|
Advertendum tamen prius, quod dicitur anima vegetabilis a vegetando,
sive vivificando. Vivere enim, ut 2 de anima habetur, dupliciter
accipitur. Uno modo vivere est actus primus ipsius viventis: et
secundum hoc vivere idem est quod habere vitam, vel vivum esse: et sic
vivere viventibus est esse, ut dicitur 2 de anima. Alio modo dicitur
vivere, uti vita, vel exercere opera vitae. Vivere primo modo dictum
est ab anima vegetativa prout est forma substantialis et actus
corporis; sed secundo modo acceptum, est a vegetativo prout est
potentia. Loquendo ergo de vegetativo ut est potentia, dicit
philosophus, 2 de anima, quod ejus operationes sunt generare,
alimento uti, et augmentum. Sicut enim dictum est, potentia
vegetativa habet pro objecto corpus in quo est: ad quod corpus tria
sunt necessaria. Unum est: quod habeat esse: et ad hoc ordinatur
generativa. Aliud est; quod habeat esse perfectum: et ad hoc
ordinatur augmentativa. Aliud est, quod in statu debito conservetur:
et ad hoc ordinatur nutritiva. Inter istas autem potentias generativa
est nobilior, ut dicitur 2 de anima; quia nutritiva et augmentativa
deserviunt generativae, nutritiva vero augmentativae. Item quia
generativa exercet suam operationem quodammodo in corpus exterius, quia
non generat corpus in quo est, sed aliud, magis accedit ad operationem
animae sensitivae, quae habet operationem suam in res exteriores.
Nutritiva, quae est principium conservationis viventium per
restaurationem deperditi, habet quatuor vires, quae naturales
appellantur: scilicet attractivam, quae attrahit alimentum nutritivum
corporis: retentivam, quae illud retinet donec digeratur:
digestivam, quae illud digerit quod attractiva attraxit et retentiva
retinuit: expulsivam, quae residuum ex nutrimento superfluum
expellit. Hae per quatuor qualitates primas operantur: attractiva
enim operatur per calidum et siccum: retentiva per frigidum et siccum:
digestiva per calidum et humidum: expulsiva per frigidum et humidum.
Vis vero augmentativa est principium crementi corporis, et
perfectionis debitae quantitatis. Vis autem generativa est principium
producendi de se tale quale ipsum est, ut ex homine hominem, plantam
ex planta. Haec vis generativa habet tres vires, secundum
Avicennam. Prima est seminativa, quae in masculis et feminis semen
generat. Secunda est immutativa, quae virtutes quae sunt in seminibus
permiscet contemperando, secundum quod complexioni cujuslibet membri
corporis formandi convenit. Tertia est formativa, quae ex sic
permixtis seminibus membra format et configurat.
|
|
