|
Venite, comedite. Thema proprium, cibavit eum pane et cetera.
Glossa interlinearis, idest corpore Christi. Secundo dat dominus
corpus suum sub specie panis propter tria. Propter collatam sibi prae
caeteris cibis habilitatem. Sub una enim alia specie cibi tam respectu
ministrantium quam accipientium posset actus exhiberi. Et hoc triplici
consideratione. Primo scilicet quantum ad inventionem habilior est
species panis quam cibi alterius, quia omni loco, omni tempore
facilius invenitur quam alius cibus. Item quantum ad conservationem
habilior est; quia si debet levari, portari, sive custodiri,
commodius fit sub specie panis quam cibi alterius. Psal. 109:
juravit dominus, et non poenitebit eum, tu es sacerdos in aeternum
secundum ordinem Melchisedech, qui nec oves nec boves nec capras, sed
panem et vinum obtulit. Item quantum ad administrationem habilior
est, quia mundius et honestius tractari potest, in altari melius
dividi, convenientius a sanis et infirmis sumi potest, quam alius
cibus. Secundo dat sub specie panis propter faciendum signationis suae
cognitionem et fidem. Augustinus: signum est res praeter speciem quam
ingerit sensibus, aliquod aliud ex se faciens in agnitionem venire.
Signorum autem tria sunt genera: naturale, artificiale,
sacramentale. Signum naturale secundum naturam significat, sicut
fumus significat ignem, rubor caeli vespertinus significat futuram
serenitatem. Matth. 16: facto vespere dicitis, serenum erit,
rubicundum est enim caelum. Signum artificiale secundum impositionem
hominis significat: et hoc est duplex: aliud enim non continet quod
significat, ut circulus vini; aliud continet quod significat, ut
pluviarium continet pluvias et significat eas, pastillum significat
carnes et continet. Signa sacramentalia secundum impositionem Dei
significant, et sunt similiter duplicia: alia enim non continent quod
significant, ut sacramenta legalia, sicut serpens aeneus erectus in
eremo significabat quidem salvatorem, sed non continebat eum, sicut
circulus suspensus ante domum significat vinum, quod tamen non est
contentum. Num. 21: fecit Moyses serpentem aeneum, et posuit eum
pro signo, quem si percussi aspiciebant, sanabantur. Sapient.
16: habentes signum salutis non per hoc quod videbant sanabantur,
sed per te omnium salvatorem. Similiter agnus paschalis et circumcisio
significabant rem figuratam, sed non continebant, quia secundum se non
justificabant: ad Roman. 3: ex operibus legis non justificabitur
omnis caro coram Deo. Item alia sunt signa sacramentalia, quae etiam
secundum impositionem significant, ut sacramenta evangelica, sicut
Baptismus et Eucharistia. Hugo: sacramentum evangelicum est
materiale elementum foris sensibiliter propositum ex similitudine
repraesentans, et ex institutione significans, et ex sanctificatione
continens aliquam gratiam specialem. Baptismus significat animae
purificationem, et continet eam, quia efficit quod figurat, scilicet
remissionem peccatorum. Act. 2, Petrus ait: baptizetur
unusquisque vestrum in nomine Jesu Christi in remissionem peccatorum.
Similiter sacramentum altaris significat vere corpus Christi, et vere
continet illud, quia post consecrationem panis sub specie ejus, idest
sub illo signo panis, quod Deus posuit ad significandum corpus
domini, totus est Christus, sicut sub signo positivo hominis,
scilicet in pastillo, sunt occultatae carnes. Matth. 26: accepit
Jesus panem, et benedixit, et ait: hoc est corpus meum,
significatum sub specie panis: Joan. 5: filius hominis dabit vobis
panem, qui permanet in vitam aeternam. Hunc panem significavit
Deus. Igitur si cum video signum positivum hominis, credo ibi sub
tenui pane esse carnes, multo magis cum video signum positivum Dei,
ut sacramentum altaris, credere debeo ibi sub specie panis esse verum
corpus Christi propter rerum ibi significatarum similitudinem. Tres
enim ibi res significantur, quarum species illa panis est sacramentum,
idest sacrum signum, expressam habens in se illarum similitudinem.
