|
Quoniam amico fideli nulla est comparatio, amari solet et
merito amatur qui fidelis in amicitia comprobatur. Fidelis est autem
qui stabilis et immutabilis est. Sunt autem tria amici fidelitatis
experimenta: scilicet novitas, prosperitas, adversitas. Fidelem
amicum mihi hunc aestimo quem in his erga me immutabilem invenio, a
cujus animo me novus amicus superveniens non excludit, immo nec a gradu
vel loco quem in animo mihi dedit, immo qui propter supervenientem
novum non reputet me antiquum: quod enim antiquatur et senescit, prope
interitum est; nisi forte ad modum vini me quanto antiquiorem, tanto
reputet amicum puriorem. Eccl. 9: ne dimittas amicum antiquum,
novus enim non erit ei similis: vinum novum amicus novus: veterascet,
et cum suavitate bibes illud. Luc. 5: nemo bibens vetus statim vult
novum; dicit enim, vetus melius est. Item quem prosperitas sua
insperata non reddit mihi extraneum, nec adversitas mea inopinata me
sibi ingratum, sed implet illud Eccles. 22: fidem posside cum
amico tuo in paupertate ipsius, et ut in bonis illius coheres sis.
Ceterum homines multi misericordes vocantur. Virum autem fidelem quis
inveniet? Luc. 18: cum venerit filius hominis, putas inveniet
fidem super terram? Ecce enim omnis homo mendax et mutabilis, mutatur
novitate. Gaudent enim novitate moderni, et novis supervenientibus
vetera projiciunt; et si forte aliquantulum fidelis esse volens non
projiciat me propter novum ex animo, quodammodo tamen subordinat
gradu, vel post ordinat loco, dicens mihi, da locum huic novo. Sed
ille evangelicus invitator eum quem locum dare jubet, amicum non
nominat, sed absolute dicit, da huic locum: illum vero amicum dicit
quem ascendere facit, amice inquit ascende superius. Amari me scirem
si in affectu cujusquam ascenderem. Si vero novo jubeor locum habitum
dare, quid ex hoc possum convenire? Saltem medium teneat in gradu:
non me dimittat: non aegre feram si novum utpote dignum amplius
supponat. Ceterum non est Deus ut homo ut mutetur novitate; sed ut
amicus stabilis et fidelis elegit sine initio quos diliget sine fine,
nullum excludens pro alio, omnes volens superius ascendere, nullum
alteri locum dare. De hoc Prov. 17: omni tempore diligit qui
amicus est: immo iste amicus ante omne tempus, et post omne tempus.
Joan. 13: cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit
eos, non in finem terminantem, sed in finem consummantem: Ps.
118: omnis consummationis vidi finem, latum mandatum tuum nimis.
Item mutantur et prosperitate, quoniam honores mutant mores, et
succedentibus prosperis, pincerna sui obliviscitur interpretis,
Genes. 40. Item mutantur adversitate; nam quos felices diligunt,
miseros nec cognoscunt. Job 2: audientes tres amici etc., usque
elevantes autem oculos suos procul non cognoverunt. Verum apud patrem
luminum non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio; quoniam
nec sua sublimitas eum tibi extraneum, nec tua humilitas te sibi
efficit alienum. Psal. 137: quoniam excelsus dominus et humilia
respicit. Ubi amor, ibi oculus: vide de hoc exemplum grossum et ideo
sensui aptius in Christo, quem prosperitas sua non mutavit in
amicitia: nam quos in fratres et amicos mortalis et passibilis elegit,
glorificatus et immortalis factus fratres nihilominus recognovit.
Joan. 20: vade, dic fratribus meis: ascendo ad patrem meum et
patrem vestrum, Deum meum et Deum vestrum. Confundere nunc, anima
mea, confundere de infideli amicitia: quae si impassibilis esses, et
de vita corporis diutina, non dicam perpetua, certa esses, fortasse
ipsum quem nunc te diligere aestimas, vix cognoscere velles. Item nec
mutavit Christum, nec diminuit amicitiae affectum mutatio status in
amico, qui adversitate repentina factus est alter ex altero, miserior
ex misero. Joan. 11: diligebat Jesus Mariam et Martham et
Lazarum, amabat sanum: sed quid aegrum? Audisti domine, ecce quem
amas, infirmatur; quem amas in praesenti, non quem ut in praeterito
amasti. Amavit igitur et infirmum: secuta est mors, crevit miseria,
non decrevit amicitia. Lazarus inquit amicus noster dormit, amicus
noster, non quia amet cum sit mortuus, sed quia ametur. Cedit
tempus, corrumpitur corpus, ad tumulum venit Christus, tollite
inquit lapidem: ajunt: domine jam foetet. Ecce jam tempus est ut
erga tam miserum amicitia cessaret. Et si mutabilis esset, flet
Jesus et turbatur, hoc scio: si nares obstruxerit, nescio: ecce
inquiunt quomodo amabat eum. O Judaei, non amatis qui nec de
amicitia loqui proprie scitis: quinimo, ecce quomodo amat eum: ut sit
in amando praesens perfectum, cujus fletus est signum; non praeteritum
imperfectum. O si ad talem miseriam Christus deveniret, quam paucos
amicos retineret. Captus quidem, sed non mortuus fuerat, cum ille
suus amicissimus se eum non tantum non amasse, sed nec nosse jurabat.
Eja nunc, homo stultissime, si quaeris amicum, cur non amas hunc,
qui mutatus in honore non mutatur ab amore; qui te mutat per miseriam,
non mutat amicitiam. His omnibus hinc inde collatis, et in libra
positis, deliberat anima; post deliberationem eligit, et sic tandem
confirmatur amicitia. Ceterum haec analogice quidem, et communia Deo
et homini quae Deus homini contulit, volens etiam hominem amari; sed
in his eisdem ineffabiliter hominem excellit volens homine praeamari.
Sed quis ponderabit ea quae de Deo sunt propria; omnipotentiam,
omniscientiam, summam bonitatem et similia? Nimirum haec digne
librari non possunt, utpote quae incomprehensibilia et immensa, libram
non tantum angusti cordis humani, sed etiam angelici intellectus
excedunt. In summa tamen adverte quis in amicum eligi dignior debeat;
creator an creatura, dominus an servus, princeps an vasallus,
omnipotens an infirmus, immensus an modicus, omnisciens an stolidus,
dives an egenus; et postremo, ut multa transeam, summe bonus et
beatus, an miser et malus?
|
|
