|
Sequuntur oppositiones contra dicta. Universale secundum actum
non est in rebus, neque secundum quod homo vel animal absolute pro re
secundum intellectum, quoniam tunc non convenit ei unitas vel
pluralitas; neque etiam in rebus secundum quod homo intelligitur in
particularibus suis absolute, quoniam tunc deficit sibi unitas. Sed
universale quantum ad suum completum esse, quod est unitas, est solum
ab intellectu per comparacionem ad res, intellectu dico abstrahente
considerante et iudicante illam naturam secundum rationem esse unam
respectu plurium particularium, cum tamen nulla sit unitas in re ex qua
ita est. Ergo videtur quod universale quantum ad esse completum, quod
est unitas, sit totum ab intellectu; et ita omne universale videtur
esse figmentum, cum nihil sue unitati correspondeat a parte rei. Et
dicendum quod non. Aliquo enim modo est a re, scilicet potentialiter
et aptitudinaliter: actualiter ab anima. Aptitudo enim et potentia
est in hoc quod dico homo, secundum hoc quod ipsum abstractum et
comparatum particularibus concipiatur vel consideretur unum in ratione
secundum iudicium anime in pluribus particularibus repertum; sed
actualitas illius unitatis est ab anima. Aptitudo enim est in ipso per
naturam sue forme. Licet enim materia antecedat formam in quantum in
ea recipitur, tamen actus est ante potentiam et forma ante materiam,
non tamen secundum rationem sive secundum modum intelligendi, sed sicut
causa ante causatum substantia et diffinitione, ut habetur quinto
metaphysice; dat enim forma esse materie, et ita, ut dictum est,
precedit, licet non habeat esse nisi in materia particulari. Et quia
sic est, ideo forma potest abstrahi a materia particulari a qua
individuatur, sicut prius a posteriori; et ipsa abstracta potest
considerari ratione sue aptitudinis, qua apta nata est dare esse
pluribus materiebus. Habet enim de se aptitudinem; et propter hoc
Plato, ut tangitur secundo metaphysice, eam masculo qui multas
mulieres fecundare potest comparavit. Et ita forma potest considerari
per suam aptitudinem, ut communicabilis multis et ut una in pluribus
materiebus. Et hoc habet de se, scilicet unam esse in ratione
aptitudinaliter respectu plurium materierum. Et ideo aggregatum
etiam, quod est homo vel animal, per suam formam, per respectum ad
quam in sua forma potest abstrahi: quia tum modo forme respondet
materia, et aptum natum est abstrahi a particularibus, et ipsum
existens abstracta intentio comparari particularibus potest, et aptum
natum est per sue forme aptitudinem concipi unum in ratione secundum
iudicium anime in pluribus particularibus repertum. Sic est
aptitudinaliter universale quantum ad suum complementum, quod est
unitas a natura, quoniam ab ipsa aptitudinem habet, sed actualiter ab
anima. Unde nota, ut scribitur libro de intellectu et intelligibili,
quod forma rei potest dupliciter considerari: uno modo prout est natura
diversa a natura materie, sive eius in quo est quodcumque sit illud;
et alio modo prout est in materia, sive in eo in quo est individuata
per hoc quod est in illo. Primo modo adhuc dupliciter consideratur;
uno modo prout est essencia quedam absolute considerata in seipsa, et
sic vocatur essencia, et est unum quid in se existens, nec habet esse
nisi talis essencie, et sic una sola; alio modo prout ei convenit
communitas secundum aptitudinem, et hoc accidit ei ex hoc quod est
essencia apta nata dare multis esse, etsi numquam det illud; et sic
proprie vocatur universale in potentia. Quando enim essencia
communicabilis est in multis, universale est, etsi actu numquam det
esse nisi uni soli, ut sol et luna. Et huiusmodi forme substanciales
aliquando communicabiles sunt, et quod non communicentur accidit vel
provenit ex hoc, quod tota materia cui ista forma communicabilis est
continetur sub illa forma, sicut vult Aristoteles in libro de celo et
mundo. Per hanc aptitudinem universale est in re, sed per actum
existendi in multis non est nisi per intellectum: et ideo dixerunt
Perypatetici quod universale non est nisi in intellectu referente hoc
ad universale, quod est in multis et de multis secundum actum et non
secundum aptitudinem solum. Hec sunt illius verba. In homine ergo
est aptitudo per suam formam, ut intelligitur per suam formam, ut
abstracta intentio a particularibus comparata ut una et eadem in ratione
secundum iudicium anime, secundum quod est abstracta a pluribus,
plurificata tamen secundum esse quod habet in illis; sed hec actu
homini non conferuntur nisi ab intellectu; unitas igitur universalis
aptitudinaliter est a re forme, actualiter autem ab anima, et
similiter abstractio. A predictis si colligis habes, quod res
significata per hoc quod dico homo quadrupliciter potest considerari:
uno modo pro sua natura absoluta; secundo modo pro natura per respectum
ad communitatem quam habet ratione sue forme; tertio ut est in
suppositis absolute; quarto ut intentio abstracta a particularibus,
una in ratione secundum iudicium anime secundum quod a particularibus
abstracta est, plurificata tamen secundum esse quod habet in illis.
Et isto ultimo modo consideratur in quantum est universale. Et ex
predictis colligi potest, quod ad verum universale quattuor
requiruntur. Primum natura hominis ut homo, vel natura animalis ut
asinus. Secundo communitas eiusdem per naturam sui formalis
principij. Et hec duo in re sunt a natura, quoniam natura generando
Socratem vel Platonem in ipsis naturam eduxit, que operacione
intellectus fit universale; et illi nature insita est natura
communitatis. Tertium quod requiritur est abstractio nature a
particularibus, per quam abstractionem habet natura quod dicatur
abstracta intentio particularium. Quartum est unitas abstracte nature
vel intencionis in ratione secundum iudicium anime, secundum quod a
pluribus est abstracta cum plurificacione eiusdem secundum esse quod
habet in illis. Hec duo, scilicet abstractio et unitas, aliquo modo
sunt ab anima. Quare patet quod universale aliquo modo est a natura;
quod patet, quoniam aptitudinaliter est a natura, et similiter suum
naturale principium, ut materia, est a natura. Et similiter patet
qualiter universale aliquo modo est ab anima; et patet quomodo,
quoniam actualiter est ab anima, quia eius completum principium est
abstractio et unitas intencionis abstracta; universale igitur
actualiter est ab anima. Et sic aliquo modo est a natura et aliquo
modo ab anima.
|
|
