|
Venite comedite et cetera. Thema proprium. Mirabilia opera tua, et
anima mea cognoscet nimis. Vel aliquid simile de mirabilibus operibus
Dei vel signis. Tertium principaliter notandum circa dominici
corporis sacramentum, sunt mirabilia divinae operationis, tamquam
signa sive mirabilia divinae virtutis. Haec mirabilia signa divinae
operationis consideranda sunt in tribus: in dominici corporis
consecratione; secundo in ejusdem possessione; tertio in perceptione.
Primo enim corpus consecramus, secundo possidemus, tertio
percipimus. Primo in consecratione consideranda sunt et credenda tria
mirabilia signa divinae operationis. Primum, quod ibi sub specie
panis est verum corpus Christi. Secundum, quod tota substantia panis
mutatur in corpus Christi. Tertium, quod mutatur in corpus Christi
tota substantia panis, ita tamen quod manent accidentia panis. Primum
est mirabile, secundum mirabilius, tertium mirabilissimum. De duobus
primis hic potest dici; de tertio in sequenti. Primum mirabile signum
in consecratione sacramenti altaris est, quod ibi sub specie panis est
verum corpus Christi, quod de virgine sumpsit: et hoc probatur tribus
modis. Primo probatur testimonio fide dignorum; secundo testimonio
signorum positivorum; tertio demonstratione miraculorum. Primo
probatur primum mirabile testimonio fide dignorum, secundum quod lex
dicit Deuter. 19: in ore duorum aut trium et cetera. Audiuntur
ergo testes veraces et idonei sufficientes. Augustinus: accedit
verbum ad elementum, et fit sacramentum: hoc est, Dei verbum
institutum a Christo, profertur super panem, et mox fit sacrum
secretum, scilicet corpus salvatoris sub specie panis. Item
Augustinus: hoc est quod omnibus modis probare contendimus,
sacramentum Ecclesiae duobus constare: visibili elementorum specie,
et invisibili carne Christi et sanguine, sicut persona Christi
constat ex Deo et homine. Ambrosius: panem istum quem sumimus in
mysterio, utique intelligo, qui manu sancti spiritus formatus est in
utero virginis, et igne passionis decoctus in ara crucis: panis enim
Angelorum factus est cibus hominum. Gregorius: magnum atque pavendum
est mysterium; quia aliud videtur, aliud intelligitur. Figura panis
et vini videtur, et faciente domino corpus et sanguis Christi
intelligitur. Eusebius: vere unica et perfecta Ecclesiae hostia,
fide aestimanda non specie, neque exteriori censenda visu, sed
interiori intellectu; unde caelestis confirmat auctoritas: accipite,
et comedite et cetera. Recedat ergo omne infidelitatis dubium; quia
qui auctor muneris, ipse est testis veritatis. Secundo probatur idem
ratione signorum positivorum. Ratio autem eorum est rem ita esse ut
signum. Est autem signum duplex, scilicet hominis, et Dei: hominis
artificiale, Dei sacramentale. Signum positivum hominis secundum
impositionem hominis significat, et est duplex: nam aliud non continet
quod significat, ut circulus vini: aliud continet quod significat, ut
pastillum, quod significat carnes et continet carnes intus
absconditas. Similiter signum positivum Dei, quod est in sacramentis
secundum impositionem Dei, significat, et est etiam duplex: nam
aliud non continet quod significat, ut sacramenta legalia, quae non
efficiunt quod figurant, sicut agnus paschalis, et similia; et aliud
continet quod significat, ut sacramenta evangelica, sicut
Eucharistia: significat enim secundum impositionem Dei rem sacram,
scilicet corpus Christi, et continet illud: unde ait: hoc est corpus
meum. Signum mansit foris, scilicet species panis, et intus erat
corpus salvatoris. Eccl. 3: innova signa, et immuta mirabilia;
quasi diceret: quia vetera signa non continebant gratiam quam
figurabant, fac nova, quae continent quod figurant. Augustinus:
ideo dicuntur sacramenta quasi sacrae rei signa, quia in eis aliud
videtur, aliud intelligitur. Quod videtur, speciem habet
corporalem; quod intelligitur, fructum habet spiritualem. In specie
enim panis et vini quam videmus, res invisibiles carnem Christi et
sanguinem honoramus. De hoc supra, sermone 9, circa medium.
