|
1. Quaeritur de fato, an sit et quid sit, utrum necessitatem
imponat rebus, an scibile sit et in quo genere causae incidat. Ad
primum objicitur sic. Nihil definitur nisi quod habet esse. Fatum a
Boetio definitur in 5 de consolatione philosophiae. Ergo habet
esse.
2. Item. In 2 de generatione dicit Aristoteles, quod unumquodque
mensuratur periodo: mensuratur enim per aliquid minimum, quod
quantitatem mensurati certificat et numerat. Si ergo vita quae est
esse inferiorum, mensura circuli, quae vocatur periodus, mensuratur,
est accipere mensuram circuli perfectionem aliquam, quae aequale sibi
esse et vitam inferiorum numerando manifestet. Per gradus ergo circuli
distinctos secundum domos duodecim certificatur esse et vita
inferiorum. Non autem accipitur periodus sine contentis in periodo
planetis et stellis, et his quae accidunt eis ex stellis et
radiatione. Ergo ex stellis circuli caelestis et radiatione et situ
earum scitur et numeratur omne esse et vita inferiorum. Hoc autem
fatum vocatur. Ergo fatum habet esse.
3. Item. Aristoteles in 4 Physic., dicit, quod esse in
tempore, est a quadam parte temporis mensurari. Tempus autem cum sit
unum numero et non multiplicetur per temporalium multitudinem, oportet
quod per unum aliquid ad durationem omnium temporalium referatur. Hoc
autem non est nisi motus caelestis. Ergo per motum circuli caelestis
causatur et numeratur esse et vita omnium inferiorum; et hoc fatum
vocatur. Ergo fatum est. Nam motus circuli, ut dicit Aristoteles,
est tamquam vita existentibus omnibus.
4. Sed forte dices, quod ex motu circuli caelestis inhaeret
dispositio quaedam inferioribus; sed homo vincit quamlibet
dispositionem et non vincitur a qualitatibus materiae et sic fatum
excluditur. Contra. Inferiores causae, quae sunt in materia,
ordinatae sunt ad superiores sicut materialia ad sua formalia, et sicut
locata ad sua loca, et sicut mota ad sua moventia. Ergo superiora
informant, continent et movent inferiora. Informantia autem,
continentia et moventia semper vincunt. Ergo omne esse et vita
inferioris vincitur et trahitur ad dispositionem superioris.
5. Sed dices, quod hoc verum est quantum ad corpora, sicut videtur
Augustinus dicere, 5 de Civit. Dei, quod afflatus sidereos
possumus dicere valere usque ad corporum transmutationes, non autem
animae. Contra. Vires animae vegetabilis et sensibilis non operantur
extra sui organi harmoniam. Si ergo harmonia regatur afflatibus
caelestibus sidereis, per consequens et operationes animae vegetabilis
et sensibilis afflatibus sidereis regulabantur.
6. Ulterius. Etiam de anima rationali videtur. Quia dicit
philosophus, quod intellectus noster est cum continuo et tempore.
Temporalia autem et continua sensu et imaginatione percipiuntur:
habitum autem est jam, quod talia subjacent afflatibus sidereis. Ergo
et operationes intellectus, sive animae rationalis.
7. Item. Dicit philosophus, quod anima est instrumentum
intelligentiae et quod intelligentia imprimit in eam et illuminat eam.
Ergo intelligentia movendo causat formas illuminationis in anima
intellectiva. Sed inter movens et motum non est medium, ut dicit
philosophus 7 Physic. Ergo intelligentia sic movens erit immediata
animae. Aut ergo per se ipsam, aut per aliquod medium deferens
causalitatem suam ad animam. Non per se ipsam, quia physice
loquendo, intelligentia est motor orbis. Oportet ergo quod sit medium
deferens illuminationes ejus ad animam. Medium autem hic non potest
accipi nisi motus caeli influens per motum inferioribus formas motoris.
Ergo intelligentia per motum caeli regulat et causat operationes
intellectuales animae: et hoc per simile videre possumus. Cor enim,
quod secundum Aristotelem est principium vitae et vegetationis et
sensus, membris a se distantibus virtutes has non influit nisi per
vehiculum spiritus; et sic est in omnibus moventibus et motis quae
distant invicem. Similiter est intelligentia et anima: quoniam
intelligentia distat, et imprimit in animam rationalem secundum locum
distans ab ea. Non enim physice dici potest quod intelligentia veniat
inferius; quia secundum philosophum, intelligentia in orbe est, et
numeratur ad numerum orbium, et ad numerum motuum orbis; et ipse orbis
motus, secundum Aristotelem, componitur ex intelligentia movente et
circulo caelesti.
