|
Et signum magnum et cetera. Hic incipit agere de pugna mulieris et
draconis, idest Ecclesiae et Diaboli quae ab ipso ortu Ecclesiae
incipit, per quod armat et animat fideles, ne deficiant in
tribulatione, sed confidant in domino cujus auxilio superabunt, sicut
mulier ista, si tamen ei assimilentur. Propter quod describitur ipsa
mulier secundum statum et habitum. Unde dicit, et signum magnum,
idest magnificans, apparuit in caelo, idest Ecclesia militante, quia
virtus erit in triumphante. Hoc autem fuit signum, mulier amicta
sole, idest Ecclesia ornata Christi imitatione, juxta illud Gal.
3, quicumque in Christo baptizati estis, Christum induistis, idest
mores et virtutes ejus, scilicet paupertatem, vilitatem, humilitatem
et cetera. De hoc signo dicitur Luc. 2, et hoc vobis erit signum:
invenietis infantem positum in praesepio, pannis involutum. Per
infantem signatur Christi humilitas, per praesepium vilitas, per
pannos paupertas. Sed de hoc signo dicit Simeon ad Mariam eodem
capitulo: ecce positus est hic in ruinam, et in signum cui
contradicetur. Item, mulier amicta sole, idest Ecclesia circumdata
ferventi tribulatione, quae nomine solis intelligitur. Unde Psal.
dicit de Christo: in sole posuit tabernaculum suum, idest
tribulationis fervore et merito: quia sicut sol illuminat mundum et
desiccat lutum, sic illuminat tribulatio intellectum, et desiccat
peccatum. Isa. 28, tantummodo sola vexatio dabit intellectum
auditui. Jerem. 6, secundum aliam translationem, per omne
flagellum erudieris Jerusalem. Ecclesia vero dicitur mulier propter
prolis fecunditatem, et subjectionis humilitatem. Ephes. 5, ut
Ecclesia subjecta est Christo, ita, et mulieres viris suis in
omnibus. Item, mulier amicta sole, idest Ecclesia induta
charitate, et cognitione. Sol enim calorem habet, in quo charitas
designatur; et splendorem, in quo signatur cognitio; et ista duo
vestiunt Ecclesiam. Prov. 21, omnes domestici ejus vestiti sunt
duplicibus: et luna, idest mundi prosperitas, qui crescit et
decrescit, ut luna. Eccles. 27, homo sanctus in sapientia manet.
Sub pedibus ejus, idest sub affectibus. Quia licet Ecclesia
temporalibus sustentetur, tamen non affectat ea. Unde Cant. 2,
laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me. Cant.
5, lavi pedes meos, quomodo inquinabo eos? Item, luna sub pedibus
ejus; idest mundus sub praedicatoribus, qui sunt pedes Ecclesiae,
quia portant et sustentant eam: de quibus Cant. 6, quam pulchri
gressus tui in calceamentis filia principis. Idest Ecclesia filia
domini nostri Jesu Christi. Isa. 52, quam pulchri supra montes
pedes annunciantis. Supra montes dicuntur, quia totum mundum
conculcant et contemnunt. Deut. 8, omnis locus quem calcaverit pes
vester, vester erit, et in capite ejus corona aurea stellarum
duodecim, idest in initio Ecclesiae duodecim apostoli, quibus quasi
stellis duodecim illuminata, quasi duodecim margaritis ornata
cognoscitur. Ipsi enim, hostes Ecclesiae vicerunt. Ipsi Ecclesiam
ornaverunt. Ipsi quasi praecipui milites in capite exercitus positi,
sicut stellae in firmamento caeli in nocte adversitatis luxerunt, et
totum mundum illuminaverunt. Unde Matth. 5, vos estis lux mundi.
Baruch 3, stellae dederunt lumen in custodiis suis. Thomas in
India majori, Bartholomaeus in India minori, Simon et Judas in
Persia, Philippus in Samaria, Matthaeus in Ethyopia, Matthias
in Alexandria, Joannes in Asia, Andreas in Achaja, duo Jacobi
in Judaea, Petrus in Cappadocia, Paulus in Graecia, et tandem
Paulus et Petrus in Italia. In his regionibus praedicaverunt, et
miracula multa fecerunt apostoli, et sic stellae dederunt lumen in
custodiis suis, et laetatae in tribulationibus suis, et vocatae sunt a
Christo ad istud officium, et dixerunt, adsumus, et luxerunt ei cum
jucunditate, qui fecit eas. Dicuntur autem stellae, quia mundum in
adversitatis nocte illuminaverunt. Item quia in Christo quasi in
firmamento fixi manserunt. Unde judicum 5, stellae manentes in
ordine in cursu suo, adversus Sisaram pugnaverunt, idest contra
Diabolum, qui nititur nos excludere a gaudio Paradisi. Hi dicuntur
corona, quia undique ambierunt et munierunt Ecclesiam et Christum,
idest sponsam et sponsum. Cant. 3, in lectulum Salomonis ambiunt
sexaginta fortes ex fortissimis Israel, omnes tenentes gladios, et ad
bella doctissimi. Job 29, cum sederem quasi rex circumdante
exercitu, erat tamen moerentium consolatio. Unde: Christus rex
sedet in coena, turba cinctus duodena. Item quia per eos vicit
Christus mundum. Unde Habacuc 3, dicit de Ecclesia, deducet me
super excelsa mea victor in Psalmis canentem. Excelsa Ecclesiae
fuerunt apostoli. Item, quia suas victorias non sibi, sed Christo
attribuerunt. Unde Job 38, numquid mittet fulgura? Idest
apostolos corruscantes miraculis. Ibunt, et reverentia dicent,
adsumus, idest totum quod fecimus, tibi attribuimus. Item, in
capite ejus corona stellarum duodecim, idest habitus, et ornatus
duodecim fructuum spiritus. De quibus Gal. 5, fructus autem
spiritus est charitas, gaudium, pax, modestia, patientia,
benignitas, bonitas, longanimitas, mansuetudo, fides, continentia,
castitas. Item, in capite ejus corona stellarum duodecim, idest in
mente ejus spes gaudiorum. Quorum primum et praecipuum est de plena
cognitione, quia scient tunc omnia, juxta illud 1 Corinth. 13,
nunc cognosco ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum.
Secundum est de plena dilectione; tunc enim plene diliget unusquisque
Deum et proximum, secundum gradum suum. Juxta illud Isa. 31,
dicit dominus, cujus ignis in Sion, et caminus in Jerusalem.
Tertium est de firma apprehensione, de qua Cant. 3, tenui, et non
dimittam illum. Philipp. 3, sequar, si quo modo comprehendam, et
in quo modo comprehensus sum a Christo domino. Haec tria pertinent ad
tres dotes animae. Quartum est de corporis claritate. De quo
Matth. 13, fulgebunt justi sicut sol. Quintum est de corporis
agilitate, de qua Sap. 3, fulgebunt justi, et tamquam scintillae
in arundineto discurrent. Sextum est de corporis subtilitate, quod
notatur in hoc, quod justi dicuntur fulgere sicut sol. Cujus radium
penetrat vitrum et chrystallum, sine eorum laesione: quod etiam
notatur, quando dominus januis clausis intravit ad discipulos, Joan.
20. Septimum est de corporis impassibilitate, de qua dicitur
Corinth. 15, seminatur corpus in infirmitate, surget in virtute:
haec quatuor pertinent ad statum corporis. Octavum est de pacis
tranquillitate: de qua Isa. 32, sedebit populus meus in
pulchritudine pacis. Nonum est de grata et magna et nobili societate,
de qua dicitur infra 14, ecce agnus stabat supra montem Sion, et
cum eo centum quadragintaquatuor millia habentia nomen ejus, et nomen
patris ejus scriptum in frontibus suis. Et infra, hi sunt qui cum
mulieribus non sunt coinquinati; virgines enim sunt, hi sequuntur
agnum quocumque ierit. Hi empti sunt ex omnibus primitiae Deo et
agno, et in ore ipsorum non est inventum mendacium. Sine macula enim
sunt ante thronum Dei. Decimum est de loci amoenitate. Erit enim
locus ille luminosus, spatiosus, deliciosus, sanus et mundus. De
primo infra dicitur 21, civitas non eget sole neque luna, ut luceant
in ea; nam claritas Dei illuminabit eam, et lucerna ejus erit agnus.
