| #### CAPUT 4 |

| #### #### Et assumpsit Gorgias. Haec est secunda pars illius, et surrexit Judas. In qua postquam debellavit Judas exercitum principum et regum, hic declaratur debellatio principum et exercitus regis. Et primo ponitur ipsa expugnatio. Et secundo, aliquali pace habita, ipsius templi aliqualis purificatio, in medio capitis. Dixit autem Judas et fratres ejus. Primo congreditur contra principes Lysiae; secundo cum ipso Lysia, ibi: quicumque autem alienigenarum. Circa primum introducit Gorgiam per proditionem insidias praeparantem. Et secundo ipsum inter ea per cautelam evadentem, ibi: et audivit Judas. Et tertio ipsum Judam reliquam partem exercitus invadentem, ibi: et cum dies factus esset. Quarto ipsum exercitum Judam praecipitantem et se defendere praeparantem, ibi: et elevaverunt alienigenae. Et quinto ipsum Judam adversarios trucidantem, et persequentem eos qui fugiebant, ibi: et congressi sunt. Sexto Judae et exercitus illius reversionem, ibi: et reversus est Judas. Et septimo ipsum Gorgiam cum suis fugam capientem, ibi: et vidit, Gorgias, scilicet, populum cum Dei commendatione, praedam hostium colligentem. Quicumque autem alienigenarum. Hic secundo congreditur cum Lysia. Et primo ponitur quomodo de praedicta victoria Judaeorum fuit Lysias informatus. Secundo quomodo super haec fuit confusus et conturbatus, ibi: quibus auditis. Tertio quomodo per ipsum fuit magnus exercitus congregatus, ibi: et sequenti anno. Quarto, quomodo per Judam fuit Deus exoratus, ibi: et occurrerunt illis Judas. Et quinto, quomodo Lysias fuit totaliter expugnatus, ibi, et commiserunt praelium. Sexto quomodo ad alium exercitum adducendum fuit animatus, ibi: videns autem Lysias. Dixit autem Judas. Haec est secunda pars principalis totius cap.; in qua, parva angustia habita pugnando, statim prorumpunt ad templi purificationem. Ubi ponitur primo, quomodo Judas ad hoc incitavit populi multitudinem. Et secundo repetit inventam loci solitudinem, ibi: et ascenderunt. Et tertio narrat, ex hoc, in populo compassionis amaritudinem, ibi: et sciderunt vestimenta. Quarto, quomodo Judas prorupit in reparandi promptitudinem, ibi: tunc ordinavit. Et in hac ultima ponitur quomodo aedificantes contra adversantes assecuravit. Et secundo quomodo de altari holocaustorum ordinavit, ibi: et cogitavit. Et tertio quomodo alia destructa reparavit, ibi: et aedificavit sanctis. Quarto, quomodo populus debito modo sacrificavit, ibi: et ante matutinum. Quinto, quomodo dedicationem altaris celebravit, ibi: et fecerunt dedicationem. Sexto, quomodo celebrandam in posterum demandavit, ibi: et statuit Judas. Septimo quomodo aditum ad Jerusalem fortificavit, ibi: et aedificavit et cetera. Ait ergo. Et assumpsit Gorgias. Hic continuat quod dictum fuit supra, quod Lysias congregavit exercitum in quo erant Ptolomaeus Nicanor et Gorgias, qui astute voluit de nocte insurgere in Judam; quod praesciens Judas fugit: et in aliam partem exercitus quam Gorgias reliquerat, ivit; et eam invasit, et postea contra Gorgiam reversus est, et iterum illum devicit, ibi: quo viso et cetera. Et tunc patet litera. Filii eorum, idest alienigenae in arce reclusi, vel filii, idest Judaei apostatae, quorum quidam etiam erant, ibi: et audivit, idest per insidias percepit, parantem exercitus, quia ibi plures erant exercitus, scilicet Ptolomaei et Nicanoris, ut supra cap. 3: dispersus exercitus, scilicet Gorgiae, erat divisus ab aliis. Tegumenta, idest arma, prae paupertate scilicet. Tuba; secundum legem, ut Numer. 10 habetur. Ad tria millia: quidam libri habent ad quinque millia, sed falso. Purpuram marinam, hoc dicitur quia secundum Isidorum purpura est sanguinei coloris, et tingitur quodam pisce marino qui conchylia vel muraena dicitur; qui concisus ferro, sanguineas guttas emittit; ex quibus collectis tingitur purpura; et ideo dicitur marina. Sic Cantic. 