casus. Dicit ergo, et audivi, idest intellexi, aliam vocem, idest divinam inspirationem, vel Christi et suorum praedicationem. Quae dicitur alia, quia cum prior sit de malorum condemnatione, haec est de bonorum commonitione. De caelo factam, idest pro caelo, idest pro Ecclesia quae mysteria Christi celat infidelibus et indignis, quae etiam dicitur casa elios, idest domus solis, sicut dicitur Isa. 19, domus solis vocabitur una. Dicentem, exite de illa, scilicet de consortio meretricis, sive de mundi malitia. Populus meus, idest ne faciatis opera ejus. Et ne participes sitis delictorum ejus, consentiendo eis. Nam facientes et consentientes pari poena constringit. Unde sequitur: et de plagis ejus non accipiatis: quasi dicat: si non fueritis similes in vita, non eritis similes in poena. Jerem. 51, egredimini de medio ejus populus meus, ut salvet unusquisque animam suam ab ira furoris domini. Numer. 16, recedite a tabernaculis hominum impiorum, et nolite tangere quae ad eos pertinent, ne involvamini in peccatis eorum. Quoniam pervenerunt peccata ejus usque ad caelum: quasi dicat: propter hoc fugite a consortio malorum quoniam pervenerunt peccata eorum usque ad caelum, idest adeo creverunt, quod plus crescere non possunt: vel usque ad contemptum Dei per desperationem, et blasphemationem, et peccatorum enormitatem. Gen. 18, Sodomorum et Gomorrhaeorum clamor multiplicatus est, et peccatum eorum aggravatum est nimis. Jerem. 51, curavimus Babylonem, et non est sanata: derelinquamus eam, et eamus unusquisque ad terram suam, quoniam pervenit usque ad caelos judicium ejus, idest peccatum pro quo vindicanda est, et elevatum est usque ad nubes. Et recordatus est dominus iniquitatum ejus; qui prius videbatur oblitus, cum permitteret prosperari, dissimulans peccata hominum propter poenitentiam, ut dicitur Sap. 11. Sed multi abutuntur ejus patientia, quia ipso dissimulante et expectante, ipsi audacius peccant. Unde Job 24, et dedit ei Deus locum poenitentiae, et ipse abutitur eo in superbia. Eccle. 8, quia non profertur cito contra malos sententia, absque ullo timore filii hominum perpetrant mala. Et tamen peccator ex eo, quod centies facit, malum et per patientiam sustentatur, ego cognovi, quod est bonum timentibus Deum. Reddite. Posita monitione ad sanctos, ut fugiant Babylonem, ponit ejus condemnationem. Et assignat tria, quae debentur reprobis, pro malis, quae faciunt in sanctos. Primum est poena culpae respondens. Secundum est ut, sicut ipsi malam habuerunt intentionem in persequendo sanctos, sic habebunt impatientiam in sustinendo poenam; et sic duplicabitur poena; quia intus uret impatientia, exterius seviet poena. Tertium est, ut secundum mensuram voluptatis malae, mensuretur tormentum poenae. Dicit ergo dominus ad sanctos qui hoc modo affliguntur a malis. Reddite illi, scilicet Babyloni, idest malorum congregationi, qui vos comprimunt et affligunt. Sicut et ipsa reddidit vobis: sicut ipsa vos punivit injuste, ita vos ipsam juste puniendam nuntiate. Poena, quam sancti modo sustinent, est ad purgationem: sed poena quae nuntiatur malis futura, erit ad condemnationem. Unde Glossa: sicut vindictam meam de vobis, qui purgamini, exercuit ad salutem, sic vos injuriam meam vindictae illic ad condemnationem. Et duplicate duplicia, idest puniendos nuntiate in corpore et in anima, licet ipsi tantum in corpore vobis poenam intulerint. Animae enim nolenti nullus potest nocere. Matth. 10, nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere. Et ne forte aliquis putaret, quia ipsi non meruissent duplicem poenam istam, ideo dicit, secundum opera ejus. Glossa, idest secundum quod ipsi peccaverunt. Licet enim ipsi tantummodo sanctis nocuerunt in corpore, tamen ipsi mente et corpore, idest voluntate et opere peccaverunt, et ideo juste in anima et corpore punientur. Jerem. 17, duplici contritione contere eos. Jerem. 50, reddite ei secundum opus suum, juxta omnia quae fecit facite illi, in poculo quod miscuit vobis, poenam inferendo, miscete illi duplum, idest duplicem poenam, scilicet in corpore et anima ipsam habituram nuntiate. Item duplum dicit, quia habebunt poenam exterius, et impatientiam interius; sive ignem exterius, vermem conscientiae interius. Quantum glorificavit se, honores appetendo, vel in honoribus gloriando, et deliciis fuit, carnalibus, scilicet in ipsis indebite delectando, tantum date, idest dandum nuntiate. Tormentum et luctum. Glossa: tormentum in corpore, luctum in anima. Unde tormentum, respondet deliciis. Luctus gloriae. Et nota, quod tantum et quantum non dicitur hic aequalitate quantitatis, sed proportione generis: hoc est dicere: qui multum peccavit puniendum, secundum exigentiam culpae puniendum praedicate. Isa. vigesimo septimo: in mensura contra mensuram cum abjecta fuerit judicabo eam. Matth. 7, eadem mensura qua mensi fueritis remetietur vobis. Deut. 25, juxta mensuram peccati erit et plagarum modus. Praecipua autem causa damnationis Babylonis est superbia. Unde subdit, quia in corde: quasi dicat: merito damnabitur Babylon; quia in corde suo dicit, superbiendo et gloriando. De donis Dei sibi attribuendo, sedeo, ut regina, idest de honore et dignitate mea mentiri non timebo. Et vidua non sum, quia multos habeo consolatores, et multas consolationes. Et luctum non videbo, quae mihi minantur Christi discipuli. Meritis enim peccatorum suorum sic excaecantur mundani, ut nec sibi spoliari prosperis timeant, nec opprimi adversis. Contra quos dicitur Job 21, ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad Inferna descendunt. Ideo dicitur Eccle. 