De secundo dicitur Judith 18, introibimus ad securos in regionem
latissimam. De tertio dicitur Ezech. 28, in deliciis Paradisi
fuisti. De quarto dicitur infra, absterget Deus omnem lacrymam ab
oculis sanctorum, et mors ultra non erit. De quinto Tob. 13, ex
lapide candido et mundo, omnes plateae ejus sternentur. Infra 21,
plateae civitatis aurum mundum, tamquam vitrum perlucidum. Omnia ista
tangit apostolus Gal. 4, ubi dicit: quae sursum est Jerusalem,
quae mater est nostra. Locus enim sublimis et clarus, deliciosus, et
spatiosus, et sanus, et mundus consuevit esse. Undecimum est de
status immutabilitate, de quo Psal. Jerusalem, quae aedificatur ut
civitas, cujus participatio ejus in idipsum. Jacob. 1, apud quem
non est transmutatio, neque vicissitudinis obumbratio. Duodecimum est
de securitate, de qua Isa. 32, sedebit populus meus in
pulchritudine pacis, in tabernaculis fiduciae, in requie opulenta.
Psal. lauda Jerusalem, dominum, quoniam confortavit seras portarum
tuarum. Item, in capite ejus corona stellarum duodecim, idest in
nobiliori et digniori dignitate et parte Ecclesiae decor virginum.
Primo enim sunt conjugati, postea aliquantulum altius viduae, super
omnes virgines, quae recte duodenario numero comprehenduntur, quae
supra Decalogum addunt duplicem castitatem, interiorem et exteriorem.
Dicuntur autem stellae virgines, quia sicut stellae caelum decorant,
ita virgines Ecclesiam. Unde Eccles. 43, species caeli gloria
stellarum, et in utero habens, idest in mente filios quos parere
desiderat, idest fide imbuere et charitate perficere, et clamat
parturiens, idest parere desiderans, et cruciatur, vigilando,
praedicando, jejunando, ut pariat, Christo filios multos. Filios
quotidie parit Ecclesia sponso suo, non tamen sine dolore et
cruciatu, quia patitur ab aemulis detractiones et a seipsa carnis
tentationes et afflictiones jejunando, orando, praedicando,
discurrendo, sicut sciant illi qui hoc experimento didicerunt. Sic
faciebat apostolus 1 Corinth. 9, castigo corpus meum et in
servitutem redigo, ne cum aliis praedicaverim, ipse reprobus
efficiar. Sic etiam faciebat ipse Christus dominus noster. Matth.
4, circuibat Jesus totam Galilaeam docens. Sic facit Joan.
16, mulier cum parit tristitiam habet. Isa. 37, venerunt filii
usque ad partum et virtus non est pariendi. Et Galat. 4, filioli
mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis. Signum
magnum apparuit mulier amicta sole et cetera. Primo notantur hic
tria, quae facta sunt in ipsa die assumptionis ipsius. Primum est
corporis ipsius glorificatio, quod notatur ibi: mulier amicta sole,
idest Maria induta corporis glorificatione, quae consistit in quatuor
dotibus ejus; scilicet claritate, agilitate, subtilitate,
impassibilitate, quae omnia in sole signantur. Radius enim solaris
clarus est, iterum est agilis, unde subito volat ab oriente in
occidentem. Iterum subtilis est, quia intrat vitrum sine ejus
fractione. Iterum impassibilis est, quia nec gladio nec lapide potest
laedi: propter hoc dicit dominus, Matth. 14, fulgebunt justi
sicut sol. Beatus Bernardus, quis erit splendor animarum, quando
solis splendorem habebit lux corporum? Item Isa. 61, dicit
dominus: dabo ei coronam pro cinere, idest gloriam animae pro
humilitate poenitentiae et oleum gaudii, idest stolam seu gloriam
corporis. Unde gaudium erit pro luctu. Oleum enim sanativum seu
mitigativum doloris est, per quod significatur impassibilitas. Item
penetrativum est per quod significatur subtilitas. Item leve est,
unde supernatat, per quod significatur agilitas. Item lucidum est,
ut cibus luminis, per quod significatur claritas. Beatissima virgo
Maria dicitur mulier sexus discretione, non corporis fractione. Item
prolis fecunditate, non mentis fragilitate. Ideo ipse dominus noster
Jesus Christus, vocat eam mulierem. Joan. 19, mulier, ecce
filius tuus qui pendet in cruce. Item Joan. 2, quid mihi et tibi
mulier? Nondum venit hora mea, ut ostendatur quid a te habeo.
Eccles. 26, sicut sol oriens in mundo, in altissimis Dei, sic
mulieris bonae species in ornamentum domus suae: idest sicut oriens et
in alto existens, illuminat mundum, sic Maria hodie ascendens
illuminat caelum, quod est domus Dei et filiorum ejus, in qua domo
mansiones multae sunt, ut dicitur Joan. 14, quarum pulchriorem et
nobiliorem et altiorem elegit domina nostra sancta Maria. Unde
ipsamet dicit Eccli. 14, quasi cedrus exaltata sum in Libano.
Cedrus super omnes arbores exaltatus, sic domina nostra sancta Maria
super omnes creaturas exaltata est in caelo. Psalm. exaltata est
magnificentia tua super caelos, idest Maria te magnificans super
Angelos. Item dicitur Maria, amicta sole, in die assumptionis
suae, idest circumdata sanctorum congregatione, qui cum Christo
veniunt ei obviam, et cum magno gaudio deduxerunt in caelis. Item
Num. 10, elevata est nubes, idest virgo Maria, et profecti filii
Israel per turmas suas eam comitando. Turma Angelorum una, turma
patriarcharum alia. Turma prophetarum tertia, turma apostolorum
quarta, turma martyrum quinta, turma confessorum sexta, turma
virginum septima. Omnes hi, qui cum ea fuerunt semper: unde ipsa
dicit Eccles. 24, radicavi in populo honorificato, et in parte
Dei mei haereditas illius, et in plenitudine sanctorum detentio mea.
Item in eodem, in domino honorabitur et in medio populi sui
gloriabitur et in Ecclesiis altissimi aperiet os suum et in conspectu
virtutis illius gloriabitur et in medio populi sui exaltabitur et in
multitudine sancta admirabitur et in multitudine electorum habebit
laudem et inter benedictos benedicetur. Hoc totum satis eleganter
significatum fuit 2 Reg. 6, ubi dicitur, abiit David et adduxit
arcam Dei de domo Obededom, idest de mundo in civitate David cum
gaudio, et erant cum eo septem chori, de quibus praedictum est, idest
septem turmae Angelorum, patriarcharum et prophetarum, apostolorum,
martyrum, confessorum, atque sanctarum virginum. Item inter quos
pinguior et excellentior fuit et est sanctissima virgo Maria. Unde
ipsa dicit, Eccles. 24, in omni gente principatum tenui in mundo.
Et adhuc habet in caelo, quia ipsa sedet juxta filium suum, qui est
rex caeli et alii omnes inferius. Unde 3 Reg. 2, surrexit rex in
occursum suum. Positus quoque est thronus matri regis quae sedet ad
dexteram ejus. Secundum est omnis defectus et imperfectionis
depositio. Tunc enim deposuit beata virgo Maria omnem defectum et
perfecta est omni bono. Quod notatur ibi: et luna sub pedibus ejus,
idest omni defectus et imperfectio. Unde tunc potuit dicere beata
virgo Maria: dominus regit me, et nihil mihi deerit, in loco pascuae
ibi me collocavit. Et quid mirum? Saepe rogaverat hoc ipsa. Cant.
1: indica mihi quem diligit anima mea, ubi pascas, ubi cubes in
meridie, idest in caelo, ubi est meridies, idest cognitio sine
obscuritate. Prov. 30, multae filiae congregaverunt divitias, tu
supergressa es universas. Et ideo luna sub pedibus ejus, idest tota
Ecclesia tam militans quam triumphans inferior ea. Esther 4, ducta
est Esther ad cubiculum superius. Tertium est plena animae beatitudo
quae consistit in duodecim gaudiis Paradisi quae signantur infra
ulterius per duodecim fructus ligni vitae, quod notatur cum dicitur,
in capite ejus corona stellarum duodecim, idest in mente ejus
perennitas duodecim gaudiorum: quorum duo oriuntur a domino, scilicet
gaudium de visione divinitatis et gaudium de visione humanitatis. Item
alia duo a loco; unum de speciositate, aliud de spatiositate. Item
duo a consortio. Unum de societate Angelorum, aliud de societate
hominum. Item alia duo a mundo. Unum de pulchritudine creaturarum,
aliud de stabilitate creaturarum. Item duo ab Inferno; uno ab
evasione, aliud a clausione. Item alia duo a seipso; unum de stola
corporis, aliud de stola animae. Vel thema in nativitate beatae
virginis. Item. Signum magnum apparuit in caelo, idest Ecclesia,
mulier amicta sole, idest beata Maria ornata clarissima et altissima
castitate. Clara quidem et alta est castitas conjugalis si bene
servatur. Clarior et altior castitas vidualis. Clarissima et
altissima castitas virginalis. Unde 1 Corinth. 15 dicitur, quod
alia sit claritas solis, idest continentiae virginalis, alia claritas
lunae, idest claritatis vidualis. Item alia claritas stellarum,
idest continentiae conjugalis. Omnes habuit beata virgo. Nam
conjugata fuit, et virgo castissima fuit. Ideo ipsa dixit, Eccles.
