|
Vivit dominus cujus ignis est in Sion, scilicet Ecclesia
militante, per fidem speculante: et caminus in Jerusalem in Ecclesia
triumphante, jam pacem vidente. Hic ignis, ibi locus ignis: non
tamen vacuus locus, nec caminus extinctus. Dicit autem Augustinus:
unaquaeque res suo pondere ad locum suum tendit, pondus autem ignis
sursum. Ignis ergo amoris hic est quasi violenter, illic quasi
naturaliter. Illinc vero mittitur huc: hinc vero movetur illuc.
Thren. 1: de excelso misit ignem in ossibus meis: et in Ezech.
10: ignis de medio Cherubin accipitur, et datur in manus viri
lineis induti. Ignis vero inferius et ignis superius, quia Deum et
in via amamus, et in patria amabimus: sed sursum solummodo proprius
ignis locus: et ideo praecipitur, diliges dominum Deum tuum et
cetera. Quod mandatum, secundum Augustinum hic implere non
possumus, cum non sit ignis locus. Sed ideo accipimus ut ad caminum
tendere sciamus, ubi totaliter ardendo, mandatum quod hic accipimus et
servare incoepimus, sine desertione impleamus. Nota ergo quinque
conditiones illius ignis. Est in materia nobilis, in forma
cognoscibilis, in quantitate magnus, in virtute inextinguibilis, in
pondere stabilis. Primum quidem amor in patria, ignis in camino est,
et in materia nobilis, cum ejus materia sit ipse Deus, quem tunc sic
amabimus, ut nihil amemus nisi quod ipse sit, vel ab ipso, in ipso,
secundum ipsum, et ad ipsum sit. Hic vero diversorum ignium sunt
diversae materiae. Alii enim aliud amant: et hoc quod est causa
amoris, hoc materia ardoris. Vide ergo quomodo alii pro materia ignis
fimum boum in Larem cordis componunt, alii toruones, alii stramina,
alii ligna viridia, alii carbones. Voluptuosi fimum boum incendunt,
quia vitia et peccata, et ea quae brutalia sunt, ardenter diligunt.
Verum hic ignis foetidus, et tantum inficiens quantum calefaciens.
Item in affectionibus avarorum congesti sunt in pabulum ignis cespites
terrestrium, idest temporalium bonorum. Item alii de straminibus et
calamis qui vacui sunt ignem faciunt, qui vanos honores diligunt.
Ignis stramineus laetabilis quidem dicitur, sed durabilis non esse
cognoscitur. In momento flamma in altum consurgit, sed continuo
evanescit. Lux clara famae saecularis procul aspicitur, et repente
non nisi favilla nigra et inutilis invenitur; quam sic ventus
dispergit, ut locus ejus inveniri non possit. Psal. 36: vidi
impium superexaltatum et elevatum sicut cedrus Libani, et transivi,
et ecce non erat: quaesivi, et non est inventus locus ejus. Nonnulli
etiam de spinis et tribulis, quae nec sine poena tractari possunt,
incendium faciunt: scilicet iracundi et invidi, qui vindictam
appetunt, et poenas aliorum ardenter concupiscunt. Item alii ligna
viridia incendunt, qui uxorem et filios nimis ardenter diligunt. Hic
ignis fumum generat, qui et faciem animae denigrat, et oculos
cognitionis vehementer deturpat. Item alii carbonibus in Lare cordis
ignem affectionis nutriunt, qui bonos homines diligunt; qui more
carbonum in oculis carnalium nigri sunt et despecti: sed siccitate
laudabili et aliis conditionibus ad ignem sunt aptissimi. Verum ut
audivi, et de igne carbonum caput frangitur, nisi sale aspergantur.
O quantorum capita insensibiliter fracta sunt, et in quandam
periculosam insaniam inciderunt. Qui sine sale discretionis etiam
bonos homines dilexerunt, qui spiritu coeperunt, et carne
consummaverunt. Caeterum in camino patriae ignis in materia nobilis
est, ubi pure Deus diligitur in seipso, sed et forte nihil nisi Deus
diligitur in proximo. Deuter. 4: Deus noster ignis consumens est.
Mira res, materia ignis nostri tantum agit cum pati debeat. Deus
noster non solum amatur, sed et amat: et quia ardenter amatur, ipse
est materia ignem nutriens: sed quia ardentius amat, ipse est ignis
consumens. Finitum enim quantumcumque magnum, infiniti comparatione
consumitur. Item est et ille ignis in forma cognoscibilis, quia non
in cineribus sepelitur, sed effusione flammea omnibus aperitur.
Cant. 8: fortis est ut mors dilectio. Lampades ejus lampades ignis
atque flammarum. Modo quidem ignis caritatis cinere coopertus
invisibilis est adeo, ut et ipsum hospitem domus lateat, utrum super
Larem cordis aliquid de igne caritatis habeat: et timetur aliquoties
non esse, ubi tamen est: et e converso nonnunquam praesumitur esse,
ubi in veritate non est. Eccle. 9. Sunt justi atque sapientes, et
opera eorum in manu Dei, et tamen nescit homo utrum amore an odio
dignus sit. Item est in quantitate magnus. Modo parum cognoscimus,
et ideo parum diligimus, et ideo parvum igniculum habemus, vix manum
plenam, ut signatur in Ezech.: praecipit dominus viro qui indutus
erat lineis, dicens: sume ignem de medio rotarum quae sunt inter
Cherubim: et ingressus ille stetit juxta rotam, et extendit Cherub
manum de medio Cherubim ad ignem qui erat inter Cherubim, et dedit in
manus ejus qui indutus erat lineis: qui accipiens ingressus est, et
apparuit in Cherubim similitudo, et manus hominis subtus pennas
eorum. Cherubim plenitudo scientiae. Cherubim ergo nobis ignem
mensurat, et vix manum plenam dat, quia parva cognitio, et ideo parva
dilectio. 1 Corinth. 13: nunc cognosco ex parte; sed cum venerit
quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est, et tunc perfecte
videbimus, perfecte amabimus et vehementer ardebimus. Joan. 17:
notum feci eis nomen tuum, et notum faciam, ut dilectio qua dilexisti
me in ipsis sit, et ego in ipsis. Nec mirum, si magnus ignis
efficitur, ubi de tot cordium millibus quasi infinitis Laribus amoris
flamma effunditur, et in unum ignem caritatis inconfuse confunditur.
