|
Sicut Deus prima veritas est objectum intellectus et
finis, et ideo quies ejus; sic Deus summum bonum est objectum et
finis affectus et quies: quod bonum cum sit praesens affectui, quia
ubique, tamen affectus modo non delectatur usque ad quietem, sed
parum. Causa hujus triplex. Imperfectio ex conditione naturae, ex
qua est improportionabilis per naturam, nisi elevetur super se, et
perficiatur per gratiam creatam, scilicet caritatem, ut intellectus
per fidem: et hoc est, quia creatus est quasi circa finem per meritum
ascensurus in finem. Item alligatio ad corpus animale, in quo anima
movens secundum indigentiam ejus, et consequens in termino motus
delectationem sensibilem, retrahitur et impeditur ne tota virtute
moveat potentias superiores ad sua objecta, et ideo minus consequitur
delectationem spiritualem. Gregorius: tanto quisque a superno amore
disjungitur, quanto inferius delectatur. Augustinus: cetera creatura
vilescat, ut creator in corde dulcescat. Item infectio culpae, quae
relinquit in affectu quasi contrariam qualitatem: quod patet sic.
Corpus, quia animale, concupiscit praeter spiritum; sed quia
infectum et vitiatum concupiscit adversus spiritum, ex primo est
delectatio naturalis, quae clausa terminis suis non est mala nec
illicita, sed necessaria et debita: ex secundo est delectatio
innaturalis ex adeptione superflui et voluptatis, non tantum
necessitatis: haec quandoque venialis, quandoque mortalis. Hinc
palatus affectus inficitur, ne Deo delectabiliter pascatur.
Augustinus: palato non sano poena est panis, qui sano est suavis.
Primum commune nobis et Angelis in primo statu: secundum nobis et
Adae in primo statu: tertium proprium huic statui, scilicet naturae
lapsae. Primum impedimentum tollitur a caritate, secundum a morte;
quia licet anima in resurrectione uniatur denuo corpori, non tamen
animali. Tertium habet duo: scilicet substantiam culpae, et vestigia
vel reliquias. Reliquiae expurgantur per poenam, substantia per
caritatem vel gratiam. Sed substantiam delectationis mortalis tollit
etiam caritas minima; venialis autem perfecta, et magis secundum quod
magis perfecta. Est autem, secundum philosophum, delectatio
conjunctio convenientis cum convenienti; et ideo major delectatio
tripliciter: vel quia magis conjungitur cum magis convenienti, vel
propter utrumque. Est autem delectatio in Deo alia naturalis, alia
gratuita: naturalis sequitur cognitionem naturalem, gratuita
gratuitam. Intuenti patet ex his, quare delectatione naturali unus
Angelus alio, Angelus homine, unus homo alio actualiter in Deo
magis delectatur, et quare in Deo delectari possit creatura
rationalis, et non irrationalis, cum tamen summum bonum essentialiter
sit in utraque indissimiliter quoad se, licet dissimiliter
participetur. Boetius: omne receptum est in recipiente per modum
recipientis, non per modum recepti. Aristoteles: primum uno modo se
habet ad omnia, sed non omnia similiter se ad ipsum. Ex his similiter
patet conferenti, quare delectatione gratuita magis delectetur in Deo
actualiter minimus comprehensor, quam maximus viator in quantum talis:
magis actualiter imperfectus liber et sine venialibus, quam perfectus
occupatus et contra habens venialia.
|
|