24, in me omnis gratia, quia conjugatarum et viduarum et virginum
gratiam habuit. Praeterea, sol septem habet effectus, qui omnes
fuerunt in beatissima virgine spiritualiter et specialiter. Primus
effectus solis est calefactio: hoc est donum sapientiae quo spiritus
incalescit in amorem Dei. Eccles. 44, sol simpliciter exurens
montes, idest excelsas mentes inflammans tripliciter: in amorem
scilicet Dei, sui et proximi. Vel in amorem Dei tripliciter:
scilicet ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente, radios igneos
exsufflans, idest calidas affectiones immittens. 2 Machab. 1,
refulsit sol qui prius erat in nubilo, et accensus est ignis maximus.
Spiritus enim gustans Deum per donum sapientiae, inardescit in amorem
ipsius. Augustinus, gustavi, et esurio, et sitio; tetigisti me et
exarsi in concupiscentiam tuam. Eccles. 24, qui edunt me adhuc
esurient et cetera. Secundus effectus est illuminatio, qui pertinet
ad donum intellectus. Eccles. 44, sol illuminans per omnia
respicit et respicere facit in caelo summa gaudia et in Inferno summa
supplicia et in mundo pressuras et angustias, in seipso peccata et
negligentia. 1 Machab. 6, refulsit sol in clypeos aureos, idest
in Christum et Mariam, et resplenduerunt montes ab eis idest
electorum mentes. Tertius effectus solis est denudatio, quia facit
vestes exurere: et hoc ad donum consilii refertur, quod docet veterem
conversationem et saecularem vitam deponere. Cant. 1, nolite
considerare quod fusca sim, quia decoloravit me sol, idest colorem
pristinae conversationis me mutare fecit. Matth. si vis esse
perfectus, vade et vende omnia quae habes et da pauperibus; et veni
sequere me. Quartus effectus solis est consolidatio; et hoc ad donum
fortitudinis pertinet, per quod spiritus solidatur. Eccles. 27,
homo sanctus in sapientia manet sicut sol sanctus, idest firmus.
Quintus effectus solis est totius vitae humanae regulatio; et hoc
pertinet ad donum scientiae, per quod scimus bene conversari in medio
pravae et perversae nationis, ut dicit Augustinus. Unde Philipp.
2, simplices filii Dei in medio nationis pravae et perversae, inter
quos lucetis, sicut luminaria in mundo. Sextus effectus solis est
liquefactio, et hoc ad donum pertinet pietatis, quo liquescit anima in
compassionem proximi. Exod. 16, cum incaluisset sol, liquefiebat
manna. Sap. 16, quod ab igne non poterat exterminari, statim ab
exiguo radio solis calefactum tabescebat. Psalm. flavit spiritus ejus
et fluent aquae. Septimus effectus solis est desiccatio humidorum; et
hoc ad donum timoris pertinet, quo carnis concupiscentia desiccatur.
Unde Jacob. 1, exortus est sol cum ardore et arefecit foenum,
idest carnem, quia omnis caro foenum et omnis gloria ejus quasi flos
foeni, Isa. 40. Prov. 12, in timore domini declinat omnis a
malo. Propter hos septem effectus solis salvatur homo: et ideo
dicitur 1 Reg. 11, cras erit vobis salus cum incaluerit sol. Hic
est sol qui nescit occasum. Unde Isa. 60, non occidet ultra sol
tuus. Sequitur, et luna sub pedibus ejus, idest tota Ecclesia et
omnis defectus. Sunt autem quatuor quae generant defectum homini.
Primum est superbia. Psalm. inimici, idest superbi, defecerunt
frameae in fine. Item Psalm. auferes spiritum eorum et deficient.
Secundum est impatientia. Job 4, venit super te plaga et
defecisti. Tertium est avaritia. Isa. 40, deficient pueri et
laborabunt, idest avari qui plus diligunt pomum quam regnum caelorum.
Quartum est vanitas. Psalm. defecerunt in vanitate dies eorum. E
converso sunt quatuor, quae defectum impediunt. Primum est
patientia. Jacob 1, patientia perfectum opus habet, ut simus
perfecti et immaculati, in nullo deficientes. Secundum est spei
constantia. Isa. 40, qui sperant in domino habebunt fortitudinem;
assument pennas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt
et non deficient. Tertium est memoria dominicae passionis. Hebr.
12, recogitate eum qui tales sustinuit a peccatoribus adversus
semetipsum contradictiones, ut non fatigemini animis vestris
deficientes. Quartum est desiderium petendi Deum. Psalm.
inquirentes autem dominum non minuentur omni bono. Galat. 6, bonum
autem facientes non deficiamus; tempore enim suo metemus non
deficientes. Sequitur, et in capite ejus corona stellarum duodecim,
idest duodecim praerogativae virginitatis. Prima est spiritualis
electio Dei patris ad opus filii sui. Unde 24, virgo quae
egredietur ad hauriendam aquam, ipsa est quam praeparavit Deus,
Isaac, idest Christo. Unde Psalm. elegit dominus Sion, idest
beatissimam virginem quae est speculum et specula Ecclesiae. Secundo
ipsa praerogativa virginum est Dei filii specialis desponsatio. Unde
2 Corinth. despondi enim vos uni viro virginem castam exhibere
Christo. Et in festo virginum cantat Ecclesia: agnum sponsum
virginum. Unde in veteri lege summus pontifex, non ducebat uxorem,
nisi virginem. Tertia est spiritus sancti foecundatio. Unde Zach.
9, quid bonum est, aut quid pulchrum ejus nisi frumentum electorum et
vinum, idest gratia sancti spiritus germinans virgines ab effectu.
Matth. 1 dicitur de beata virgine. Inventa est habens in utero de
spiritu sancto. Quarta est Dei conceptio et generatio. Isa. 7,
ecce virgo concipiet et pariet filium et vocabitur nomen ejus
Emmanuel, idest nobiscum Deus. Quinta est Dei refectio. Cant.
dilectus meus mihi et ego illi, qui pascitur inter lilia, idest inter
virgines. Sexta est Dei meditatio. 1 Corinth. 7, mulier innupta
et virgo cogitat quae sunt domini, ut sit sancta corpore et spiritu.
Septima est inscriptio in libro vitae. Apoc. 3, habes pauca nomina
in Sardis qui non inquinaverunt vestimenta sua, et non delebo nomina
eorum de libro vitae. Magnum quippe nomen acquireret sibi, quod
nunquam posset oblivioni tradi, si quis parvus et modicus et debilis
fortissimum athletam et astutissimum superaret in campo certaminis.
Hoc facit beatissima virgo Maria, et quaelibet virgo, quia Diabolum
in mundo superat. Unde Judith 13, una mulier Hebraea fecit
confusionem in domo regis Nabuchodonosor. Una dicitur indivisa: unde
una mulier idem est, quod virgo quae Diabolum vicit, unde nomen sibi
magnum acquisivit. Unde et Augustinus dicit, quanto fragilior
sexus, quanto infirmius vasculum, quod repraesentat ab hoste
triumphum, tanto majoris opprobrii confusionis Diabolus induitur,
tanto mirabilior Deus in sanctis suis agnoscitur, tanto rex martyrum
Christus in pugnatricibus suis jucundius delectatur. Praeterea magnum
nomen sibi faceret inter amantes, quae pro amico suo delitias divitias
et honores magnos pro nihilo reputaret, et pro ipso paupertati et
utilitati subjiceret. Sic inter sanctos faciunt virgines. Unde de
ipsis cantat Ecclesia: regnum mundi et omnem ornatum saeculi contempsi
propter amorem domini mei Jesu Christi, quem vidi, quem amavi, in
quem credidi, quem dilexi. Octava est quod ipsa est ornatus et
pulchritudo caeli. Unde Eccles. 44, species caeli gloria
stellarum, idest virginum, quae dicuntur stellae, quia de die non
lucent, sed in vespere incipiunt apparere, idest in praesenti latere,
sed in fine apparebit quid sunt. Unde Joannes virgo electus a domino
et pro se et aliis virginibus dicit, infra cap. 3, filii Dei
sumus, sed nondum apparet quid erimus; scimus autem quoniam cum
apparuerit similes ei erimus. Nona est perfecta Christi assimilatio.