Tertio probatur idem demonstratione miraculorum. Exod. 34: signa
faciam, quae nunquam sunt visa super terram, nec in ullis gentibus et
cetera. Paschasius: nemo qui sanctorum vitas et exempla legerit,
ignorat quod saepe corporis Christi et sanguinis sacramenta aut propter
dubios, aut certe propter ardentius amantes visibili specie in agni vel
pueri forma, aut in carnis et sanguinis colore monstrata sint; ut quod
latebat mysterio, patesceret in miraculo. Beato enim Basilio in die
Paschae mysteria celebranti Hebraeus quidam se sicut Christianus
populo commiscuit, officii volens explorare mysterium; qui vidit
infantem partiri in manibus Basilii, et communicantibus omnibus,
venit ipse, et data ei hostia vere caro est facta: et servans
reliquias abiit in domum suam ostendens uxori suae, narrans quae
propriis oculis viderat. Credens ergo ait, vere horribile et
admirabile est Christianorum sacramentum. In crastino venit ad
Basilium, et baptizatus est cum omni domo sua. Idem. Quidam
presbyter erat Aegidius nomine, religiosus valde, qui cum sanctam
duceret vitam, coepit piis precibus pulsare Deum, ut sibi monstraret
naturam corporis et sanguinis domini. Venit ergo dies ut idem more
solito divina celebraret, et post agnus Dei procumbens genibus,
creator, inquit, et redemptor omnipotens Deus, pande mihi exiguo in
hoc mysterio naturam corporis Christi, ut mihi liceat eam prospicere
in forma pueri, quem olim sinus matris tulit vagientem. Et ecce
Angelus de caelo veniens affatur: surge propere, si vis Christum
videre. Adest praesens corporeo vestitus amictu, quem sacra puerpera
gessit. At presbyter pavidus surgens vidit super aram puerum
sedentem. Cui Angelus: quia Christum videre placuit, quem sub
specie panis verbis sacrasti mysticis, nunc oculis inspice, et tracta
manibus. Tunc caelesti lumine sacerdos fretus, quod mirum dictu est,
in ulnis trementibus puerum accepit, et pectus proprium pectori
Christi adjunxit, deinde perfusus in amplexus dat dulcia Deo oscula,
et suis labiis pressit pia labia Christi. Quibus ita peractis
restituit puerum in altari, et rursus humi prostratus deprecatur
dominum, ut dignetur ipse verti in speciem pristinam. Et surgens
invenit corpus Christi remeasse in formam priorem, et sic sub specie
debita communicandi eidem. Secundum miraculum in consecratione
sacramenti altaris est, quod substantia panis mutatur in corpus
Christi, quod sumpsit de virgine; et hoc fit potestate verbi Dei:
quod probatur tribus modis fieri posse: a potestate simili, a minori,
a majori. Primo a potestate simili, quia verbum Dei substantiam unam
in aliam commutavit. Hinc legitur Joan. 2, quod dominus ad nuptias
aquam in vinum commutavit: sicut ergo potuit ibi, potest et hic. In
similibus enim simile est judicium: ubi similis praecipit virtus,
similis obedit effectus. Secundo probatur a minori, eo quod res quae
minus possunt quam verbum Dei, unam substantiam mutant in alteram.
Unde sciendum quod providentia Dei mutationes rerum tribus modis fieri
voluit, praeter quas verbo Dei facit; arte, natura, gratia. Ars
enim hominis unam substantiam mutat in aliam, ut patet in vitrifice,
qui vilem cinerem mutat in praeclarum et nobile vitrum. Ergo multo
magis virtus verbi Dei potest panem in corpus ejus et vinum in
sanguinem commutare. Eccles. 8: sermo Dei potestate plenus est,
nec dicere ei quisquam potest, quare ita facis? Eusebius:
invisibilis sacerdos visibiles creaturas in substantiam corporis et
sanguinis sui verbo suo secreta potestate facit et commutat. Item
natura unam substantiam mutat in aliam, sicut in vite aqua mutatur in
vinum; et opera apum succus florum per secreta naturae mutatur in
favum: similiter in nobis ipsis panis quem manducamus quotidie, per
naturam mutatur in carnem. Ergo multo magis virtus verbi Dei mutare
potest panem in substantiam corporis sui. Item gratia hominis mutat
unam substantiam in alteram. Hinc Moyses per gratiam specialem
mutavit virgam in serpentem, et aquam in sanguinem. Ergo multo magis
virtus verbi Dei potest mutare panem in corpus suum, et vinum in
sanguinem. Ambrosius: virgam tenuit Moyses, et projecit in terram,
et facta est serpens, et sic vides prophetica gratia mutatam esse
naturam, et majoris esse potentiae gratiam, quam naturam. Quod si
tantum valuit benedictio humana ut naturam converteret, quid dicemus de
ipsa consecratione divina, ubi ipsa verba salvatoris operantur? Si
ergo quaeris, quomodo potest quod panis est, fieri corpus Christi?
Respondeo, consecratione, quae fit Christi sermone. Tertio
probatur idem a majori, quia verbum Dei multo facit majora et facere
potest, quam quod panem in corpus Christi mutet. Unde in principio
erat verbum, usque omnia per ipsum facta sunt. Ambrosius: de totius
mundi operibus legitur, quod ipse dixit, et facta sunt et cetera.
Sermo ergo qui potest facere ex nihilo quod non erat, non potest ea
quae sunt mutare in id quod non erat? Non enim minus est dare rebus
novas quam mutare naturas; et sic quod erat panis ante consecrationem,
jam corpus Christi factum est post consecrationem, quia sermo mutat
creaturam. Cum itaque irrationalis creatura et inanimata, scilicet
panis, mutatur in melius, scilicet in corpus Christi virtute verbi
Dei, mirum quod peccator homo nec multis verbis, nec beneficiis, nec
comminatione nec promissione converti potest de mala vita in bonam?
|
|