8. Item. Somnia, ex quibus prognosticantur futura, ut dicit
Macrobius, sive sint oracula, sive intelligentiae, sive prophetiae,
fiunt in nobis et causantur, ut dicit philosophus in 1 de somno et
vigilia, per signum, vel per causam, vel per accidens: quod,
inquam, accidens est per se, et non communiter. Est autem somnium
passio sensus communis. Ergo per aliquid dormitionis accidit somnium
dormienti. Accidens autem dormitionis, quod est prognosticum futuri,
non potest causari a calido, humido, frigido et sicco, quae sunt in
materia. Ergo oportet quod causetur a forma aliqua quae est forma
ordinis, et regula vitae interioris; et haec forma non potest esse
nisi a circulo caelesti. Ergo per circulum caelestem aliquid inhaeret
inferioribus, per quod regulatur tota vitae dispositio: et hoc fatum
vocatur. Ergo fatum est.
9. Item. Ptolomaeus dicit, quod conjector mensium prognosticatur
per signa futurorum accepta a stellis secundis, stellas secundas vocans
effectus stellarum, quae apparent in inferioribus elementis, sicut in
nubibus, vel in aliquo hujusmodi: et ex hoc habetur quod effectus
stellarum in inferioribus sunt ex quibus futura vitae dispositio et
causatur et noscitur. Hoc autem fatum vocant mathematici. Ergo fatum
est.
10. Item. Boetius, 5 de Consol. philosophiae loquitur de casu
et fortuna, quae causantur ex duabus causis per se concurrentibus;
sicut quando aliquis intendit fodere thesaurum, et alius in eodem loco
intendens fodere sepulcrum, consequitur quasi in fortuna inventionem
thesauri; et sic causatur ex duabus causis per se concurrentibus, ut
dicit Boetius. Has autem causas occurrere fecit ordo iste inevitabili
connexione causarum, qui de fonte scientiae Dei procedit. Connexio
autem hujusmodi causarum a Boetio fatum vocatur. Ergo fatum est.
11. Item. Boetius ibid.: qui summa providit providentia,
simpliciter fatum, dirigit singula in motum, locis, formis,
temporibus distributa. Ergo fatum est.
12. Si dicatur, quod fatum est ordo praescientiae divinae: hoc non
repugnat his quae dicta sunt: quoniam praescientia divina ea quae
ordinavit, exequitur et administrat ministerio causarum naturalium, ut
explicitus ordo esse et vitae ab hujusmodi causis fatum vocetur.
13. Contra. Dicit Gregorius in Hom. de Epiph. domini: absit
a fidelium cordibus ut fatum aliquid esse credatur: et tradit
rationem: quoniam stellae factae sunt propter hominem, non homo
propter stellas. Si ergo stellarum motus non esset in hominis
ministerium, stella quae magis apparuit, non moveretur ad nutum
domini: quod est inconveniens.
14. Item. Augustinus, in libro de doctrina Christiana fatum
dicit nihil esse: et si mathematici aliquando vera de futuris
praenuntiare videntur, dicit hoc fieri arte Daemonum ad deceptionem
fidelium.
15. Item. Si est fatum; aut est causa, aut causatum. Non
causatum, quia hoc regulatur fato, ut dicunt mathematici. Si causa;
aut inferior, aut superior. Non inferior, quia illa sunt calidum,
frigidum, humidum et siccum: quorum nullum est fatum. Non superior,
quia causa superior est caelestis circulus cum suo motu, quod
mathematici non dicunt esse fatum, sed esse fati factivum. Fatum ergo
nihil est.
16. Item. Res non habent nisi duplex esse, ut dicit Augustinus:
scilicet in causa prima, in qua sunt vita et lux, quorum neutrum est
fatum; et in se ipsis. Sed esse rei in se ipsa non est fatum, ut
dicunt mathematici, sed potius regulatur a fatu. Ergo fatum nihil
est.
17. Item. Augustinus dicit, quod inferiorum causam sufficit
dicere voluntatem Dei, quia omnia fiunt Dei voluntate, vel
permittuntur. Voluntas autem Dei non est fatum. Ergo fatum nihil
est.
18. Item. Si fatum habet esse, tenet ordinem. Cum ergo fatum
non teneat ordinem, quia videmus indignos exaltari, et dignos dejici,
quod inordinatum est; et fatum circa talia sit: fatum nihil esse
videtur.
19. Item. Si fatum est effectus circuli caelestis, ea quae sunt
unius circuli, videntur esse unius fati. Sed Jacob et Esau ex uno
concubitu Isaac concepti sunt, et sic videntur esse unius circuli; et
tamen non fuerunt unius fati, sicut consequens probavit eventus. Ergo
fatum nihil videtur esse.
|
|