Unde infra 14, virgines enim sunt; hi sequuntur agnum quocumque
ierit. Decima est novi cantici decantatio, quod solae virgines
decantabunt. Unde infra 14, cantabant quasi canticum novum ante
thronum Dei. Psalm. quomodo cantabimus canticum novum in terra
aliena? Idest in carcere corrupta. Undecima majoris fructus
promissio: nam fructus trigesimus promittitur bonis conjugatis,
sexagesimus viduis, centesimus virginibus. Matth. 15, propter
quod dicitur 1 Corinth. 15, alia est claritas solis, idest
virginum: alia lunae, idest viduarum: alia stellarum, idest
conjugatorum. Duodecima est duplicis coronae adeptio; nam ipsis
debetur aurea et aureola; unde 1 Machab. 4, ornaverunt faciem
templi coronis aureis. Facies, quae altior et nobilior pars corporis
est, est corpus virginum, quod est nobilius et pulchrius et altius
membrum Ecclesiae; quae ornantur coronis aureis; non corona una
tantum, sed coronis; quia aurea pro charitate, aureola pro
virginitate. Jerem. 31, virgo Israel, adhuc ornaberis timpanis
tuis et gradieris in choro ludentium, ludo illo de quo dicitur
Eccles. 32, praecurre prior in domum tuam, et illic advocare, et
illic lude ludo devotionis, quoniam reliquiae cogitationis diem festum
agunt Christo, idest agent tibi. Item dicitur, mulier amicta sole
Maria, propter peccati omnimodam immunitatem. Unde Cant. tota
pulchra es amica mea, et macula non est in te, et luna sub pedibus
ejus, propter omnimodam paupertatem, quam habuit et amavit. Unde
Eccles. 24, mater pulchrae dilectionis, quia nullo modo fuit in ea
amor terrenorum, et in capite ejus corona stellarum duodecim, idest
duodecim praerogativae, quas super illas mulieres habuit in caelo quae
super terram fuerunt. Prima fuit uteri sanctificatio, propter quod
dicitur electa et praeelecta. Secunda fuit Angeli salutatio. Tertia
spiritus sancti superventio. Quarta fuit Dei conceptio. Propter
haec quatuor dicitur, ave gratia plena. Aliae quatuor fuerunt ex
parte animae. Quarum prima fuit humilitas, ex qua dixit, ecce
ancilla domini. Secunda fuit prudentia, ex qua quesivit, quomodo
fiet istud. Tertia fuit erubescentia, ex qua turbata fuit, viso et
audito Angelo. Quarta fuit charitas, ex qua cognatam servivit, et
vino deficiente in nuptiis dixit, fili, vinum non habent. Joan.
2, propter haec quatuor dicitur, dominus tecum. Alias quatuor
habuit ex parte corporis. Prima fuit maternitas sine corruptione.
Secunda virginitas cum fecunditate, seu fecunditas cum virginitate.
Tertia fuit gravitas sine gravamine. Quarta fuit partus sine dolore.
Propter has quatuor dicitur: benedicta tu inter mulieres. Sequitur,
et in utero habens, filium spiritualiter et corporaliter, quia statim
ut credidit et consensit ipsum concepit, et in utero habuit. Unde
Angelus ei dixit, dominus tecum. Et clamat, admirando, dicens:
quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? Parturiens, id est
parere cupiens, salva omni virginitate. Et cruciatur, idest
jejuniis, vigiliis et orationibus abstinentia, continentia, et aliis
hujusmodi castigatur. Ut pariat, idest tanto partu digna fiat.
Mulier amicta sole, potest dici religio induta caelesti
conversatione. Unde Phil. 3, conversatio nostra in caelis est.
Et luna sub pedibus ejus, idest mundus, quem religio contemnendo
conculcat. Phil. 3, omnia arbitratus sum ut stercora, ut Christum
lucri facerem. Unde Roman. 6, tamquam nihil habentes, et omnia
possidentes, idest sub pede tenentes. Et in capite ejus corona
stellarum duodecim, idest quatuor cardinales virtutes, quarum
quaelibet triplicata fuit in species duodecim. Prudentia enim tres
habet species: scilicet memoriam, intelligentiam, et prudentiam.
Prima respicit vitam praeteritam. Secunda praesentem. Tertia
futuram. Item temperantia tres habet species: scilicet abstinentiam,
continentiam, et modestiam. Prima gulam, secunda renes, tertia
linguam moderatur. Fortitudo tres habet species; scilicet
magnanimitatem ab ingressu bonorum. Patientiam in tolerantia malorum,
longanimitatem in expectatione praemiorum. Item justitia tres habet
species, scilicet humilitatem, aequitatem, benignitatem. Prima
ordinat ad superiores. Secunda ad aequales. Tertia ad inferiores.
Et habens in utero, scilicet duas filias, congratulationem et
compassionem. Et clamat orando, consolando, parturiendo,
suspirando, gemendo. Et cruciatur, jejunando, vigilando. Ut
pariat filios et filias servientes domino nostro Jesu Christo. Et
visum est aliud signum in caelo et cetera. Descripta muliere,
describit Joannes draconem, contra eam pugnaturum, quia non nisi per
pugnam venitur ad coronam, juxta illud 2 Tim. 2, non coronabitur
nisi qui legitime certaverit; et promittitur ut virilius certetur in
pugna. Ista autem pugna incepit in isto principio mundi, quando
tentavit mulierem primam, et durabit usque in finem: et semper
acerbior fit pugna, quia draco semper crescit in malitia: propter quod
et mulier, idest Ecclesia debet crescere in patientia et virtute, ne
vincatur, sed potius vincat et coronetur. Dicit ergo, et visum est
aliud signum. Non dicit a quo visum, sed intelligendo ab eodem quo
primum. Et bene dicit aliud, quia primum fuit signum proficiendi,
istud fuit signum impugnandi, et impediendi profectum. Eccles.
11, multae sunt insidiae dolosi, idest Diaboli, quibus impedit
bona quae potest. Et specificat illud signum, idest ubi vidit, in
caelo, idest in Ecclesia, quae pugnat in se ipsa, quia extra se
vinceretur, sicut membrum nisi in corpore maneat pugnare vel operari
non potest. Deinde ostendit quale sit, dicens: et ecce draco,
magnus et rufus, idest Diabolus, qui dicitur draco propter astutiam,
qua latenter insidiatur, ut noceat. Gen. serpens erat callidior
cunctis animantibus terrae. Psalm. insidiatur in abscondito, quasi
leo in spelunca sua, magnus propter potentiam nocendi. Job 42, non
est potestas super terram quae comparetur ei. Rufus, propter
malitiam, qua mortem et sanguinem hominis sitit ab initio. Joan.
8. Ille homicida fuit ab initio. Et nota, quod aliquando Diabolus
dicitur leo, aliquando draco. Leo dicitur ubi aperte saevit. Draco
ubi occulte decipit. Ideo duo sunt mulieri necessaria: scilicet
patientia contra malitiam leonis, et sapientia contra fallaciam
draconis. Et ideo dicitur infra, eodem, quod duae ale datae sunt
mulieri, quibus se defendat, scilicet patientia et sapientia. Habens
capita septem, id est universos principes mundi per quos operatur et
cornua decem, idest opulentiam et potentiam, et sapientiam
saecularem, quae dicuntur cornua, quia per haec elevaverunt homines in
superbia. Unde Isa. 7, dicitur, quod Syria requievit super
Ephraim, idest superbia super opulentias. Ideo dicit apostolus 1
Tim. 6, de divitibus hujus saeculi praecipe, non sublime sapere.
Ibi, Augustinus, vermis divitum superbia. Psalm. prodiit quasi ex
adipe iniquitas eorum. Dicuntur autem decem, quia propter haec
Decalogus impugnatur, et propter illa despicitur. Unde Habac. 1,
congregabit quasi arenam captivitatem, et ipse de regibus triumphabit
et tyranni ridiculi ejus erunt, ipse super munitionem sedebit, et
comparabit aggerem, et capiet eum. Aggerem vocat propheta divitias
seculares, et honores, quibus Diabolus Ecclesiam capere intendit et
coepit jam pro magna parte, quia eorum amore pervertitur aequitas,
relinquitur veritas, et dominatur falsitas. Unde Oseae 4, non est
veritas, non est misericordia, non est scientia Dei in terra.