11: in die bonorum ne immemor sis malorum: et in die malorum, ne immemor sis bonorum: quoniam facile est coram Deo, in die obitus retribuet unicuique juxta vias suas, et ideo in merito jactantiae et superbiae. In una die, judicii, venient plagae ejus, idest ultiones debitae peccatis suis. Et quae sint haec plagae ostendit. Mors, idest carentia visionis Dei, quod est vita animarum. Et luctus pro acerbitate poenarum. Et fames, idest defectus omnis boni. Haec tria respondent tribus de quibus jactatam se dixerat, sedeo, ut regina. Contra hoc praedicitur futura mors aeterna, de qua dicitur: sicut oves in Inferno positi sunt, mors depascet eos, contra hoc, quod dicitur, vidua non sum, praedicitur fames futura, idest consolationes et omnis boni defectus: de qua fame dicitur Deut. 32, consumentur fame, devorabunt eos aves, morsu amarissimo. Contra quod dixerat, luctum non videbo, praedicitur luctus aeternus, de quo Matth. 8, ibi erit fletus et stridor dentium. Erit autem miserabilis fletus ille, quia lacrymae illae tam calidae erunt, quod comburent corpora, sicut dixit quidam de patribus discipulo suo, ploremus (inquit) filia, antequam veniamus in locum, ubi lacrymae comburunt corpora: praesens luctus, sive praesentes lacrymae abstergunt futuras. Nam qui modo plorat non plorabit in futuro, sed potius ridebit. Unde Luc. 6, beati qui lugetis, quia ridebitis: et e contra, qui modo rident, in futuro plorabunt. Unde ibidem: vae vobis, qui ridetis, et plorabitis et flebitis vos. Prov. 14, risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat. Sunt autem quinque genera lacrymarum, quae hic habentur a sanctis. Primae sunt lacrymae contritionis, quae fiunt pro peccatis propriis: de quibus Psalm. lavabo per singulas noctes lectum meum et cetera. Secundae sunt lacrymae compassionis, quae fiunt pro peccatis et miseriis aliorum. De quibus dicitur Jerem. 9, quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, ut plorem die ac nocte, interfectos filiae populi mei? Tertiae sunt lacrymae devotionis quae fiunt ex consideratione beneficiorum Dei: de quibus dicitur in Psalm. cibabit nos pane lacrymarum, et potum dabit nobis in lacrymis in mensura. Primae significatae sunt, Exod. 14, per aquas Marath. Secundae 4 Reg. 2, per aquas Jericho. Tertiae 2 Reg. 24, per aquas Bethleem, quas sitiebat David. Unde dicitur ibi, desideravit David aquam de lacu, et ait: siquis daret mihi aquam de cisterna, quae est in Bethleem, prope portam. Quartae lacrymae sunt doloris pro incolatu hujus miseriae: de quibus dicitur Thren. 1, plorans ploravit in nocte (miseriae praesentis) et lacrymae ejus in maxillis ejus. Quintae sunt lacrymae amoris, ex desiderio caelestis patriae: de quibus dicitur in Psalm.: super flumina Babylonis, sedimus et flevimus et cetera. Job 16, oculus meus stillat ad Deum: et hae ultimae significatae sunt Judic. 1, et Josue 15, irriguum superius, et irriguum inferius, quod dedit Caleph Asae filiae suae. Haec quinque genera lacrymarum sunt quasi porticus probaticae piscinae, in qua lavabantur hostiae domino offerendae; ubi descendens Angelus domini movebat aquam, et quicumque descendebat in eam sanabatur, Joan. 5. Sequitur. Et igni comburetur aeterno. Matth. 25, ite maledicti in ignem aeternum. Isa. ultimo, ignis eorum non morietur, nec poterit Babylon resistere. Quia fortis est, Deus. Glossa, idest precibus non flectitur. Proverb. 6, zelus et furor viri non parcet in die vindictae: nec acquiescet cujusquam precibus, nec recipiet pro redemptione dona plurima. Et vere fortis est, qui judicabit illam Babylonem reginam. Omnes enim sine personarum acceptione, secundum sua merita judicabit; et qui majores fuerunt hic, gravius punientur aliis paribus. Sap. 6, judicium durissimum in his qui praesunt fiet, exiguo autem conceditur misericordia: potentes potenter tormenta patientur. Non enim subtrahet personam cujusquam dominus, qui est omnium dominator, nec reveretur magnitudini cujusquam. Fere hoc totum, quod hic dicitur, sumptum est de Isa. 47, ubi Isa. loquens ad Babylonem, ait: audi haec delicata habitans confidenter, quae dicis in corde tuo, ego sum, et non est praeter me amplius, non sedebo vidua, et ignorabo sterilitatem: venient tibi subito haec duo in una die, sterilitas et viduitas: universa venient super te, propter multitudinem malefactorum tuorum, et propter duritiam incantatorum tuorum. Et flebunt, idest dolorem in animo patientur, quia in illa fuerunt fundati. Et plangent se super illam reges terrae. Glossa, idest principes saeculi, dolorem cordis ostendent. Et ita duplex dolor hic exprimitur, quem habebunt divites hujus mundi: unum interiorem, timorem scilicet conscientiam remordentem eos de malis quae fecerunt, et de bonis quae omiserunt: et alium dolorem exteriorem in igne cruciante et comburente corpora eorum, quae in deliciis nutrierunt, et nullam poenitentiam hic fecerunt, vel facere noluerunt. Et ideo dicitur Joel 1, flete et ululate, qui bibitis vinum in dulcedine. Matth. 24, tunc plangent omnes tribus terrae: erit autem planctus ille continuus et inconsolabilis. Jerem. 31, plorans filios suos noluit consolari, quia non sunt. Deinde ostendit Joannes: qui sunt illi reges, qui ita dolebunt: qui cum illa fornicati sunt, et in deliciis vixerunt. Vidua in deliciis vivens mortua est, prima morte: et obnoxia secundae. Proverb. 19, non decent stultum deliciae, qui scilicet nescit uti. Job 30, esse subjectos delicias computabunt filii stultorum et ignobilium. Eccle. 