|
Quoniam autem videmus quasdam conditiones, quae secundum jura videntur
excusare contractus simpliciter usurarios, sicut videtur primo per
illud Deuter. 23: non foenerabis fratri tuo ad usuram; et
sequitur, sed alieno. Quare videtur usura quae accipitur ab
alienigena, et maxime qui est disparis cultus, non habere rationem
culpae: et sic videtur quod conditio personae, per quam est in dispari
cultu, excuset usuram. Similiter secundum beatum Ambrosium 14,
quaest. 4: ab illo exige usuram, cui merito nocere desideras: cui
jure inferuntur arma, jure auferuntur usurae. Ex quo patet, quod
conditio quae facit hostem dignum morti, excusat vitium usurae.
Tertia etiam conditio sumitur atque reperitur in jure ratione dotis,
vel paternae promissionis: sicut cum aliquis accipit cum uxore in dotem
aliquam hereditatem vel fundum vel redditus annuos, pro aliqua certa
summa pecuniae in pignore, potest hujusmodi fructus percipere sine
diminutione dotis, quamdiu ratio impignorationis manet. Et hoc
habetur Extra. de usuris, cap. salubriter. Quarta conditio potest
accipi ex natura rei: scilicet quando res quae accipitur in pignore,
est illius qui accipit in pignore de jure, sed de facto detinetur
violenter ab alio, tunc potest ille percipere fructus pignoris ultra
sortem, eo quod ut suum recipit, et non ut alienum. Et hoc habetur
in prima Decr. de usuris, capit. pluris. Quinta conditio etiam
potest excusare, quae dicitur interesse, sive damni recompensatio, et
non spes lucri, ut si si quis mutuo dederit gratis, usque ad terminum
aliquem determinatum, in quo indiget sua pecunia pro aliqua
necessitate, et mutuum non fuerit redditum ad praedictum terminum,
potest mutuans repetere ultra sortem quicquid damni incurrit, propter
defectum solutionis. Et hoc modo potest fidejussor repetere usuras a
debitore, quas persolvit creditori, propter defectum debitoris. Et
hoc confirmatur Extra. de Fidejuss. in Duab. decretalibus.
Excusatur etiam sexto usura, quando gratis aliquid offertur ultra
sortem; quia secundum Gregorium in registro, et habetur in 1,
quaest. 5: oblatio nullam culpae maculam alicui ingerit, quae non ex
ambientis petitione procedit. Causa vero propter quam hujusmodi
conditiones excusant usuram et quando, satis liquet et patet, si
advertatur quod in praecedenti capitulo dictum est, quia scilicet nulla
potest circumstantia transmutare in moribus de bono in malum, vel e
converso, nisi quae tollit de natura sui rationem bonitatis vel
malitiae. Usura autem secundum quod vitiosa, contingere potest primo
et per se in mutuis, et secundario in aliis contractibus. Usura autem
in mutuis vitium est. Primo, quia corrumpit liberalitatem, cujus est
mutuum dare gratis: et hanc rationem vitii tollit ultima conditio,
scilicet quando gratis aliquid ultra sortem datur vel accipitur.
Corrumpit etiam usura in mutuis debitum finem, quia accipitur spe
lucri, et sine recompensatione justa; et etiam hanc malitiam tollit
prima conditio, et secunda et quinta. Prima enim est, per quam
ostenditur solus Deus esse dominus omnium rerum, et omnia esse data ad
cultum Dei promovendum: et ideo virtute fidei tollitur in illo casu
malitia usurae: quia tunc non fit spe lucri. Similiter in secundo fit
zelo justitiae et caritatis, quae quantum potest, inimicos fidei,
scilicet tyrannos et haereticos conatur destruere, etiam eodem jure,
quando non potest aliter res ipsorum quam per usuram requirere. In
quinto vero patet ratio justitiae, quia non spe lucri accipitur, sed
pro recompensatione damni: et ideo illa superabundantia juste
acquiritur. Contingit etiam aliquando usuram accipere in aliis
contractibus, in quibus aliquid petitur plus quam detur sine causa.
Et hoc etiam excusari potest omnibus modis praedictis, et duobus etiam
aliis. Et hoc potest contingere, quando illud quod ultra sortem
recipitur, fit suum jure naturae; sicut fructus pignorum pro dote
uxoris, vel pro provisione filiorum. Vel potest fieri suum jure
aequitatis, sicut res ipsa quae impignoratur, quando secundum
aequitatem erat illius qui fructus percipit. Haec dicta sufficiant de
conditionibus excusantibus a vitio usurae: et quot sunt, et quando
valeant excusare, et quando non.
|
|