Maledictum et mendacium et homicidium et furtum et adulterium
inundaverunt, et sanguis sanguinem tetigit, scilicet peccatum
superbiae, peccatum avaritiae. Et in capitibus ejus, idest in
principibus saecularibus septem diademata, idest septem vitia
principalia, quasi victores coronantur a rege suo Diabolo. Non enim
nisi per vitia vincit Diabolus; et ideo vitia vocat Joannes
diademata. Item Diabolus habet septem capita, inquantum suggerendo
movet ad septem criminalium peccatorum commissionem. Et in capite ejus
diademata septem, quod ad septiformem tentationem, per quam victores
coronantur. Unde beatus Bernardus, septem sunt genera tentationum.
Prima est importuna, quae procaciter insistit, ut saltem taedio
vincat. Job 14, mons cadens defluit, et saxum transfertur de loco
suo, lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur.
Secunda est dubia, quae animum ambiguitatis nubilo involvit. Job
20, idcirco tentationes meae variae succedunt sibi, et mens mea in
diversa rapitur. Tertia est subita, quae judicium praevenit.
Thren. 4, velociores fuerunt persecutores mei aquilis caeli.
Quarta est occulta, quae deliberationes considerationes praeterfugit.
Unde Job 13, quantas habeo iniquitates et peccata, et scelera
ostende mihi. Item Job 31, quis ei velabit portas vultus ejus,
quis aperiet, idest occultas ejus tentationes. Quinta est violenta,
quae vires animae suae mentis transcendit. Job 30, quasi rupto muro
et aperta janua irruerunt super me, et ad medias miserias devoluti
sunt. Sexta est fraudulenta, quae animum seducit. Prov. 4, est
via, quae videtur homini recta, novissima autem illius ducunt ad
mortem. Septima est perplexa, quia variis vitiis simul impetit. Job
39, procul odoratur bellum, exhortationem ducum, et ululamen
exercitus. Possent et per septem capita intelligi septem
haeresiarchae, et per decem cornua, decem reges, qui tempore
Antichristi tam falsa praedicatione, quam tyrannica potestate
affligent sanctos et Ecclesiam totam, multos vincentes. Unde
dicuntur in capitibus habere septem diademata, propter victoriam, quam
habebunt de vitiis, quae victoria magis fiet fraudulenta, quam
violenta. Unde subdit, et cauda ejus, idest finalis tentatio, vel
simulata deceptio: quae malitiam tegit, sicut cauda, dicitur Isa.
9, propheta loquens mendacium ipse est causa. Qua trahebat, de fide
ad infidelitatem, tertiam partem stellarum caeli, idest omnes reprobos
qui reprobi dicuntur stellae, propter fidem quam habent saltem
informem, et misit eas, tractas et allectas, in terram, idest in
amorem terrenorum, ut plus ea, quam caelestia diligant. Nota:
quidam sunt, qui semper volunt trahi, et nunquam trahere, ut
simplices faciunt, qui nunquam volunt alios regere suo sensu, sed
semper volunt ab alio regi. Quidam volunt aliquando trahere et
aliquando trahi, ut sapientes et boni magistri, qui aliquando regunt
alios suo sensu, et aliquando nolunt regi ab alieno sensu, quia nolunt
inniti semper suae prudentiae. Ecce, duae partes stellarum. Alii
sunt qui semper volunt trahere et nunquam trahi: hi semper volunt alios
regere et nunquam ab alio regi, ut sunt illi, qui semper praeponunt
sensum suum omnibus aliis: hi sunt tertia pars, quam trahit cauda
Diaboli in Infernum, una de Lucifero qui dixerat, ascendam in
caelum et ero similis altissimo. Dictum est Isa. 14, verumtamen
ad Infernum traheris, idest in profundum laci. Ad literam haec
auctoritas inducitur frequenter a sanctis, ubi agunt de numero
Angelorum qui cum Lucifero ceciderunt, quos vocant tertiam partem
stellarum caeli. Sed quaeritur quomodo dicatur tertia pars cum tamen
decima ceciderit? Item quaeritur, quare Lucifer cauda sua traxerit
eos. Gregorius 2 Moralium: potest esse quod suggesserit ei, ut
consentirent ei, quia omnes cum Lucifero peccaverunt et simul de caelo
statim facto peccato ceciderunt. Solutio. Ad primum dicimus, quod
duo sunt genera Angelorum: quidam ministrant, quidam assistunt.
Unde Dan. 7, millia millium ministrabant ei et decies millies
centena millia assistebant ei. Boni ministrantes dicuntur prima pars
stellarum. Item boni assistentes dicuntur secunda pars. Alii autem
qui nec assistere Deo voluerunt, nec ministrare bonis propter Deum,
sed Lucifero consenserunt: Lucifer simul enim appetiit aequalitatem
Dei et aliis Angelis revelavit voluntatem suam; ideo dicitur eos
traxisse, et in terram misisse, idest in istum caliginosum aerem, in
quo sunt usque ad diem judicii, ad nostram probationem. Item stellae
caeli dicuntur omnes in Christo fideles, quasi in firmamento
manentes, fide et vita lucentes; sed maxime clerici dicuntur stellae,
quia vita et doctrina debent Ecclesiam illuminare. Sed causa
Diaboli, idest suggestio in fine poenitentiam promittens, multos
trahit in terram, idest in terrenam concupiscentiam. Promittit enim
eis longam vitam et in fine poenitentias, et multi capiuntur et
decipiuntur. Eccles. 29, repromissio nequissima multos perdidit
diligentes et amovit eos, quasi fluctus maris. Sed quia terraemotus
est violentus et cauda sonat in deceptionem, ex illorum conjunctione,
nota quod Diabolus quosdam trahit violenter, quosdam fraudulenter:
sunt et multi qui nullo istorum malorum trahuntur, sed ipsi secum
trahunt peccata post se et ad se tentationes praeveniendo. De quibus
dicit Isa. vae qui trahitis iniquitatem in funiculis iniquitatis. Et
quare? Vinculum plaustri peccatum. Thren. 1, parvuli ejus ducti
sunt in captivitatem ante faciem tribulantis. Merito utrisque
subvenire debemus, immo tenemur quantum possumus, maxime praelati.
Prov. 24, erue eos qui ducuntur ad mortem et eos qui trahuntur ad
interitum liberare non cesses. Sequitur. Et draco stetit ante
mulierem et cetera. Hic ostenditur pugna draconis contra mulierem.
Et primo ostenditur pertinax malitia Diaboli, cum dicit, stetit.
Secundo status mulieris, cum dicit, quae erat paritura: quod valde
notabile est. Cum enim gravida est anima conceptione boni propositi,
instante partu, maxime insurgit Diabolus, ut impediat partum.
Tertio ostenditur intentio stantis draconis, cum dicit, ut cum
peperisset: et postea ponitur partus mulieris, cum dicit, et peperit
filium. Quarto ponitur conservatio partus, cum dicit, et raptus est
filius. Tamdem ponit fugam mulieris in solitudinem a facie draconis,
ubi servata est ab illo, cum dicit, et mulier fugit. Dicit ergo, et
draco, idest Diabolus sic armatus, ut dictum est, scilicet
potentia, astutia et malitia, quae est maligna Trinitas, stetit,
non fessus, non fatigatus, sed semper vigilans et insidians bonis,
ante mulierem, idest contra Ecclesiam quae erat paritura, sed nondum
pepererat per effectum. Contra tale maxime nititur Diabolus
impedire. Vellet enim Diabolus, quod semper essent praegnantes, et
nunquam parturientes. Isa. 27, filii venerunt usque ad partum, et
virtus non est pariendi. Luc. 21, vae praegnantibus et
nutrientibus in illis diebus: erit enim pressura magna super terram.
De diligentia et solicitudine Diaboli contra Ecclesiam dicitur Isa.
vae. Ecce festinus veniet velociter; non est deficiens neque laborans
in eo; non dormitabit, neque dormiet, neque solvetur cingulum renum
ejus, neque rumpetur corrigia calceamenti ejus, quia ab omnibus his
expeditus est. 1 Petr. 5, sobrii estote et vigilate, quia
adversarius vester Diabolus tamquam leo rugiens. Ad quid autem
stabat, ostendit. Ut cum peperisset filium ejus, ad peccatum
traheretur: sed ubi non potest Diabolus impedire partum boni operis,
postea nititur edere partum per vanam gloriam, quam frequenter in fine
operis ostendit. Unde Genes. 3 dicitur mulieri. Ipse insidiabitur
calcaneo tuo, et tu conteres caput suum. Zach. Satan autem stabat a
dextris ejus, ut adversaretur ejus. Ideo dicitur Exod. 3, quod
parentes Moysi videntes puerum elegantem, absconderunt eum tribus
mensibus. Tres menses sunt tres defectus qui debent attendi in
operibus nostris, ne inde inaniter gloriemur. Primus quia opera
nostra non sunt pura. Isa. 44, universae justitiae nostrae quasi
pannus menstruatae. Job 9, si lotus fuero quasi aquis nivis et
fuerint velut mundissimae manus meae, tamen sordibus intinges me.
