|
Quinto videamus de
Christi apparitione: de qua dicitur Matth. 2: cum natus esset
Jesus in Bethlehem Judae et cetera. Ubi tria commendabilia
tanguntur de magis, quibus Christus per stellam apparuit: videlicet
quod Christum per stellam sapienter cognoverunt, cognitum diligenter
quaesiverunt, inventum reverenter adoraverunt. Primum ibi, vidimus
stellam ejus et cetera. Bene dicitur ejus, quia dicit Fulgentius,
quod haec stella nunquam ante apparuit, sed tunc eam puer iste
creavit, et magis ad se venientibus praeviam deputavit. Idem:
differebat autem haec stella ab aliis in tribus: in situ, quia non
erat localiter in firmamento, sed pendebat in meditullio aeris proxima
terrae: in splendore, quia splendorem ejus non poterat splendor solis
obscurare, immo in meridie lucidissima apparuit. In motu, quia
praecedebat magos more viatoris: non enim movebatur motu circulari,
sed quasi motu animali et processivo. Notandum vero est, quod sicut
dicit Leo Papa, quod praeter illam stellae speciem quae corporeum
incitavit obtutum, fulgentior veritatis radius eorum corda perdocuit;
et hoc quidem ad illuminationem fidei pertinebat: habebant enim fidem
de Christi humanitate; unde dixerunt: ubi est qui natus est rex
Judaeorum? Et de ejus divinitate; unde subjunxerunt: venimus
adorare eum, Matth. 2. De secundo dicitur Matth. 2: ubi est
qui natus est rex Judaeorum? Ubi notandum, quod diligentia
inquisitionis in tribus ostenditur. Unde Augustinus: o anima mea,
si diligenter peteres, tribus hoc signis ostenderes. Primo enim lumen
peteres, ne tenebris impedireris. Secundo scientes interrogares ne
quaerens oberrares. Tertio in nullo loco quiesceres, donec dilectum
invenires. De primo dicitur in Psal. 66: Deus misereatur
nostri, et benedicat nobis illuminet (...) ut cognoscamus in terra
viam tuam. Glossa, quae ducit ad caelum. Prov. 4: justorum
semita quasi lux splendens procedit et crescit usque ad perfectum diem.
Glossa: justorum opera luce scientiae peraguntur et aeternam ducunt ad
vitam, quae est perfecta dies: unde magi in lumine stellae dominum
quaesierunt, sicut de ipsis cantat Ecclesia: ibant magi quam viderant
et cetera. Notandum vero, quod hoc lumen, scilicet gratiae, per
peccatum amittitur; unde dicit Remigius de lumine stellae, quod
stella gratiam Dei, Herodes Diabolum significat; qui autem per
peccatum Diabolo subditur, mox gratiam perdit: a quo si per
poenitentiam recesserit, mox gratiam invenit, quae non dimittit donec
perducat ad domum pueri, idest Ecclesiam. De secundo dicitur
Jerem. 6: state super vias vestras, et videte, et interrogate de
semitis antiquis quae sit bona via, et ambulate in ea, et invenietis
requiem animabus vestris. Unde etiam magi venerunt Jerosolymam
quaerentes et dicentes: ubi est qui natus est rex Judaeorum?
Augustinus: annuntiant et interrogant, credunt et quaerunt;
significantes eos qui ambulant per fidem, et desiderant speciem. Sed
sciendum quod heu. Multi doctores sunt similes Judaeis; qui magis
demonstrato fonte vitae, mortui sunt siccitate, ut dicit Augustinus.
Quos etiam fabris arcae Noe similes esse dicit: qui aliis ut
evaderent praestiterant, et ipsi diluvio perierunt: similes lapidibus
milliariis, qui viam aliis ostenderunt nec ipsi ambulare potuerunt.