2, dixit in corde meo, vadam, et deliciis affluam, et fruar bonis: et vidi quoque quod haec est vanitas, risumque reputavi errorem. Vel reges terrae, dicuntur illi, qui bene regunt carnem suam et animam suam, vel substantiam suam terrenam, tamen aliquando fornicati fuerunt corporaliter et spiritualiter, et ideo dolebunt quod illis quos sic videbunt et audiunt puniendos, nunquam similes fuerunt. Et huic sententiae concordat quod sequitur: et cum viderint fumum incendii ejus, idest incendium ejus fumosum, de quo Isa. 34, convertentur torrentes ejus in picem ardentem nocte et die, et non extinguetur in sempiternum, et ascendet fumus in generatione et generatione, longe stantes, propter timorem tormentorum ejus. Sed in quo statu erunt reges isti? Si in Inferno, quomodo ergo longe stantes propter timorem tormentorum ejus? Si in caelo, quomodo ergo dolebunt? Si in mundo, quomodo videbuntur? Solutio. Quaedam Glossa exponit hoc de malis regibus: et tunc dicendum est, quod in Inferno cum Babylone, idest cum impia multitudine: et stabunt longe voluntate, sed non actu, ut dicit Glossa, quia vellent surgere, sed non poterunt, ita timebunt tormenta, quae non solum videbunt in aliis, immo quae sentient in se ipsis. Si autem intelligatur de bonis regibus, qui terram suam bene regunt; tunc potest dici, quod in mundo stantes, dolebunt de poena malorum, quam audient ipsos patientes et passuros; et de hoc quod nunquam illis similes fuerunt. Quod autem, quaeritur quomodo videbunt poenam illorum, dicimus, quod oculo fidei, dicentes, ipsi majores adhuc viventes, si de bonis intelligatur, vel jam in Inferno lugentes, si de malis accipiatur. Vae, vae civitas illa magna Babylon, quae est mundus, sive omnium malorum congregatio, civitas illa fortis, ad mala facienda, sed debilis ad bona: de qua fortitudine dicitur Isa. vae, vae, induens duplicem poenam malorum, in corpore et anima, ut dicit Glossa. Jerem. 17, duplici contritione contere eos. Exod. 16, accidit tibi post omnem malitiam, vae, vae tibi dicit dominus Deus. Quoniam una hora, idest subito veniet, et cito. Joel 3, reddam vicissitudinem vobis, cito velociter. Job 21, ducunt in bonis dies suos et cetera. Et negotiatores terrae flebunt et lugebunt super illam Babylonem scilicet damnatam, quoniam merces eorum nemo emet amplius. Sed numquid tunc mercatores vel negotiatores habebunt merces ad vendendum? Praeterea de quibus negotiatoribus loquitur Joannes? Solutio. Glossa dicit, quod Joannes loquitur de utrisque negotiatoribus, scilicet temporalibus et spiritualibus. Ad literam enim negotiatores, qui in mundo merces suas et negotiationes suas fecerunt fraudulenter, et fraude divitias congregaverunt, dolebunt in morte, et in judicio, et in Inferno, de hoc, quod omnino deficientibus terrenis divitiis, vel derelictis, in quibus posuerunt amorem suum et gloriam, videbunt se expositos paupertati, dolori, et angustiae maximae. Unde dicit Glossa, flebunt et lugebunt, quia illos perire dolebunt, in quibus suam deputabant prosperitatem, et non potuerunt amplius vendere vel emere, quod erat eorum vita. Proverb. 11, non proderunt divitiae in die ultionis. Ezech. 7, argentum eorum et aurum, non valebunt liberare eos. Vel spirituales mercatores et mali sunt, qui caelum dant pro terra, ut avari; aeterna bona pro caducis, ut ambitiosi; justitiam pro pecunia, ut advocati; gloriam Dei pro laude humana, ut hypocritae; sacramenta pro denariis, vel alia spiritualia pro temporalibus, ut simoniaci: de quibus dicitur Ezech. 27, negotiatores tui a multitudine cunctarum divitiarum argento, ferro, stagno, plumbo, repleverunt nundinas suas. Argentum dicit sapientiam saecularem, ferrum dicit potestatem temporalem, stagnum sanctitatis simulationem, plumbum vero carnalem delectationem. Circa haec negotiantur multi, qui postea tanto amplius dolebunt, quanto plus debito haec dilexerunt. Unde Ezech. 28, negotiatores populorum sibilabunt et cetera. Duplicatur autem verbum pertinens ad luctum, quia tales plorabunt et dolebunt in morte, de duobus specialiter: scilicet de amissione rei amatae, et cum tanto labore acquisitae, et de poena pro amore illo illicito inflicta. Joannis 2, auferte ista hinc, et nolite facere domum patris mei, domum negotiationis. Scriptum est enim: domus mea, domus orationis et cetera. Vos autem fecistis eam speluncam latronum. Zach. ult.: non erit ultra mercator in domo Dei. Deinde enumerat Joannes merces illas, in quibus maxime delectati sunt illi mercatores, seu negotiatores, de quibus amissis dolebunt. Et primo ponit illas quibus abusi sunt per sensum et usum in acquirendo, et retinendo, et expendendo: dicens, merces auri: quasi dicat: re vera, merces eorum nemo emet amplius, quae tamen non viles reputantur, immo carae, et pretiosae, quae sunt, merces auri et argenti, scilicet nemo emet. Et lapides pretiosi, qui antonomastice dicitur carbunculus. Et margaritae, idest cujuscumque lapidis pretiosi. Et byssi, quod est linum Aegypti candidissimum. Et purpurae, et serici, et coccini, quod est flos, unde fit tintura pulcherrima: supple, merces eorum nemo emet, quae valde cara, et desiderabilia venduntur. Et omne lignum thyinum, idest cedrinum nemo emet. Et omnia vasa eboris, nemo emet. Et omnia vasa de lapide pretioso facta vel ornata nemo emet. Et aeramento et ferro, et marmore, idest vasa de illis metallis facta, nemo emet. Et cinnamomum et amomum, quibus delectatur odoratus et gustus nemo emet, et supple