O si interim plenam nobis Cherub mensuret. Ut video, quatuor ad hoc
habere oportet: scilicet, ut viri simus, lineis induamur,
ingrediamur, juxta rotas stemus. Esto igitur vir virilitate
constantiae, induere lineis continentiae, ingredere in interiora
conscientiae, sta juxta rotas Scripturae: sic aliquid de igne
accipies, quo accepto egredieris, et alios incendes. Item est in
virtute inextinguibilis. Ignis extra caminum, ignis caritatis extra
caelum: virtuosus quidem valde, sed tamen extinguibilis est, et quam
frequenter extinguitur. Nunc penuria lignorum, nunc inundantia
aquarum, cum vel desunt necessaria, vel adsunt contraria. Prov.
27: si defecerint ligna bonorum operum, extinguitur ignis.
Similiter ignem ardentem extinguit aqua fluida, scilicet
concupiscentia. Ita quidem modo; sed quomodo in futuro? Ita hic:
sed qualiter in camino virtus ignis inextinguibilis est, nota. Cant.
8: aquae multae non poterunt extinguere caritatem, nec flumina
obruent illam. Ex isto sequitur alia conditio illius ignis, scilicet
quod sit duratione perpetuus; et hoc est quod dicit apostolus 1
Corinth. 13: caritas nunquam excidit. Item est in pondere
stabilis. Pondus naturale quod rem ad locum proprium inclinat, in
eodem loco rem sistit, et extra illum quiescere non permittit. Sicut
igitur lapis, quem pondus suum deorsum movet, in centro accipit
quietem; sic ignis semper in motu existens, et semper suo pondere
sursum tendens, in horizonte sphaerae suae eodem pondere fixus
adipiscitur stabilitatem, ibique ab aliena materia absolutus, et
propria contentus, in actione sua uniformiter se habet. Nam extra
sphaeram suam secundum diversas materias sortitur conditiones diversas,
et pro diversis conditionibus multiformiter diversificatur in
actionibus. Nunc enim impeditur, nunc expeditur; et secundum hoc
motus ejus nunc tardior, nunc velocior: nunc minuitur, nunc augetur;
et ex hoc actus ejus nunc debilior, nunc fortior. Sic omnino ignem
amoris pondus suum movet et agitur, donec in camino patriae sistat.
Hic ergo caritas movet ad opera per quae sursum veniatur; et sic est
meritum praemii: ibi sine opere in amati praesentia delectatur, et sic
est praemium meriti. Hic ergo locus motus et activi et passivi: nam
ignis caritatis et movere habet, et moveri potest: movere habet, ut
dictum est, ad opera; moveri etiam potest quinque speciebus motuum:
motu generationis de non esse ad esse, motu corruptionis de esse ad non
esse, motu augmenti cum intenditur, motu diminutionis cum habitus per
peccatum corruptus in contritione minor revertitur, motu alterationis
vel cum expedita fervet, vel impedita torpet: et secundum hoc in motu
quem elicit, et in actu quem efficit, fortior vel debilior est.
Nihil horum patitur ignis in sua sphaera, caritas in patria. In
camino ergo patriae locus est stabilitatis, ubi pondere suo ignis iste
sistitur, ut nec moveat ulterius, nec moveatur. Non enim ibi
ulterius movere habet ad operationem difficilem, sed beatificare habet
per fruitionem Dei indicibilem: nec moveri potest, quia nec generari
in non habente, nec corrumpi in habente, nec augeri in minoribus, nec
minui in majoribus: quia nec illi de hypophania ad Epiphania ascendere
per amoris augmentum, nec illi possunt descendere per ipsius
detrimentum: sed nec alterari potest, cum nec impediri nec expediri
valeat, semper aeque expedita in eodem statu, in eodem actu, in eodem
fervore stabilis perseverat. Hic est caminus Jerusalem, ad quem
movet et elevat bonos ignis caritatis: cui proposito caminus Babylonis
opponitur, ad quem permittit et agitat malos ignis cupiditatis, de quo
Matth. 13: exibunt Angeli, et separabunt malos de medio
justorum, et mittent eos in caminum ignis; ibi erit fletus et stridor
dentium. Hic erit risus et jubilus gaudentium; ibi poenaliter ardent
corpora damnatorum materiali igne inextinguibilis Gehennae: hic
suaviter ardent animae bonorum spirituali igne interminabilis
amicitiae. O si modo respicere detur oculis cordis, qualis erit ille
respectus quo electi respicient sine timore gaudenter, de camino
palatii regalis illos miseros sine spe dolentes in camino carceris
gehennalis.
|
|