Gregorius. Saepe sordet ante oculos judicis, quod fulget ante oculos
facientis. Secundus est quia et si essent pura sine admixtione
peccati, tamen non sunt plena. Supra 3, non invenio opera tua,
plena coram Deo. Tertius est, quia etsi essent pura et plena, non
sunt multa, sed pauca. Unde Psalm. paucitatem dierum meorum nuntia
mihi, idest quam pauca merita habeam ostende mihi. Unde dicebat Job
9, verebar omnia opera mea, sciens, quod non parceres delinquenti.
Et certe si haec tria concurrant in operibus nostris, scilicet quod
essent pura et plena, et multa, tamen non debemus adhuc extolli, quia
non sunt a nostra virtute, sed Dei operantis in nobis. Unde Isa.
26, omnia opera nostra operatus es nobis domine. Ideo dicit
apostolus 1 Cor. 4, quid habes, quod non accepisti? Et nota quod
dicitur, et cum peperisset filium ejus. De filio enim Ecclesiae
maxime insidiatur Diabolus ad devorandum. De aliis enim non multam
curam gerit, quia de facili habet illos. Job 40, absorbebit
fluvium et non mirabitur; habet enim fiduciam, quod Jordanis influat
in os ejus. Item non dicit: ut cum peperisset filiam ejus devoraret,
sed filium. Quia quanto quis fortior et sanctior est, tanto invidia
Diaboli major est; et quanto melius opus facit, tanto Diabolus magis
eum extinguere nititur. Aut a principio intentionem pervertendo, aut
in finem vanam suggerendo. Exod. 1, dixit Pharao obstetricibus
Hebraeorum: quando tempus advenit pariendi, si masculus fuerit,
interficite eum, feminas reservate. Et peperit mulier, idest
Ecclesia, filium masculum, idest Christum nil femineum in se
habentem, quod opponitur virtuti sed omnino virtuosum. 1 Corinth.
1, quod infirmum est Dei, fortius est omnibus hominibus. De hoc
partu dicitur Isa. 7, ecce virgo concipiet et pariet filium.
Mich. 5, dabit eos dominus usque ad tempus, in quo parturiens
pariet, qui recturus erat omnes gentes in via justitiae. Unde Isa.
33, dominus judex noster, dominus legifer noster, dominus rex
noster, ipse veniet, et salvabit, et faciet judicium et justitiam in
terra. Unde et hic dicitur, in virga ferrea quasi in potentia, vel
justitia inflexibilis Dei misericordiae unita. In virga enim signatur
misericordia. Unde Psalm. visitabo in virga iniquitates eorum et in
verberibus peccata eorum. Misericordiam autem meam non dispergam ab
eo. In ferro autem notatur justitiae rigor; sed misericordia
superexaltat judicium, ut dicitur Jacob. 1. Ideo virga ponitur
substantive et ferrea adjective. Sed in futuro non reget dominus nisi
forte virga aequitatis, sed confringet malos in virga ferrea. Quia et
si puniendo condemnet irrevocabiliter, tamen puniet et misericorditer,
quia non juxta condignum. Psalm. reges eos in virga ferrea, et
tamquam vas figuli confringes eos. Et raptus est filius ejus ad
Deum, idest ascendit in caelum captivam ducens captivitatem, et ad
thronum ejus, idest ad aequalitatem patris, non per effectum novum,
quia ab aeterno fuit coaequalis et coaeternus et consubstantialis
patri; sed per manifestationem, sicut dicitur Rom. 1,
praedestinatus est filius Dei. Philipp. 2, dabit illi nomen, quod
est super omne nomen. Item raptus est filius ejus ad Deum, idest
virtute divinitatis ascendit in caelum. Juxta illud Joan. 3, nemo
ascendit in caelum, nisi qui descendit de caelo filius hominis qui est
in caelis. Et ad thronum ejus, idest ad potestatem ejus, ut cum
potestate regat et judicet omnia, sicut ab aeterno. Proverb. 8,
quando appendebat fundamenta terrae, cum eo eram cuncta componens, et
delectabar per singulos dies cum eo. Moraliter, per filium masculum
significatur fides, vel opus bonum, quod mulier vel Ecclesia parit et
generat, praedicando et bene vivendo, in cordibus auditorum. Jacob.
1, voluntarie genuit nos verbo veritatis. Hic filius regit gentes in
virga ferrea, idest motus carnales et animales et affectus domat et
ordinat rationabili disciplina. Haec est virga quam dominus dedit
Moysi, Exod. 4, in qua fuerunt miracula in Aegypto. Quia qui in
mundo disciplinatur, securus est, quod salvabitur. Hic filius debet
rapi ad Deum, et ad thronum Dei, idest non homini credenti, sed
operanti, debet attribui, quod credit, vel operatur: sed Deo
auctori, qui operatur in nobis velle et perficere pro sua bona
voluntate, Philipp. 2. Et est hic optimum documentum contra
tentationem Diaboli, cum vult devorare opus bonum, scilicet referre
ad Deum, et nil sibi attribuere. Et tunc non solum evadet filius,
immo superabitur Diabolus. Unde Isa. 9, sceptrum exactoris ejus
superasti. Et subdit quare: parvulus enim natus est nobis, et filius
datus est nobis. Sequitur, et mulier, idest Ecclesia, fugit, per
auxilium filii sui, in solitudinem, Glossa, in mentis secretum
spreto mundi tumultu. Unde Psal. elongavi fugiens, et mansi in
solitudine. Ubi habet locum paratum a Deo ad quiescendum, quia in
mundo non est quies. Unde Job 39, dicit de viro sancto sub figura
onagri: quis dimisit onagrum liberum, et vincula ejus dissolvit? Qui
dedit in solitudine domum, et tabernaculum ejus in terra salsuginis,
idest in carne, ubi multas sentit amaritudines. Et ideo libenter
fugit in solitudine, idest ad mentis quietem. Vel, in solitudinem,
idest in caelum per contemplationem, quae dicitur solitudo, sicut
desertum, propter tumultus carentiam, et quia derelictum fuit a
Lucifero et sociis ejus. Unde Luc. 15, quis ex vobis homo, qui
habet centum oves, et si perdiderit unam ex illis, nonne dimittit
nonagintanovem in deserto, et vadit ad illam quae perierat? Quasi
dicat dominus: sic feci ego, idest in caelo, et dimisi novem ordines
Angelorum, et veni in mundum quaerere hominem qui perierat, qui ovis
centesima reputatur, quia de hominibus reparabitur ruina Angelorum,
ut eorum numerus integer sit, ubi habet locum paratum a Deo, ut
tamdem rapiatur ibi per apertam visionem. Joan. 14, vado vobis
parare locum. Ut ibi pascat eam esca Angelorum. Sap. 16,
Angelorum esca nutrivisti populum tuum, et paratum de caelo panem
praestitisti illis, sine labore, omne delectamentum in se habentem.
Vel, in solitudine, idest in religione, ubi mundo contempto, soli
Deo et sibi vacant religiosi. De qua dicitur Isa. 51,
consolabitur dominus Sion, et consolabitur ruinas ejus, et ponet
desertum ejus quasi delicias, et solitudinem ejus quasi ortum domini.
Ubi habet locum paratum a Deo ad comedendum, non cibum qui perit,
sed cibum aeternum, et in aeternum, scilicet verbum Dei, et ipsum
Deum. Uterque cibus comeditur in lectione, uterque in
contemplatione: et hunc locum parat ipse dominus suis. Unde Psal.
parasti in dulcedine tua pauperi Deus. Et hoc est quod sequitur. Ut
ibi pascat eam pane doctrinae, pane Eucharistiae, et pane gloriae.
De quibus dicitur Luc. 11, amice, commoda mihi tres panes. De
hoc dicit Psal. dominus regit me, et nihil mihi deerit; in loco
pascuae ibi me collocavit. Jerem. 34, congregabo oves meas de
terris, et inducam eas in terram suam, et pascam eas in montibus
Israel, idest in claustris, in rivis, et in cunctis et cetera.
Multi non credunt quod tanta sint refectio animarum in claustro, quia
non senserunt, et ideo non credunt. Unde dicitur in Psal. numquid
poterit Deus parare mensam in deserto? Idest doctrinam in claustro.