mercem, odoramentorum, quorumcumque. Et unguentorum, quorumcumque. Et thuris, et vini, et olei, et similae, et tritici, et jumentorum, et ovium, et equorum, et rhedarum, idest quadrigarum, et mancipiorum, et animarum hominum, idest viventium hominum, mercem scilicet horum nemo emet. Per hoc autem, quod dicit, animarum hominum, innuit, ut dicit Glossa, quod quidam cum venduntur fuerunt tantum servi corpore, ut Joseph, quidam autem, et animo et corpore, ut Aegyptius venditus Judaeis, eorum viam et cultum custodiens. Item Paganis eorum idola colentibus. Unde mancipia proprie dicuntur illi qui tantum corpore serviunt emptoribus suis, et non mente, sicut Joseph servivit Pharaoni corpore, sed mente Deo: animae vero hominum dicuntur, quae serviunt et mente et corpore. Vel mancipia dicuntur illi servi, qui ad tempus venduntur: animae vero hominum dicuntur illi, qui venduntur simpliciter, idest per totam vitam suam. Et poma tua, desiderii animae tuae, idest quae desiderabat anima tua, vel poma desiderii animae tuae, idest minora bona quae desiderabiliter dilexisti, discesserunt a te, idest quaecumque munera desiderabilia amisisti; et si immoderate illis adhaeseris, per amorem punieris. Et omnia pinguia et praeclara perierunt a te, idest quaeque delectabilia. Sapient. 5, transierunt haec omnia tamquam umbra; et non solum tamquam umbra; immo sicut fumus, qui relinquit post se amaritudinem et nigredinem: sic quamvis rerum delectabilium transeat praesentia, tamen remanebit in mente pravae dulcedinis pungens memoria. Unde super illud Jacob. 5, aerugo eorum in testimonium vobis erit, dicit Glossa, quia intelligent se male congregasse ea, quibus non indigebant ad usum vitae. Praeterea gravius punientur, et amplius, illa jam non invenient, idest non vendentur, quia tunc non erit tempus neque locus negotiandi sed pro transacta negotiatione recipiendi. Mercatores horum, idest praedictarum mercium, qui divites facti sunt ab ea, Babylone idest negotiationibus factis in ea, longe stabunt, quia jam non poterunt talia de cetero exercere. Vel longe stabunt, idest stare longe ab ea desiderabunt, tamen non poterunt. Vel longe stabunt, voluntate, idest dolebunt, quod non longe steterunt ab ea, per vitae dissimilitudinem, propter timorem tormentorum ejus, idest propter tormenta ejus, in quibus ipsi erunt, quorum continuatio semper timebitur, et praesentia semper sentietur, flentes, pro commissis. Et lugentes, pro omissis. Item per hoc notatur continuatio doloris eorum, ac dicentes, prae nimio dolore, vae, vae, idest poena corporis et animae, vel sensus et damni, civitas illa magna, idest mundus, seu malorum multitudo: quasi dicat: duplici miseria afflicta est illa civitas: scilicet animae et corporis; sensus et damni; praesentis et futuri. Quae amicta erat purpura, et bysso, ut dives epulo. Luc. 15. Bysso, propter mollitiem carnis, purpura ad oculos, propter vanitatem. Et cocco, idest panno violaceo, vel roseo. Et deaurata est auro, et lapide pretioso, et margaritis. Sed numquid haec erunt in Inferno? Constat, quod non. Sed signa, vel notae horum erunt ibi. Reprobi enim retinebunt in Inferno signa et memoriam felicitatis terrenae, quam habuerunt in mundo, quod erit eis in augmentum et cumulum poenae: haec autem signa, sive notae, nihil aliud erunt quam maculae, quas abusu divitiarum terrenarum contraxerunt, quae in perpetuum cremabuntur, quia semper comburentur, et numquam consumentur. Eccles. 27, conteretur cum delinquente delictum. Sap. 14, quod factum est cum eo qui stat, similiter tormenta patientur. Hoc totum ab illo, mercem auri, potest exponi moraliter de hypocritis, qui merces pretiosas venales deferunt mundo, scilicet virtutes, vel virtutum opera, quae faciunt ut laudentur, et ita pro vanagloria, vel favore humano vendunt omnia quae faciunt. De quibus dicitur ironice, Matth. 25, ite potius ad ementes et vendentes, et emite vobis. Sed tunc, idest die mortis vel die judicii non erit qui emat, quia omnibus apparebit falsitas et ignominia nuditatis eorum. Unde Nahum 3, revelabo pudenda tua in facie tua, et ostendam gentibus nuditatem tuam, et regnis ignominiam tuam, et projiciam super te abominationes tuas, et contumeliis te afficiam. Loquitur ad Ninivem, quae interpretatur sponsa; et significat hypocritam, cujus confusio tanto major erit, quanto sanctior modo videtur. Nunc praetendunt hypocritae, et simulant se habere aurum sapientiae divinae, argentum, spiritualis eloquentiae, lapidem pretiosum vel carbunculum, Christum, vel eminentiam conversationis sanctae, margaritam, idest candorem vitae apostolicae, byssum, idest sanctorum justificationem, purpuram, idest martyrii amorem, sericum, idest virginitatis splendorem, coccum, idest charitatem, lignum thyinum, idest constantiam indeficientem, quia hoc lignum imputribile est, ebur, castimoniae, virtutum pulchritudinem. Aes, longanimitatis vel fortitudinis, ferrum, patientiae vel sublimitatis, marmor, invictae humilitatis, cinnamomum, idest pallorem patientiae vel poenitentiae, amomum, opinionis redolentiam, et odoramentorum et unguentorum, idest donorum spiritus sancti. Et thuris, idest devotionis et nimiae compunctionis. Et oleum, idest pietatis, sive compassionis, et similae, idest puritatis, et tritici, idest firmitatis. Et jumentorum, idest laborum spiritualium, et omnium ovium, idest simplicitatis et innocentiae, et equorum, idest fortitudinis, et strenuitatis, et rhedarum, idest auxilii, et consilii ad supportanda onera infirmorum, et mancipiorum, idest mutui servitii