|
Deinde ponit tertium dicens: tunc enim et ipsum pulcrum et bonum;
supra dicitur ens, quando scilicet laudatur pulcrum et bonum in Deo:
supersubstantialitatem, idest superbonitatem, et pulcritudinem omnis
substantiae secundum ablationem omnium. Ex hoc enim quod omnia
excedit, oportet quod omnium bonitates ex ipso removeantur. Videtur
autem quod non possit nobis manifestari sua bonitas et pulcritudo
secundum ablationem omnium. Quod enim nihil ponit, ergo nihil ponit,
nego; nihil ponit, ergo nihil certificat. Et dicendum, quod
huiusmodi negationes, quibus certificantur divina, habent unam
negationem; habent videlicet in genere, quod relinquentes genus
negando unam, deinde certificant de opposita; et sic semper negando
devenitur ad propriam cognitionem rei. Sicut si dicatur quod homo non
est substantia incorporea, neque inanimata, neque insensibilis, neque
irrationalis, neque immortalis; et similiter negatis omnibus causatis
a prima negatione relinquente ipsum esse, datur intelligi ipsum habere
esse quod est, scilicet esse omnis causati, et hoc est proprium suum
esse; de hoc autem plura dicta sunt secundo capitulo coelestis
hierarchiae. Deinde ostendit identitatem boni et pulcri, ex hoc quod
communicant in eodem actu, quod est omnium causam esse; et dividitur
in duo. Primo ostendit de utroque quod sit causa omnium, ratione
singulorum; secundo respectu universitatis, ibi: et rursus omnium.
Prima dividitur in duo; in primo proponit in generali, in secundo
manifestat in speciali, ibi: ex hoc omnes. Dicit ergo primo, hoc
unum bonum et pulcrum, scilicet, quod laudatur secundum omnium
ablationem, est causa omnium pulcrorum multorum: quia ratio
pulcritudinis in proportione cuiusdam multitudinis est, et bonorum
singulatorum, idest singulatim uniuscuiusque. Deinde ostendit in
speciali: et primo quantum ad esse perfectum rerum, secundo quantum ad
conservationem in esse perfecto, ibi: omnium eorundem et cetera.
Prima dividitur in duas. In prima ostendit pulcrum et bonum esse
causam omnium quantum ad esse absolutum; in secunda quantum ad ordinem
unius ad alterum, ibi: providentiae superiorum. Esse autem absolutum
est dux: quia autem est esse substantiale, et quantum ad hoc dicit,
quod ex hoc, idest ex bono et pulcro, sunt omnes substantiales
essentiae existentium, aut esse continens substantiam. Et hoc est
duplex: vel ex parte materiae, vel ex parte formae; et si ex parte
formae, hoc iterum est duplex. Cum enim omnis forma dicat quale, tam
substantialis quam actualis, poterit esse de esse secundum actum
substantiales differre, licet secundum actum accidentaliter
differentiae; si secundum actum differre substantiales, aut quantum ad
actum ipsius formae, et sic dicitur unitiones et discretiones per
oppositum, in quantum forma facit unum in se et discernit ab alio:
esse autem unum est esse continens primum esse, quod similiter per
actum substantialis formae: est autem quantum ad effectum quod
relinquitur ex ipso actu secundum relationem consequentem; et sic dicit
identitates et alteritates et diversitates. Secundum quod dicit
philosophus in V metaphysicorum, quod unum in substantia facit idem,
et multitudo divisum; facit autem unum idem per additionem relationis
supra ipsum, quia omne idem eidem idem est. Quantum vero ad actum
differre accidentalis, dicit similitudines et dissimilitudines: unum
enim in qualitate facit simile, ut idem dicit philosophus. De
quantitate autem non facit mentionem, nec diceret aequalitates et
inaequalitates, quia quantitas est dispositio materiae; qualitas autem
fluit magis a forma, a qua est pulcritudo et bonitas, et non ex
materia. Ex parte vero materiae dicit coniunctiones contrariorum,
quae sunt materia compositorum, in quantum communicant in materia,
idest incommixtiones eorundem unitorum; in quantum uniuntur in forma
mixti, et tunc immixtio refertur ad esse primum, secundum quod
unumquodque elementorum manet in mixto, secundum scilicet esse quod