Hoc est nomen, idest res nominis, quod nemo scit nisi qui accipit,
supra 2. Unde cum Andreas quaereret a domino. Rabbi, ubi
habitas? Respondit dominus, veni, et vide: quasi dicat: non
signo, sed experientia potest cognosci locus hujus habitationis.
Habacuc 1, opus factum est in diebus nostris, quod nemo credet cum
enarrabitur, supple nisi probaverint sensum. Eccles. 34, qui non
est expertus, pauca recognoscet. Bernardus. Multi vident cruces
nostras, qui non sentiunt nostras consolationes. Diebus mille
ducentis sexaginta, idest toto tempore vitae praesentis; quia tantum
durabit Ecclesia, idest Christi doctrina. Matth. 9, vobiscum sum
omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi. Per dies mille
ducentos sexaginta, intelligitur omne tempus a praedicatione Christi
usque ad finem mundi, quod tot diebus praedicavit Christus, et
doctrina et veritas ejus praedicationis non variatur. Quamvis dies
multo sunt plures, quam mille ducenti sexaginta, a praedicatione
Christi usque ad finem mundi, tamen tot dicuntur esse quot sunt illi
in quibus facta est praedicatio. Nullum enim alium cibum sumimus in
Ecclesia vel in claustro, nisi quem in illis mille ducentis sexaginta
diebus dominus noster Jesus Christus praeparavit. Tale est ergo ac
si diceret: ut ibi pascat eam suavissimo ac dulcissimo cibo, quem
Christus in illis mille ducentis sexaginta diebus, praeparavit. Haec
refectio significata est Matth. 24, ubi turbam, quae secuta est
eum, pavit quinque panibus et duobus piscibus, et postea alia vice
septem panibus et pisciculis paucis. Sequitur. Et factum est et
cetera. Diabolus insidiatur Ecclesiae, quod significavit cum dixit,
draco stetit ante mulierem parituram, qui callidus et malitiosus et
fortis est: ideo indiget Ecclesia adjutorio: propter quod ostendit
hic Joannes duplex adjutorium, quod habet Ecclesia contra Diabolum.
Unum a filio quem peperit, qui draconem expugnavit, et Ecclesiam
liberavit, et de hoc adjutorio jam dictum est. Aliud adjutorium habet
a ministris filii, idest Angelis bonis, qui contra malos Angelos pro
Ecclesia pugnant. Vel praeliare dicuntur, quia conatibus malorum
resistunt, et Ecclesiam monitionibus et inspirationibus bonis
instruunt, quam mali destruere nituntur, et eam trahere ad peccatum.
Unde et ipsi fide pugnare dicuntur: et de hoc adjutorio dicitur ibi,
et dicit hic Glossa. Dicit ergo, quod factum est praelium in caelo,
idest pro caelo, quod Daemones volunt auferre hominibus ex invidia,
quia inde per superbiam ceciderunt. Similem expositionem habemus
Ephes. 6, ubi dicitur: non est nobis colluctatio adversus carnem et
sanguinem, sed adversus principes et potestates etc. in caelestibus,
idest pro caelestibus quae nobis auferre conantur mali Angeli; sed
boni nos custodiunt, ideo pugnare invicem dicuntur. Unde sequitur.
Michael, et Angeli ejus pugnaverunt cum dracone, idest cum
Lucifero. Michael nominatur solus, quia est praepositus Ecclesiae.
Unde ei praecipue incumbit custodia ejus. Alii Angeli, qui singuli
singulis hominibus sunt deputati, sub illo sunt, sicut episcopi sub
praepositis: et ideo dicuntur Angeli ejus, idest minores, qui sunt.
Michael autem fuit praepositus synagogae. Unde Angelus domini
dixit: nemo adjutor meus fuit in omnibus his, nisi Michael princeps
noster, Dan. 10. Sed ex quo synagoga crucifixit Christum,
translatus est Michael ad praeposituram et custodiam ejus, idest
minores, qui sunt, idest custodes singulares. De quibus dicitur
Hebr. 1, omnes sunt administratorii spiritus, in ministerium missi
propter eos, qui haereditatem capiunt salutis. Item Matth. 19,
Angeli eorum in caelis semper vident faciem patris. Ibi dicit
interlinearis: Angeli eorum deputati sunt eis ad custodiam. Item:
magna dignitas animarum, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in
custodiam sui, Angelum delegatum. Praeliabantur Ecclesiam
sustentantes, pro ea orando, ei bona inspirando, malos refrenando,
cum dracone, idest contra Luciferum principem Daemoniorum, et
draco, idest Lucifer, pugnabat, et Angeli ejus, idest qui cum eo
et propter eum ceciderunt, et ei obedierunt tamquam principi suo,
supple, praeliabantur contra Michaelem et Angelos ejus, destruentes
munitiones eorum, et contrarias suggerendo hominibus. Et non
valuerunt removere auxilia bonorum Angelorum, neque locus eorum
amplius inventus est in caelo, idest in Ecclesia. Quod ad bonos,
dicit Glossa: et si aliunde Deo permittente peccent boni, non habent
tamen Daemones locum in eis, quia eos non detinent quantum volunt,
quia dominus cito liberat eos. Unde 2 Petr. novit Deus pios de
tentatione eripere, iniquos vero in die judicii cruciandos servare.
Vel in malis, qui sunt in Ecclesia, saltem non habet Diabolus
locum, idest quietam mansionem, sicut habebat in Antichristi
adventum, et adhuc in infidelibus, quia frequenter inquietatur a
praedicatoribus, multo plus solito. Unde Job: maledicant ei, qui
maledicunt diei, qui parati sunt suscitare Leviathan. Et hoc
significavit dominus Matth. 8, ubi Daemones ejecit de duobus
hominibus, et misit in porcos. Ibi dicit Glossa, nisi forte ad
probandum. Unde sequitur. Et projectus est draco ille magnus et
cetera. Potentia serpens astutia antiquus ex antiquo tempore nocens.
Joan. 8, ille homicida fuit ab antiquo qui vocatur Diabolus, idest
deorsum fluens de caelo ad terram: de bonis ad malos: vel de peccato
in peccatum, quia continue peccat, et quanto plus peccat profundius
fluit. Unde Psal. superbia eorum qui te oderunt ascendit semper, et
Satanas, idest adversarius. 1 Petr. 1, adversarius vester
Diabolus et cetera. Qui seducit, idest seorsum divertit a veritate
ad falsitatem: a charitate ad cupiditatem ducit actu vel voluntate
universum orbem. Et projectus est in terram, idest in corda
terrenorum, et Angeli ejus, idest ministri illo auxilio filii et
ministrorum ejus, in quo magis desaevivit, repulsi a sanctis. Ad
literam hoc totum potest exponi de bello, quod fuit in caelo Empyreo,
quando Lucifer et sui propter superbiam ceciderunt, et alii propter
suam sapientiam et Dei gratiam remanserunt. Unde diversitas affectuum
et effectuum potest dici eorum praelium. Lucifer et sui, superbiendo
ceciderunt. Michael et sui humiliando se, steterunt. Unde dicit,
et factum est praelium in caelo, id est diversitas voluntatum et
consensuum. Ad literam, in caelo Empyreo, Michael, et Angeli
ejus praeliabantur cum dracone. Deo adhaerentes, et Lucifero
reprobantes, et draco pugnabat, et Angeli ejus, idest Lucifer et
ejus complices superbiendo super omnem, divinitatem appetendo, et non
valuerunt assequi quod optabant. Neque locus inventus est eorum
amplius, in caelo Empyreo, et projectus est draco ille, ut
Lucifer, qui draco dicitur, propter audaciam. Draco enim animal est
sitibundum, magnus, propter superbiam, serpens, propter astutiam,
antiquus, propter longam experientiam, qui vocatur Diabolus, propter
ruinam, vel propter invidiam. Quia vult de homine duos bolos facere:
idest unum de corpore, et alium de anima. Totum enim intendit
perdere, propter invidiam. Et Satanas, propter iram, vel propter
malitiam, qua omni bono adversatur, qui seducit universum orbem, per
fallaciam, sicut Adam, quibus promisit immortalitatem, libertatem,
scientiam. Nequaquam, inquit, moriemini, ecce primum. Eritis
sicut dii, ecce secundum. Scientes bonum et malum, ecce tertium.
Sed solum inde moriendi necessitate, servitute, ignorantia. De
primo dicitur Rom. 5, genus, propter peccatum mortale est in
moriendi necessitatem adductus. De secundo Joan. 8, qui facit
peccatum, servus est peccati. De tertio, Eccles. 9, nescit homo
finem suum et cetera. Et projectus est in terram, infimam, idest
infima in Infernum. Ezech. 31, ecce ductus est cum lignis
voluptatis ad terram ultimam, et in medio incircumcisorum dormiens cum
eis, qui interfecti sunt gladio. Et Angeli ejus missi sunt cum eo,
idest mittentur, quando dicetur, ite, maledicti, in ignem aeternum,
qui praeparatus est Diabolo et Angelis ejus. Sequitur. Et audivi.