et administrationis, et animarum hominum, id est irrationabilitatis. Horum omnium merces se simulant habere hypocritae, et vendunt pro laude hominum. Sed tunc nemo emet, quia apparebit ignominia eorum. Unde adhuc sequitur, et poma desiderii animae tuae, idest odorem bonae famae, quae pro omnibus desiderant hypocritae, discesserunt a te. Quia tunc erit pro suavi odore foetor, ut Isa. 3, et omnia pinguia, idest omnis devotio, et praeclara, idest omnis bona conversatio, perierunt a te, idest peribunt ab hypocritis: et amplius illa jam non invenientur, idest vendentur. Quia omnium hypocritarum malitia, prius latet, tunc manifesta erit. Hoc etiam totum exponit Glossa, de haereticis, quorum merces in hoc tempore aliquo modo cognosci possunt, sed in fine saeculi, a nullo poenitente ementur. Quia ab omnibus manifeste cognoscetur eorum dolus et falsitas. Ipsi modo habent multas merces, quas vendunt incautis. Habent enim aurum, mundanae sapientiae, argentum, saecularis eloquentiae, lapides pretiosos, idest praedicatores exterius religiosos, sed intus perniciosos, quales sunt pseudo prophetae et haeresiarchae. Et margaritas, idest doctores duros incompassibiles, qui docent errores, byssum, idest hypocritas, qui justi apparent. Et purpuram, idest martyres suos, sericum, idest exteriorem integritatem, qua palliant mentis corruptionem, coccum, idest simulatam charitatem, qua operiunt suam crudelitatem, lignum thyinum, idest obstinationem in malo, quae videtur incautis constantia in bono, ebur, simulatam virtutum pulchritudinem, quae tegit spurcitiam vitiorum, aes, erroneam praedicationem, qua simulant se habere et docere fidei rectitudinem, ferrum, idest simulatam patientiam, qua palliant deceptionis acumen, marmor, idest simulatam obedientiam, qua palliant suam rebellionem contra Ecclesiam, cinnamomum, et amomum, et odoramentorum mercem, idest exteriorem sedulitatem orationum, quibus simplices decipiunt, et viduarum domos comedunt. Et unguentorum mercem, idest honorem, et reverentiam, quam Christo se exhibere dicunt. Et thuris mercem, idest devotionis simulationem. Et vini mercem, idest simulatam compunctionem. Et olei mercem, idest simulatam pietatem, similae mercem, idest puritatem conscientiae, non veram, sed simulatam. Et tritici mercem, idest doctrinam Christi quam dicunt se habere. Et jumenta, et oves, et equos, et mancipia, et animas hominum, se dicunt habere, jumenta, domini idest fortes laboratores, qui portant onera aliorum. Sicut docet apostolus, Galat. 6, alter alterius onera portate. Oves, dicuntur Matth. 11, ecce ego mitto vos, sicut oves, in medio luporum et cetera. Equos, dicunt se habere. Et rhedas, idest praedicatores veloces qui fidem Christi discurrendo, vel velociter portant per universum orbem. Dicunt etiam habere mancipia, et animas hominum, illos qui dicuntur credentes eorum; dicunt se habere, poma desiderii animae suae, idest virtutes quibus sanctorum imitantur vitam. Unde per totum orbem suum effundunt odorem. Sicut dicit apostolus 2 Corinth. 2, Christi bonus odor sumus et cetera. Sed haec omnia pro magna parte jam amiserunt haeretici, et jam pauci emunt merces eorum, et ideo lugent. Sed in die judicii vehementius lugebunt, quando in poenis positi veraciter cognoscent errorem suum. Ideo dicitur, poma desiderii animae suae, discesserunt a te, idest sanctorum virtutes, et opera, quae dicebant se habere. Et omnia pinguia, et praeclara, idest devotio, et sanctitas. Perierunt a te Babylon, idest confusa haereticorum congregatio. Et amplius illa jam non vendent, idest amplius vendere non poterunt post judicium, vel mortem, quia tunc apparebit omnibus, quales sunt merces eorum. Et mercatores horum, id est praedicatorum mercium, idest avari, vel hypocritae, vel haeretici, qui divites facti sunt ab ea, sua reputatione, cum re vera pauperes sint, longe stabunt, propter timorem tormentorum ejus. Hoc dicit quia tam avari, quam hypocritae et haeretici videntes poenam malorum, timentes quod futurum est magis quam praesens, dolebunt quod longe steterunt ab illa mala negotiatione et mala congregatione. Nunc amatores mundi longe stant a Christo, qui sciunt, quod omnes qui pie volunt vivere cum Christo persecutionem patientur, 2 Tim. 3. Sed tunc longe stabunt ab ea, quia nullo modo ab eo consolabuntur. Psal. longe a peccatoribus salus, idest Jesus, qui justificat, non exquiritur. Et erunt miseri in poenis quas faciunt, sed tunc fugere non poterunt. Unde Job 6, qui timet pruinam, idest poenam temporalem, et irruet super eos nix, idest poena aeterna. Prima enim, quia de terra nascitur, significat poenam praesentem; nix vero, quia de caelo venit, significat poenam aeternam. Item Job 20, faciet arma ferrea, et irruet in arcum aereum. Dico quod longe stabunt flentes de commissis, lugentes, de omissis, ac dicentes vae, vae. Bis, propter poenam animae et corporis. Ezech. 