|
Quoniam, ut dicit Hieronymus, omnis res per quascumque
causas generatur, per easdem dissolvitur, versas scilicet in
contrarium; et secundum philosophum, idem est causa contrariorum,
hujus per praesentiam, illius per absentiam: quot modis et quibus
amicitia generatur, eisdem et tot corrumpitur. Exit ergo caritas in
esse modo quasi supernaturali, scilicet cum datur vel infunditur
postulanti; e contrario desinit esse, cum peccans deest influenti.
Quo contra apostolus ad Hebr. 12: videte ne quis desit gratiae
Dei. Sicut ergo sol lucens in aere, causa est efficiens et
conservans luminis, et ideo cessante causa, scilicet influentia
solis, cessat ejus effectus, scilicet luminositas aeris; sic Deus
continue influens causa est in animo caritatis. Sed si sole stante et
effluente lumine aer mortuus recederet, ipse sibi tenebrae causa
esset, et quod influxum erat non subtrahitur, sed corrumpitur quando
non continuatur: sic verus sol fons caloris et lucis, cognitionis et
dilectionis stat, quia immobilis effluit, quia dives et liberalis;
sed si animus movens gratiae se absentat, vel nubem peccati
interponat, quod influxum erat corrumpitur, quia non continuatur.
Secundo modo caritas exit in esse modo quasi voluntario, cum per
deliberationem Deus homini praeponitur, et in amicum eligitur: e
converso corrumpitur et desinit esse, cum anima nomen Dei in vanum
accipit, et quasi sine re in libram ponit cui hominem vel aliam
creaturam cum circumstantiis generalibus vel specialibus aggravantibus
praeponit; et declinans adhuc hominem vel creaturam aliquam Deo
eligendo praeponit. Generalia librat illa in Oseae 2: vadam post
amatores meos, qui dant panes mihi, et aquas, et oleum et cetera.
Et haec nescivit, quia ego dedi ei frumentum, vinum et oleum et
cetera. Quod si scire et advertere voluisset, Deus praeponderasset.
Specialia ponderant illi, de quibus Matth. 10: qui amat patrem
aut matrem super me, non est me dignus. Tertio modo caritas exit in
esse quasi naturaliter, cum simile a simili generatur, et anima
beneficia Dei continue gratanter accipiens amantem redamare cogitur: e
converso desinit esse et corrumpitur, cum anima ingrata beneficio,
paulatim torpens ad frigiditatem primam revertitur. Jerem. 3:
quomodo si contempsit mulier amatorem suum, sic contempsit me domus
Israel. Matth. 24: quoniam superabundavit iniquitas, refrigescet
caritas multorum. Incipit iniquitas in cogitatione, crescit in
delectatione, abundat in consensu, superabundat in actu vel in usu.
Nota igitur, cor hominis vel animus quantum ad statum viae habet se ad
caritatem sicut materia ad formam elementarem, per quam appetitus ejus
non terminatur totaliter; et ideo possibilis est generatio et corruptio
circa ipsam. Quantum autem ad statum patriae est sicut materia quintae
essentiae, quae contenta est forma sua, utpote terminante appetitum
ejus, et non movet ad aliam, et ideo non incidit corruptio circa
ipsam: sic corruptibilis est in via caritas circa cor; incorruptibilis
in patria ex simili causa. Quoniam igitur, secundum philosophum,
omnes transferentes secundum aliquam similitudinem transferunt, licita
fit translatio ubi aliqua, etsi non omnimoda, similitudo. Sunt autem
quatuor elementa unam communem materiam habentia, cujus pars uni
formae, pars subjicitur alteri, inter quas est pugna, et actio et
passio mutua. Ignis calidus, Deus benedictus, et diligens; aer
humidus, carnales amici nostri, quibus humore sanguineo communicamus;
aqua fluida bona temporalia; terra deformis et quasi faex elementorum,
vitia et peccata. Cor igitur amando vitia et peccata, fit quasi
terra. Psal. 10: qui diligit iniquitatem, odit animam suam.
Dilexisti malitiam super benignitatem. Amando temporalia, immoderate
tamen, citra Deum, fit quasi aqua. Psal. 4: filii hominum
usquequo gravi corde? Amando amicos carnales pure naturaliter, fit
aer. Gregorius: sunt qui diligunt proximos, sed per affectum
cognationis et carnis. Amando Deum fit ignis. Cant. 8: fortis
est ut mors dilectio et cetera. Lampades ejus, lampades ignis.
Primus amor mortalis: secundus venialis: tertius debitus, sed tamen
indifferens, quia naturalis: quartus meritorius, cum sit gratuitus.
Ignis aerem ut symbolum secum habentem amplectitur, et facilis est ibi
transitus. Aquam ut magis distantem tolerat, quam impugnans
diminuit, sed ab ipsa non extinguitur propter distantiam. Cantic.
8: aquae multae non poterunt extinguere caritatem. Sapient. 19:
aqua extinguentis naturae non obliviscitur. Sed cavendum ne aqua
crescens horizonta ignis attingat; quoniam tunc ignem ardentem
extinguit aqua, cum amor temporalium venialis excrescendo fit
mortalis. Terrae vero sic ignis contrariatur, ut ipsam vel
corrumpat, vel corrumpatur. Tria igitur sunt simul in uno animo, ut
in una communi materia, sed in parte alia et alia, quae tandem in
ignem omnia convertuntur. Sic fervet ignis agens in aquam, tamdem
etiam propter Deum tantum diligis temporalia, factusque es ignis de
aqua. Calefacit ignis aerem tandem; et cognatos tantum propter Deum
diligis, et sic ignis fit ex aere. Terra autem incensa quae igni,
etsi non naturali oppositione, tamen locali positione et distantia
maxime est remota, in hac metaphora secum compatitur in eodem animo
aquam et aerem, sed fugat penitus vel fugit ignem: quae secundum suas
qualitates, scilicet siccitatem, frigiditatem et gravitatem et alias,
in aquam et aerem agit, eaque tamdem in suam naturam convertit. Quasi
enim terra ex aqua generatur, cum amor temporalium rerum primum
venialis ens, postmodum ingrossatur, et mortalis efficitur. Sed et
aer in terram degenerat, cum amor naturalis nimietate in culpam
declinat, secundum illud Matth. 10: qui amat patrem aut matrem
plusquam me, non est me dignus.
|
|