Prima res ibi significata est naturale corpus domini, quod ibi
continetur. Secunda res corpus ejus mysticum, quod ibi significatur,
et non continetur. Tertia res est effectus sacramenti in anima
fideli. Primo species panis primae rei ibi significatae, idest veri
corporis Christi, habet similitudinem non ratione sui, sed ratione
subjecti quod habuit ante consecrationem, idest panis qui prius fuit:
sicut enim ex pluribus et puris granis conficitur, sic corpus Christi
ex pluribus membris puris et immaculatis consistit. Cant. 7: venter
tuus sicut acervus tritici vallatus liliis. Exod. 25: arcam de
lignis sethim compingite. Glossa: arca corpus Christi significat.
Haec fit de lignis sethim imputribilibus, quia corpus Christi
consistit ex membris purissimis, et ab omni vitio mundis. Secundo
species panis secundae rei ibi significatae tenet similitudinem, idest
mystici corporis Christi significati, scilicet Ecclesiae, quae est
unitas fidelium. Sicut enim ex multis granis puris conficitur unus
panis, sic ex multis fidelibus puris a culpa mortali mundis et vinculo
caritatis unitis ecclesiastica unitas consistit; 1 ad Corinth. 9.
Hic est sciendum quod in pane triplex unio attenditur, per quam
triplex fraternitas, sive causa et vinculum amoris, quod inter fideles
esse debet, significatur. Primo grana nobilia et similia
colliguntur. Secundo farina conspargitur per aquam et pasta
conficitur. Tertio ut panis solidus fiat, igne decoquitur. Primum
grana similia significant fraternitatem et amorem naturalem, quia omnes
de uno et primo parente sumus nati. Secundum, scilicet pasta, quae
est farina aqua perfusa, sacramentalem, quia uno sacramento baptismali
sumus regenerati. Tertium, scilicet panis igne solidatus,
spiritualem, quia uno spiritu, scilicet ad unam Christianam
religionem sumus congregati. De primo Gen. 22: descenderunt
fratres Joseph ut emerent frumenta in Aegypto, quia humiliaverunt se
fideles, ut amorem naturalem omnium hominum acquirerent. Eccles.
13: omne animal diligit sibi simile, et omnis homo diligit proximum
suum. De secundo 1 ad Corinth. 5: sitis nova conspersio, sicut
estis azymi, idest unum quid per dilectionem sacramentalem. 1 Joan.
4: hoc mandatum habemus a Deo, ut qui diligit Deum diligat et
fratrem suum. De tertio Exod. 12: coxerunt farinam conspersam,
et fecerunt panes, idest profecerunt usque ad dilectionem spiritualem.
Joan. 14: hoc est praeceptum et cetera. Augustinus: non autem
carnalis, sed spiritualis et cetera. Tertio species panis secundum
quod erat panis, habet in se similitudinem tertiae rei ibi signatae,
idest effectus sacramenti in anima fideli. Sicut enim panis tria
facit, scilicet confortat, satiat, vitam conservat; sic panis
sacramenti animam fidelem confortat ad peccatum dimittendum, satiat ad
fastidium mundi faciendum, in vita conservat ad Deum semper
laudandum. De primo Psalm. 103: panis cor hominis confirmet, ad
omne vitium devincendum: unde Psal. 17: diligam te domine etc.,
qui, scilicet praecinxisti me virtute ad bellum. De secundo Psal.
104: pane caeli saturavit eos. Ad mundi fastidium faciendum.
Prov. 27: anima saturata calcabit favum. De tertio Eccles.
33: panis egentium, vita pauperum est. Ad Deum laudandum,
scilicet semper. Psalm. 145: lauda anima mea dominum etc. 2
Paral. in fine: laudabo te domine, semper omnibus diebus vitae
meae, quoniam te laudat omnis virtus caelorum.
|
|