De tertio dicitur Cant. 4: in lectulo meo quaesivi per noctem
etc.: ubi dicit Gregorius: dilectum in lecto quaerimus, quando in
praesentis vitae requie aliquantula, in redemptoris nostri desiderio
suspiramus. Per noctem quaerimus, quia etsi jam mens in ipso
vigilat, tamen adhuc oculus caligat. Sed qui dilectum suum non
invenit, restat ut surgat, circumeat civitatem, idest sanctam
Ecclesiam electorum, mente et inquisitione percurrat, per vicum eum
et plateas quaerat, idest per angusta et lata gradiens aspiciat, ut si
qua in ejus vestigia invenire valeat, exquirat. Quia sunt nonnulli
etiam vitae saecularis, qui imitandum habent aliquid de actione
virtutis. Unde etiam magi non quieverunt, donec dilectum, idest
Christum invenerunt: cujus signum fuit, quod tam longum spatium in
tam modico tempore transierunt. Notandum vero, quod fervens
desiderium divini amoris non sinit animam quiescere donec dilectum
inveniat. Quia vero desiderium si compleatur, delectat animam, ut
dicitur Proverb. 8; ideo quanto desiderium fuerit ferventius, tanto
delectabilius dilectus invenitur: unde magi qui ferventissimo desiderio
Christum quaerebant, ipsum delectabilissime inveniebant: unde
Matth. 2: videntes magi stellam, gavisi sunt gaudio magno valde.
Ubi dicit Glossa Bernardi, quod gaudio gaudet qui propter Deum,
qui est verum gaudium, gaudet. Addit et magno quo nihil est majus et
valde gavisi, quia de magno potest alius plus, alius minus gaudere.
De quarto Matth. 2: et procidentes adoraverunt eum. Unde
Augustinus: o infantia, cui et astra subduntur. Cujus est iste
magnitudinis et supernae gloriae, ad cujus pannos et Angeli excubant
et reges trepidant, et sectatores sapientiae ingeniculant? Quis est
hic talis et tantus? Stupeo cum video pannos et intueor caelum;
aestuo cum inspicio in praesepe mendicum, et supra astra praeclarum.
Subveniat nobis fides, ratio naturae deficit. Sequitur: et apertis
thesauris suis pretiosa munera obtulerunt, aurum et cetera. Ubi
notandum, quod per aurum intelligitur caelestis sapientia. Thren.
4: filii Sion inclyti et amicti auro puro. Glossa: ornati caelesti
sapientia. Quomodo. Glossa, quam miserabilis mutatio, reputati
sunt in vasa testea. Glossa: relictis caelestibus terrena curantes.
Bernardus: invenisti plane sapientiam, si prioris vitae peccata
defleas, si hujus seculi desiderabilia parvipendas, si aeternam vitam
toto desiderio concupiscas. Invenisti sapientiam, si tibi horum
singula sapiunt prout sunt, et haec quidem amara et omnino fugienda.
Ista quoque velut caduca et transitoria contemnenda: illa vero ut
perfecta bona totis desideriis appetenda, intimo quodam animi sapore
dijudices et discernas. Per thus significatur devota oratio: unde in
Psalm. 140: dirigatur oratio mea, sicut incensum et cetera.
Glossa, igne caritatis succensum. Bernardus: oratio quanto
efficacior est, callidius ab adversario impediri solet. Periculum est
si fuerit timida, tepida vel temeraria: timida siquidem oratio caelum
non penetrat, quia restringit animum timor immoderatus, ut nec
procedere queat: tepida vero in ascensu languescit, eo quod non habeat
vigorem: temeraria vero ascendit, sed resilit; resistitur enim ei,
nec tamen non obtinet gratiam, sed et meretur offensam; quae vero
fidelis et humilis et fervens oratio fuerit, caelum sine dubio
penetrabit: unde certum est, quod vacua redire non potest. Per
myrrham significatur carnis castigatio. Cantic. 3: manus tuae
distillaverunt myrrham, et digiti tui pleni myrrha probatissima.
Gregorius: per manus operationes virtuosae, per digitos discretio
significatur. Manus ergo distillant myrrham, quando caro virtuosis
operibus castigatur: sed digiti dicuntur pleni myrrha probatissima,
quia castigatio bene probata est, quae fit cum discretione. De his
tribus dicit Gregorius: nota regi aurum offerimus, si in conspectu
illius claritate divinae sapientiae resplendeamus: thus offerimus, si
cogitationes carnis per sancta orationis studia in ara cordis
accendimus, ut suave aliquid Deo per caeleste desiderium redoleamus:
myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. Per
myrrham namque agitur, ne caro mortua putrefiat, secundum Glossam,
aurum ad tributum, thus ad sacrificium, myrrha ad sepulturam pertinet
mortuorum; et per haec tria in Christo initiantur regia potestas,
divina majestas, humana mortalitas.
|
|
