|
Amicus es hominis, quia utilis. In hoc autem tripliciter
praeponderat Deus. Vide enim circa hominem utilem tibi quam magna
utilitas, quam multa, quam diuturna. Excedit Deus quantitate
continua et discreta, et duratione; quia ab ipso tibi utilitas major,
multiplicior et diuturnior. Quod ut saltem in genere pateat, nota
quod trina est generalis utilitas, quam ab amico habere volens ipsum
amas: scilicet adeptio boni sui, intentio boni tui, diminutio vel
annihilatio mali tui. Amicus ergo es qui tibi communicat bona sua.
Prov. 19: multi colunt personam potentis, et amici sunt bona
tribuentis. Praeponderat evidenter Deus qui tibi communicans, et dat
sua et se. Donat, inquam, dona digniora in substantia, majora in
quantitate continua, plura in discreta quantitate, permanentiora in
duratione et tempore, meliora in relatione ad finem, opportuniora
secundum quando et ubi: quia secundum Aristotelem unumquodque in quo
tempore et loco plus valet, magis est eligendum. Rom. 8: qui etiam
proprio filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum,
quomodo non omnia cum illo nobis donavit? Jacob. 1: omne datum
optimum, et omne donum perfectum et cetera. Quis amicorum filium suum
vel spiritum suum tibi donaturus est ut Deus fecit? Ceterum de donis
datis, magna et multa donavit in praeterito, donat et donare non
cessat in praesenti: sed maxima et plurima donabit in futuro. Ceterum
quod homo amicus tibi dat, potius dat mutuum quam donum: quia
redditionem expectat. Luc. 11: quis vestrum habet amicum, et ibit
ad illum media nocte, et dicet, amice accommoda mihi tres panes? Sed
secundum Aristotelem, donum est datio irreddibilis. Hoc in illo
amico solum modo locum habet, qui bonorum nostrorum non eget. Amplius
autem, idipsum bonum quod amicus tibi dat, non ab ipso est, sed a
summo bono, a quo velut a fonte boni per illum fluit ad te. Quem nunc
potius amas, an fontem effluentem, an canalem tibi deferentem? Quem
nimirum etiam ipse Deus, ut auctor, ad te dirigit potius quam ad
alium, inclinando voluntatem habentis ut tibi dare velit, qui dedit
facultatem qua tibi dare possit. Prov. 27: sicut divisiones
aquarum, ita cor regis in manu Dei: quocumque voluerit inclinabit
illud. Amicus est hominis secundo qui tecum sciens bona tua, et
communicans ipsa tibi reddit jucundiora. Seneca: nullius boni sine
socio jucunda est possessio; unde secundum Aristotelem magis est
eligendum quod contingit amicos participare, quam quod non. Ceterum
hoc amicos non prodit: quoniam in hoc secundum superficiem non differt
fictus amicus a vero. Eccles. 12: non agnoscitur in bonis amicus.
Non agnoscitur, inquam, utrum amicus personae vel rerum, tuus vel
tuorum: nam prius invenies inter homines qui diligat propter tua te,
quam qui tua propter te: quoniam est amicus socius mensae, et non
permanet in tempore necessitatis. Poeta: cum fueris felix, multos
numerabis amicos: tempora si fuerint nubila, solus eris. Verus autem
amicus esset, si bono tuo propter te congauderet, etiam si
participaturus non esset. Aristoteles: amicos justos esse volumus
etiam si media sint. Sed in hoc nullus ad amicitiam tibi Deo aptior,
qui sciens bona tua utpote dona sua, et de his tibi congaudet, et
dans, communicare a te vel participare non eget. Joan. 2: gaudeo
propter vos, ut credatis. Amicus est hominis tertio qui tecum
participans mala tua annihilet, vel ad minus diminuat, et talem
quaere. Quaerendus enim est, quia difficilius invenitur quam primus
vel secundus, quamvis utroque magis iste sit necessarius. Sed in hoc
tertio signo multi deficiunt, quia prima duo fecerunt. Psal. 37:
amici mei et proximi mei adversum me appropinquaverunt et steterunt:
amici communicantes mihi bona sua, proximi participantes bona mea.
Verum dignitas Dei in hoc tertio signo evidens est: qui cum in natura
propria stans bona mala tecum communicare non posset, naturam tuam
assumpsit, in qua tibi compatiens, et poenae tuae socius fiens,
misero tibi consolationem faceret, et per naturam suam bonam tandem
malum tuum annihilaret. Sunt autem, secundum Aristotelem, quinque
mala et terribilia: scilicet opinio mala, inopia, aegritudo,
inimicitia, mors: in quorum ultimo evidens est fortitudo. Vide in
his malis tuis Christum tecum participantem. De primo Matth. 27:
seductor ille dicit: Joan. 7: quidam dicebant quia bonus est; alii
autem, non, sed seducit turbam: Luc. 19: venit filius hominis
quaerere et salvum facere quod perierat, et vocatur homo vorax, et
potator vini, publicanorum et peccatorum amicus. De secundo Luc.
9: vulpes caveas habent, et volucres caeli nidos: filius etc. 2
Corinth. 8: videte, fratres, gratiam Dei, quoniam cum dives
esset, propter nos egenus factus est ut illius inopia nos divites
essemus. De tertio Isa. 25: vere languores nostros ipse tulit,
et dolores nostros ipse portavit. Item: vidimus eum novissimum
virorum, virum dolorum, et scientem infirmitates. De quarto Joan.
15: nunc autem viderunt et oderunt et me et patrem meum. De quinto
Cant. 8: fortis est ut mors dilectio, quoniam majorem dilectionem
hac nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Ecce
mors, et talis mors. Quid ultra facere debuit tibi, et non fecit:
quid ultra debuit pati tecum et non sustinuit? Prae omnibus igitur
utilis: et ideo propter utilitatem prae omnibus etiam amabilis:
amplius autem quia tua mala tecum sentiens, ea tibi alleviat in
praesenti, et eadem annihilat, bona sua tibi plene impartiens in
futuro.
|
|