30, ululate, vae, vae diei, quia juxta est dies domini. Civitas illa magna, idest mundus, vel Roma, quae amicta erat bysso, et purpura, et cocco, idest pretiosis et curiosis vestibus. Et deaurata est auro et lapide pretioso, et margaritis. Ad literam hic reprehendit Joannes superfluum apparatum et ornatum vestium mundanorum, et maxime Romanorum, quae pompa vestium si non esset peccatum, profecto tam studiose dominus non exprimeret eam in Evangelio, Luc. 16, ubi dicit, homo quidam erat dives, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, sed postea mortuus est, et sepultus est in Infernum. Ideo dicitur Isa. 3, pro eo quod elevatae sunt filiae Sion, idest mundanae mulieres, vel Romanae, et ambulabant extento collo, decalvabit dominus verticem filiarum Sion, et crinem earum nudabit. In die illa auferet dominus ornamentum calceamentorum, et lunulas, et torques, et monilia, et armillas, et mitras, et discriminalia, et perischelides et cetera. Et erit pro suavi odore foetor, et pro zona funiculus, et pro crispanti crine calvicium, et pro fascia pectorali Cilicium. Pulcherrimi quoque viri tui gladio cadent, et fortes in bello. Et moerebunt atque lugebunt portae ejus, et desolata in terra sedebit. Si ita minatur dominus mulieribus, propter superfluum ornatum earum, et viris ipsarum, numquid immunes erunt clerici et praelati ecclesiastici, qui de patrimonio crucifixi, hujus ornatum dant nepotibus suis, et supra genus suum de bonis Ecclesiae maritant, quae re vera furantur pauperibus, quorum sunt bona Ecclesiae? Unde Isa. 3, vos depasti estis vineam, et rapina pauperum in domo vestra. Ibi Glossa Hieronymi, qui fuit praelatus, et scivit statum Ecclesiae: principes quidem nostri, cum pauperes peccantes publice arguant et confundant, divitibus pejora peccantibus, nec tamen faciunt: in quorum domo rapina pauperum: et dum opes Ecclesiae sibi thesaurizant, et in deliciis abutuntur, et quae dantur ad sustentationem pauperum, sibi reservant, et propinquis distribuunt, et aliorum inopias suas vel suorum divitias faciunt. Et bene dixit, vae, vae, quoniam una hora, idest cito destitutae sunt tantae divitiae. Sap. 5, quid vobis profuit superbia, aut divitiarum jactantia quid contulit vobis? Transeunt omnia illa tamquam umbra, idest cito. Infra duobus aggravat Joannes poenam mundanorum. Primo, quia pristinam felicitatem ad memoriam reducit. Secundo in hoc, quod velociter defecisse ostendit. Unde conqueruntur ipsi, quod tali felicitati adhaeserunt. Et omnis gubernator, destitutus est. Et omnis, qui in lacum navigat, destitutus est. Et nautae, similiter sunt destituti, et qui in mari operantur navigando, vel potius naves ad navigandum fabricando, longe steterunt, idest longe stabunt a sua negotiatione, quia jam amplius exercere illam non possunt. Vel sicut in hoc mundo longe steterunt a Deo per culpam, ita longe stabunt in Inferno poenam interminabilem. Mystice autem ostenditur hic poena malorum praelatorum, ut innuit Glossa. Gubernatores dicit majores praelatos, ut episcopos, quorum officium est Ecclesiam gubernare. Sic Noe arcam, et Petrus naviculam habuit, in qua frequenter dominus sedit. Unde Luc. 5, ascendens Jesus in unam navem, quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum, et sedens in navi docebat turbas. Sic docuit praelatos quod ipsi deberent facere, scilicet reducere navem a terra, idest Ecclesiam elongare a cura terrena: et sic turbas docere de navi reducta a terra. Navigantes in lacum vocat illos, qui ad majorem praelationem aspirant, sicut dicit Glossa. De quibus dicitur Eccles. 43, qui navigant mare, enarrant pericula ejus, et audientes auribus nostris admirabimur. Nautas vocat minores praelatos, ut decanos, archidiaconos, et alios. De quibus Ezech. 27, gubernatores tui, idest episcopi, et senes Biblii, et prudentes ejus, idest doctores theologi, habuerunt nautas ad ministerium variae supellectilis tuae: omnes naves maris, idest Ecclesiae parochialis, et nautae eorum fuerunt in praelio negotiationis tuae. Operantes in mari vocat praedicatores. De quibus Psal. qui descendunt mare in navibus, facientes operationes in aquis multis, idest in doctrinis, et populis multis, hi omnes male implentes officium, longe steterunt, idest stabunt a suis praelationibus degradati, et in profundo Inferni detrusi. 1 Corinth. 15, deinde finis cum tradiderit regnum Deo et patri, cum evacuaverit omnem principatum et potestatem et virtutem. Ezech. 27, a sonitu clamoris gubernatorum tuorum, conturbabuntur classes, et descendent de navibus suis omnes qui tenebant remum, nautae, et universi gubernatores tui in terra stabunt, et ululabunt super te voce magna, et clamabunt a mari. Unde sequitur hic, et clamaverunt cum dolore et timore, videntes locum incendii ejus, Infernum succensum igne et sulphure, ut dicitur infra 20. Dicentes prae stupore: quae similis civitati huic magnae, idest mundo vel Romae, quae fuit in tanta gloria, et modo est in tanta miseria? Ezech. 27, quae est ut Tyrus, quae obmutuit in medio maris. Causa hujus damnationis est amor sive cupiditas terrenorum. De qua dicit, et miserunt pulverem super capita sua, idest in mente habuerunt terrena, non spiritualia, per amorem, quoniam domini fuerunt in hoc mundo. Ezech. 27, supponent pulverem capitibus suis, et cinere spargentur, et clamaverunt, idest clamabunt prae nimio dolore, flentes, pro poena sensus, et lugentes, pro poena damni, vel flentes, et lugentes, idest continue dolentes. Dicentes, vae, vae civitas illa magna. Duplex vae, duplici fletui respondet Ezech. 27, plorabunt te in amaritudine animae, ploratu amarissimo, et assument super te carnem lugubrem, et plangent te, in qua divites facti sunt omnes, qui habebant naves in mari conducendas de pretiis ejus, idest de mercibus suis, quae illo pretio emebantur. Tunc quidem divites ad tempus, sed modo sunt pauperes in perpetuum: tunc habuerunt naves in mari ad lucrandum, nunc habent merces in amaritudine ad lugendum. Mystice, habentes naves in mari, sunt rectores Ecclesiarum fluctuantium in mari hujus saeculi, qui modo ad literam, de pretiis navium ditantur, idest de redditibus Ecclesiarum. Unde Ezech. 