7, quasi purpura regis tincta canalibus. Potentis, idest Goliae, de quo 1 regum 17, et de Jonatha, 1 regum 14. Mundare, idest, reparare ruinam, vel a foeditate idolatriae purificare. Sanctificationem, idest aedificia sancta, templum scilicet et adjacentia, desolatam, idest occasione desolationis praecedentis profanatam propter sacrificia. Atriis: quatuor enim erant: scilicet sacerdotum, mundorum virorum, et mulierum, et generaliter immundorum. Virgulta, idest urticas et herbam et alia hujusmodi. Pastophoria, idest domuncula in atrio sacerdotum quae adversus ducebat, scilicet ad habitationem hebdomadariorum et comestionem Judaeorum in Jerusalem ad sacrificandum de longinquo venientium, qui partem sacrificii sui coram domino comedere debebant: et est nomen Graecum, secundum Hieronymum, et Latine dicitur thalamus. Vel secundum alios, est Latinum, et tunc dicitur quasi pastus forensium, quia forenses Judaei ibi comedebant, Deuter. 26. Tubis signorum, hoc dicit quia usus tubae erat eis in signum multipliciter, ad convivandum et bellandum et solemnizandum et cetera. In arce, quia illi erant Judaeis in insidiis et molestiis: profanaverunt, propter oblationes gentium. Destructum. Hinc sumitur argumentum destruendum fore altare, post sacrificium haeretici in illo factum. In monte domus, idest in loco eminenti domus vel in loco in quo erat domus, extra tamen domum. Sancta, idest partem templi priorem, et quae intra, idest sancta sanctorum, altare incensi, idest aureum. Vela, quia aut duo erant: unum in ingressu templi et aliud in ingressu oraculi. Quae fecerant, idest quae facere poterant, vel debuerant, aut deliberaverant. Vel quae fecerant prius in locis ubi erant et secum asportaverant. Quinta et vicesima. Notandum quod eadem die qua ante gentiles super primum altare sacrificaverant, ipsi iterum super altare novum sacrificaverunt. Unde supra, cap. 1, dictum est, quod anno centesimo quadragesimo sexto die vigesima quinta mensis Casleu sacrificaverunt: nunc autem hoc fuit factum anno centesimo quadragesimo octavo, die vigesima quinta ejusdem mensis, et ita profanatio duravit duobus annis: quod praeviderat Daniel propheta cap. 8 vide ibi. Casleu, idest Decembris. Cinaris. Cinara est instrumentum musicum: et dicitur a cieo cies, idest moveo, quia motu digitorum facit sonum in aere. Dicit Josephus quod non solum erat festum, sed et de istis instrumentis, de cibis et potibus, non quibuscumque, sed optimis et delitiosissimis: nullis enim tunc expensis Judas pepercit. Dedicationem. Notandum quod variae leguntur dedicationes altarium: una sub Salomone, cujus fit mentio 3 Reg. 8: alia sub Esdra, de qua habetur 1 Esdr. 6: prima fuit in Septembri et secunda vere: et istae fuerunt abolitae propter istam tertiam quae fuit facta in hieme, hoc est in Decembri, ut dicitur hic et Joan. 6: facta sunt encaenia Jerosolymis et hiems erat. Notandum quod hac die obtulerunt holocausta et adoraverunt incenso igne de ferro excusso per actum calculorum de altari sumptorum, et lumina multa accenderunt et vocaverunt illud festum luminarium, quia tunc in prosperitate habita fuerunt a Deo clarificati, eo quod paulo ante in speluncis et antris habitaverant. Diebus octo: quod erat contra consuetudinem festivitatum legalium quae tantum durabant septem diebus: sed hoc fuit in significationem gloriae caelestis, quam recipient martyres novae legis per eos significati. Neque obest de octava die Scenopegiae, quia ipsa proprie non erat de festivitate, nisi tantum pro collecta facienda. Montem Sion, idest turres altissimas fecit versus partem montis, inter arcem, ut credo, quae jam formata erat ab adversariis, et templum sive civitatem, extruxit, illis scilicet ad munitionem, et Bethsuram, civitatem, ut esset illis pro castello. ####  |