habet ex forma substantiali, quae non est principium agendi neque
patiendi, ut dicitur in secundo de generatione. Unitio vero non
refertur ad secundum esse, quod scilicet habent secundum qualitates
quibus agunt et patiuntur quae commensuratur et efficitur quaedam
qualitas. Ordo autem qui est aut superiorum ad inferiora; et quantum
ad hoc dicit providentiae superiorum, quibus scilicet provident
inferioribus: aut aequalium ad aequalia, et sic dicit alternae
habitudines coordinatorum, idest similiter et aequaliter ordinatorum,
quibus unum se habet ad alterum socialiter cooperando sibi: aut
inferiorum ad superiora, et sic est, quod dicit conversiones minus
habentium, idest inferiorum deficientium a principibus superiorum:
conservantur enim in ipsa sicut in perfecto. Conservatio autem in esse
perfecto est dupliciter: aut secundum conservativa intra quae sunt
principia rei, et hoc dicitur secundum mansiones omnium eorundem quae
dicta sunt, quibus per malitiam habent ex suis principiis conservativae
et intransmutabiles, idest intransmutabiliter conservantes; aut est
secundum conservans extra, et sic dicitur collocationes: locus enim
est continens extra, et in omnibus istis supplendum est. Ex hoc
Dionysius ostendit, quomodo utrumque est universalis causa respectu
universitatis. Et primo quod sunt causae universitatis quantum ad
esse, secundo quantum ad bene esse, ibi: stationes et cetera.
Quantum ad esse dupliciter: scilicet quantum ad ipsum esse, et
quantum ad perpetuitatem ipsius; et si primo modo dupliciter: aut
quantum ad ipsum fieri, aut quantum ad factum esse. Ad fieri autem
universitatis quinque concurrunt. Primum est unitas materiae; et
quantum ad hoc dicit: et rursus ex hoc, scilicet pulcro et bono, sunt
communiones omnium in omnibus iuxta proprietatem uniuscuiusque; quia
materia unicuique efficitur propria, quamvis sit communis omnibus.
Secundum est praeparatio materiae per dispositiones accidentales, et
secundum hoc dicitur adaptationes. Tertium est adunatio elementorum
contrariorum sub forma mixti; et sic dicit inconfusae amicitiae:
inconfusae autem dicit propter esse primum, quod unumquodque
elementorum servat in mixto; amicitiae, quantum ad unionem, quam
habent in esse secundo: unde et Empedocles dicebat, quod amicitia
movet elementa ad commixtionem; illa autem amicitia est ex forma
dirigente in unum. Quartum est ordinatio mixtorum ad complexionem;
quia addit supra mixtionem distinctionem humorum: unde non omnia mixta
complexionata sunt; et quantum ad hoc dicit harmoniae omnis rei (alia
translatio universitatis), quia totum est coniunctio partium in toto;
et quantum ad hoc dicitur in omni (alia translatio in universo)
concretiones, idest compositiones indissolubiles. Secundum vero quod
sunt iam in facto esse, sequitur continentiae iam existentium; quantum
vero ad perpetuitatem essendi, sequitur indeficientes successiones
eorum quae fiunt, idest generabilium, in quibus salvatur divinum esse
perpetuum per successionem generationum. Sed bene esse est
dupliciter; aut secundum actum perfectum, et sic dicit stationes
omnes; aut secundum actum imperfectum, et sic dicit motus: est enim
motus secundum philosophum actus imperfectus, medius inter potentiam et
actum. Deinde determinat quorum sint isti motus, dicens quod scilicet
motus sunt mentium, idest Angelorum, animarum, et corporum; et non
est intelligendum de motu physico (sic enim probatum est a philosopho
in primo de anima quod anima non movetur), sed de motibus desideriorum
in pulcrum et bonum. Deinde hoc probat similiter, ostendens unde sunt
isti motus, dicens, enim; idest quia omnibus praedictis est statio et
motus, idest causa stationis et motus, idest quod est super omnem
stationem motum, scilicet Deus, collocans unumquodque, idest
firmiter statuens, in ratione ipsius, idest in participatione pulcri
et boni, et movens omnia ad divinum motum, idest secundum motum qui in
Deo est.
|
|