27, in multitudine divitiarum tuarum et populorum tuorum ditasti reges terrae, idest, principes Ecclesiae. Unde, et ipsi dicunt Zach. 11, benedictus dominus, quia divites facti sumus. Sed modo sunt miseri, et pauperes omnimoda paupertate: sed nec etiam tunc fuerunt divites, sed quasi divites, quia divitiae quas habebant cito defecerunt, nec eas ferre secum potuerunt. Proverb. 13, est quasi dives cum nihil habeat. Psal. simul insipiens et stultus peribunt, et relinquent alienis divitias suas, et sepulchra illorum domus illorum in perpetuum. Et infra: ne timueris: cum interierit, non sumet omnia et cetera. Et hic miser homo cum in honore esset non intellexit, et ideo comparatus jumentis insipientibus et cetera. Job 20, hoc scio a principio, ex quo positus est homo super terram, quod laus impiorum brevis sit, et gaudium hypocritarum ad instar puncti item in eodem, 21, ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad Infernum descendunt. Psal. dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt et cetera. Jer. 17, perdix fovit, quae non peperit. Fecit divitias, et non in judicio; et in dimidio dierum suorum derelinquet eas, et in novissimo suo erit insipiens, idest apparebit. Exultate super eam et cetera. Secunda pars capituli in qua agitur de exultatione sanctorum, pro separatione eorum a malis: et dicuntur hic tria. Primo monet sanctos ad exultandum. Unde Glossa, postquam praedixit Joannes hanc damnationem futuram impiis, monet bonos exultare, ut concordent in divino judicio; quia his damnatis, sequitur eorum remuneratio. Secundo ut magis gaudeant sancti, ostenditur eis modus punitionis malorum, et separationis, ibi, et sustulit unus. Tertio ut hinc abundantius gaudeant de evasione poenae, et separatione societatis malorum, ostenditur ipsi, quod omnis consolatio subtrahitur malis, ibi, et vox citharoedorum. Item brevis epilogus praemissorum. Alter itaque Angelorum Christus: Babylon subversa, et habitatio Daemonum atque custodia facta. Universitas impiorum damnata, et Daemonum cruciatibus tradita. Alia vox de caelo, blanda admonitio justis exhibita, exitus de Babylone, quando separatio fit a confusione, luctus regum et negotiatorum, dolor superborum et cupidorum, sive majorum et minorum. Omnes quippe de nimia ejus ruina in Inferno lugebunt, qui ejus statum in mundo dilexerunt. Dicit ergo, exulta super eam caelum, idest Angeli secretorum divinorum conscii, et sancti apostoli et prophetae, qui in hoc mundo pressuras habuistis, sed futura mala praevidentes sapienter cavistis, quoniam judicavit Deus vindictam de illa, Babylone, idest impia multitudine; ut sicut illa bonos oppressit injuste, ita et ipsa juste opprimatur a Deo judice. Isa. 33, vae qui praedaris, nonne et ipse praedaberis? Vae, qui spernis, nonne et ipse sperneris? Cum consummaveris consummationem depraedaberis, et sustulit. Hic ostenditur modus damnationis malorum, ut magis gaudeant sancti, non de poena illorum, sed de justitia Dei, quae sine conditione fiet. Unde Psal. laetabitur justus cum viderit vindictam. Dicit ergo, et sustulit, idest sursum tulit, honores et divitias conferendo, superbire permittendo, unus Angelus, idest Christus, qui dicitur, Angelus, quia missus; et unus, quia invariabilis, semper in eodem statu manens, fortis, quia aereas potestates devicit. Psal. dominus fortis et potens, dominus potens in praelio. Jer. 46, fortis impegit in fortem, et ambo pariter ceciderunt. Lapidem, propter duritiam obstinationis. Magnus, propter multitudinem et magnitudinem malorum, molaris, propter circuitum mentis, quo cum mundo volvuntur in gyro. Psalm. impii in circuitu ambulant. 1 Reg. 25, dixit Abigail ad David, anima inimicorum tuorum rotabitur quasi in impetu, et circulo fundae. De primo lapide, idest impia multitudine, dicitur Job 28, lapidem caliginis, et umbra mortis dividit torrens a populo peregrinante. Zachar. 12, XV ponam Jerusalem lapidem oneris, idest onerosum, ut profundius corruat. Exod. 15, descendent in profundum quasi lapis. Et hoc est, quod sequitur hic, et misit in mare, idest amaritudinem Inferni, dicens, modo, propter praedicatores, hoc impetu mittetur, in Infernum. Hoc impetu, idest cito, et irrecuperabiliter. Quia quanto plus exaltati sunt, tanto gravius cadent; quanto gratia altiori et cetera. Babylon illa magna civitas, idest impiorum multitudo, in qua sunt multi et magni, secundum mundum. Hoc est, sicut lapis elevatus est in altum, majori impetu descendit, et profundius vadit, sic impia multitudo modo permittitur elevari, ut gravius et profundius corruat in Infernum: juxta illud, tolluntur in altum, ut lapsu graviore ruant. Psal. dejecisti eos dum allevarentur. Job 30, elevasti me, et quasi super ventum ponens elisisti me valide. Reprobi namque qui modo in gloria saeculi praesentis extolluntur, in fine saeculi ad ima demergentur. Psal. vidi impium superexaltatum et cetera. Et ultra non invenietur in mundo, vel in numero beatorum, postquam ceciderit in Infernum. Quod est contra quosdam haereticos, qui dicunt, quod reprobi in Inferno poenitebunt, et post mille annos liberabuntur: sicut dicit hic interlinearis. Et forte haec haeresis occasionaliter orta est ex illo loco Isa. 24, ubi dicitur, in die illa visitabit dominus super malitiam caeli, in excelso, et super reges terrae, qui sunt super terram, et congregabuntur in congregatione unius fascis in lacum, et claudentur ibi in carcere, et post duos dies visitabuntur. Sed ipsi decipiuntur: quia visitatio illa intelligitur de die judicii, quando venient omnes de Inferno, ut resumptis corporibus simul in corpore et anima, audita sententia in Infernum recludantur. Et quod hoc sit verum probatur multis auctoritatibus. Primo dicitur Job 4, de mane usque ad vesperam succidentur; et quia nullus intelligit, in aeternum peribunt. Secundo dicitur Eccles. 11, si ceciderit lignum ad Austrum aut ad Aquilonem, in quocumque loco ceciderit, ibi erit. Tertio Matth. 25, discedite a me maledicti in ignem aeternum. Quarto dicitur Apoc. 20, mors et Infernus dederunt mortuos suos, et judicatum est de singulis secundum opera ipsorum, et Infernus et mors missi sunt in stagnum ignis: haec est mors secunda. Et vox citharoedorum, et musicorum, et tibia canentium, et tuba non audietur in ea amplius: idest nulla consolatio erit in Inferno, vel jucunditas, quae solet aliquando fieri ex musicis instrumentis: potius planctus, et gemitus, et luctus, et ululatus erit ibi, et non melodia. Sophon. 1 ululate habitatores pilae, conticuit omnis populus Chanaan. 1 Reg. 2, impii in tenebris conticescent. Hoc contra illos, qui modo nimis in hujusmodi musicis delectantur. Unde etiam dicitur Isa. 5, cythara, et lira, et timpanum, et tibia, et vinum, in conviviis vestris, et opus domini et cetera. Notanter haec autem dixit, non quia haec instrumenta vel usus sit malus: sed multa comitatur vanitas, et frequenter peccatum: et ideo sic loquitur Scriptura. Et omnis artifex et omnis ars non invenietur in ea amplius, idest nullum officium, vel artificium erit ibi, unde possit homo acquirere victum, vel aliquid apud Deum promereri. Unde Eccles. 9, quodcumque potest manus tua, instanter operare; quia nec opus, nec ratio, nec sapientia, nec scientia et cetera. Arg. est, quod philosophi obliviscentur scientiae suae in Inferno; et hoc satis probabile est. Cum enim sit aliqua infirmitas quae hominem adhuc viventem facit amittere scientiam, multo fortius videtur, quod poena Inferni, quae excedit omnem infirmitatem, hoc faciat. Habebit tamen recordationem multorum, ex quibus aggravabitur eorum poena, sicut dicit Gregorius de igne Inferni. Dicit, quod lucebit ad aliquid, et ad aliquid non lucebit. Lucebit enim ad hoc ut videre possint, unde doleant. Non lucebit ad hoc, ut non videant, unde gaudeant. Sic scientia eorum, quae faciet ad eorum poenam, illa remanebit, aliam amittent. Et vox molae, quae est vel ad sapores, vel ad panem praeparandum, non audietur in ea amplius. Et convertit modo sermonem Joannes ad Babylonem, ad majorem ipsius confusionem, et lux lucernae non lucebit tibi amplius, idest ad tuam delectationem. Eccles. 11, dulce lumen, et delectabile oculis videre solem: tunc non poterit videri sol ab eis, quia stabit in oriente, ubi creatus est, ut dicitur Habacuc 3, nec descendet amplius sub terra, ne ejus lumine perfruantur damnati, ut dicit Isidorus. Et vox sponsi et sponsae, idest cantilenae nuptiales, quae solent dici, vel gaudium nuptiale, quod solet fieri in nuptiis, non audietur adhuc in te, idest in Inferno, ubi tu eris. Et ne aliquis putaret, quod sine causa haec Babyloni subtrahet dominus, ideo ostendit Joannes causam quare omnia praedicta subtrahantur ipsi. Quia scilicet non elegit principes, nisi qui terrena amabant, et desiderabant, et quaerebant, et qui eis mala potius quam bona suadebant: et hoc est, quia mercatores, quasi dicat Joannes: patieris praedicta, quia mercatores tui erant principes terrae tuae, quasi dicat: tales principes eligebas, et ideo praedicta patieris: sed si Babylon ideo punietur, quia terraenos et cupidos principes eligebat, quid fiet de Ecclesia, idest de canonicis, qui terrenam sapientiam, plus quaerunt in suis electis vel eligendis, quam divina, et illos qui sciunt terrena procurare praeponunt illis qui scirent spiritualia procurare atque gubernare. Baruch 3, filii Agar, qui exquisierunt prudentiam quae de terra est et negotiatores terrae, et tenuerunt eam, viam autem sapientiae nescierunt. Infra, ibi fuerunt gigantes nominati illi, qui ab initio fuerunt statura magna scientes bellum. Ezech. 19, mater tua leaena inter leones cubavit, in medio leunculorum, et nutrivit catulos suos, et eduxit unum de leunculis suis, et leo factus est, et didicit capere praedam, hominemque comedere. Et talis bonus est praelatus. Et quia in veneficiis tuis erraverunt omnes gentes, idest exemplo maleficiorum tuorum imitantes te. Et dicit, omnes gentes, idest de omnibus aliqui, ut sit distributio pro generibus singulorum, non pro singulis generum. Et in ea sanguis prophetarum et sanctorum inventus est: quasi dicat: et ideo etiam punietur, quia effudit sanguinem prophetarum, et aliorum sanctorum, cujus vindicta a domino requiretur, sicut legitur Gen. 4, de sanguine Abel, cujus vox clamavit ad dominum de terra, et constat, quod vindictam petebat. Et quia multos occidit Babylon, idest impia multitudo, ideo addit, et omnium, qui interfecti sunt in terra: quasi dicat: non solum sanguis eorum inventus est in ea, immo, omnium, qui interfecti sunt in terra, etiam malorum, sanguis requiretur ab ea, quos juste occidit, etiamsi digni erant occidi. Quia, ut dicit Glossa, si malus malum occidat, occisorem non excusat nequitia occisi. Brevis epilogus praemissorum, unus ergo Angelus est ordo praelatorum. Secundo sublevatio lapidis molaris, redargutio elationis, durae, superbae instabilis Babylonis, missio in mare, prophetia, et praedicatio damnationis aeternae, vox citharoedorum, et aliorum, quae scripta sunt ab initio, bonorum temporalium privatio. ####  |