Hic ostenditur quantum Angeli gratulentur de liberatione Ecclesiae,
et Diaboli dejectione. In quo provocat nos Joannes ad gratulandum de
bonis proximi. Nam si Angeli gaudent de bono hominis, multo fortius
gaudere debent homines de bono hominum, qui sunt fratres. Propter hoc
debet unusquisque laborare, ut vincat Diabolum cum sua victoria, ut
sancti Angeli exultent. Unde dicit, et audivi vocem magnam, idest
laetitiam magnam, in caelo, idest in Ecclesia, tam militanti quam
triumphanti, dicentem, idest significantem. Nunc principe mortis
devicto, facta est salus, idest remissio peccatorum in Baptismo, et
virtus, idest pugnandi audacia Diaboli virtute deliberata, et regnum
Dei nostri, regnum scilicet hujus mundi, in quo Diabolus dominari ut
rex videbatur. Joan. 13, nunc princeps hujus mundi ejicietur
foras, et potestas Christi ejus, supple, facta est, nunc, inquit,
super genus humanum, quam prius habebat Diabolus. Deo permittente,
et peccatis nostris exigentibus: sed domino veniente superatus est ab
eo, et perdidit eum. Unde Luc. 11, cum fortis armatus custodit
atrium suum, in pace sunt omnia quae possidet. Si autem fortior eo
superveniens vicerit eum, universa arma ejus auferet, in quibus
confidebat, et spolia distribuet et cetera. Quia projectus est,
quasi: bene dico: facta est salus, et virtus, et regnum Dei
nostri, qui regit eos de virtute in virtutem, et potestas Christi
ejus, qua dominatur destructo dominio Diaboli, quia projectus, idest
procul jactus, sine spe revertendi, accusator fratrum nostrorum.
Dicunt Angeli, idest Diabolo, cujus officium est accusare fratres,
idest per peccatum accusabiles reddere. Dicit Glossa, sed quaeritur
quomodo Angeli dicant nos fratres, cum non sint per naturam? Vel per
creationem, quia ab uno sumus nos et ipsi creati, vel quia ad eamdem
haereditatem sumus nos et ipsi vocati. Sed iterum quaeritur quare
dicit singulariter, accusator. Solutio: propter unitatem intentionis
omnium Daemonum. Vel hoc refertur ad principem Daemonum, a quo
mittuntur alii. Qui accusabat, idest accusabiles facere laborabat,
illos, idest fratres, suggerendo eis materiam peccandi, ante
conspectum Dei nostri, quem nil latet. Unde Hebr. 4, omnia nuda
et aperta sunt oculis ejus, ad quem nobis sermo, die ac nocte, idest
continue, vel per prospera, vel per adversa. Ipse enim cognoscit
quos potest damnare per prospera, et quos per adversa, et secundum hoc
tentat eos. Et credo, quod plures damnentur per prospera, quam per
adversa. Unde Psal. cadent a latere tuo mille, idest in
adversitate, et decem millia a dextris tuis, idest in prosperitate,
et ipsi, scilicet fratres auxilio Angelorum fulti, vicerunt eum,
suggestionem ejus non recipiendo. Semper enim vincuntur, quando
suggestio eorum non recipitur: quod satis facile videtur. Unde
illud: debilis est hostis, qui non potest vincere, nisi volentem.
Sed ne crederet quis quod virtute vicisset: ideo sequitur, propter
sanguinem agni, idest propter fidem et imitationem passionis Christi.
1 Joan. 5, haec est victoria quae vincit mundum, fides nostra.
Hebr. 11, sancti per fidem vicerunt regna. Hoc significatum fuit
Exod. 12, ubi dicitur quod tantum illis non nocuit exterminator,
qui postes domus, et superliminare, sanguine tinxerunt. Duo sunt
postes anima et corpus. Superliminare domus est ratio sive
intellectus. In corde est sanguis agni per affectum compassionis. In
corpore per affectum imitationis. In ratione per fidei
illuminationem. De hoc dicitur Cant. 8, pone me ut signaculum
super cor tuum, ut signaculum super brachium tuum. Et propter verbum
testimonii sui, idest propter praedicationem qua testificati sunt
nativitatem, passionem, resurrectionem et ascensionem ejus et cetera.
Unde Act. 4, virtute magna reddebant apostoli testimonium
resurrectionis domini nostri Jesu Christi, et non dilexerunt animas
suas usque ad mortem, exclusive, idest non dilexerunt vitam suam
temporalem, ut animae eorum morerentur. Sicut Paulus dicit Act.
5, non facio animam meam pretiosiorem quam me, dummodo consummem
cursum meum. De his dicitur Judith 5, qui sponte obtulistis ex
Israel animas vestras ad periculum, benedicite domino. Propterea hic
invitant se mutuo Angeli et sancti ad gaudendum super Diaboli
dejectionem et liberationem hominis. Unde dicunt, propterea. Quia
Diabolus est dejectus et homo liberatus, laetamini caeli, idest vos
majores Angeli, et qui habitatis in eis, idest vos minores. Et
dicuntur minores in majoribus habitare, quia ab illis recipiunt
illuminationem, ut dicit Dionysius. Vel caeli dicuntur Angeli, et
qui habitant in eis dicuntur sancti alii qui auxilio aliorum sunt
salvati; et ideo dicuntur habitare in eis, cum eis et pro eo. Vel
caeli dicuntur praelati, quorum vita caelestis est, juxta illud
Philip. conversatio nostra in caelis est: et qui habitant in eis
dicuntur boni subditi, qui quasi in castro habitant in praelatorum
subsidio. Et omnes hi invitantur ad gaudium propter Diaboli
dejectionem et Ecclesiae exaltationem. Vae habitatoribus terrae.
Supra actum est de pugna draconis cum Michaele in caelo. Hic agit de
pugna ejusdem in terra. Priori enim pugna impugnatur Ecclesia. Vel
prior pugna est occulta, secunda manifesta. Vel prior pugna fuit
contra perfectos; et ideo dicitur fuisse in caelo. Secunda contra
imperfectos; et ideo dicitur fuisse in terra. Vel prior fuit per
occultam fraudem, secunda erit per apertam tribulationem. Volens ergo
Joannes significare nobis finalis persecutionis magnitudinem, dicit,
vae, maxime tribulationis, vel aeternae damnationis, terrae et mari,
idest omni peccatori. Per terram significatur avaritia, per mare
superbia. De utrisque legitur quod est caput omnium malorum. De
avaritia dicitur 1 Timoth. 6, radix omnium malorum cupiditas. De
superbia dicitur Eccles. 10, initium omnis peccati superbia. Et
ideo recte per terram et mare significantur omnes peccatores, quibus
imminet gravis tribulatio et aeterna damnatio. Vel per terram possunt
significari mali Christiani, propter amorem terrenorum avidi. Per
mare significantur infideles, propter errorum amaritudinem. Vel per
terram, quae stabilis est, significantur illi, qui sunt stabiles in
uno peccato; per mare, quod instabile est significantur illi, qui de
uno peccato in aliud fluunt. Unde Isa. 60, impii quasi mare
fervens, quod quiescere non potest. Et omnibus illis, vae. Quare
autem dicitur, vae terrae et mari, determinat dicens, descendit,
idest de caelo dejectus est, vel de sanctis expulsus et confusus
Diabolus, non jam inveniens locum in sanctis ad eos decipiendos et
possidendos, habens iram magnam de sua dejectione et sanctorum
salvatione, quos non patitur amplius impugnando vexare sciens quod
modicum tempus habet ad impugnandum sanctos; et ideo ferventius in eos
qui recte volunt vivere et ardentius eos impugnare conatur. Et
notantur hic duo modi impugnationis, qui erunt tempore Antichristi.
Unus est per simulatam habitudinem; et ideo ad hoc dicitur,
descendit. Alius erit per apertam persecutionem: et quo ad hoc
dicitur, habens iram. Sequitur, et postquam. Hic ostenditur
conatus Diaboli aperte Ecclesiam persequentis. Postquam enim vidit
Diabolus se per occultam fraudem non posse perficere, aperta
tribulatione aggreditur expugnare. Unde dicit, et postquam vidit
draco, idest Diabolus, qui habet acumen visus per subtilem astutiam,
et magnitudinem corporis per potentiae violentiam. Ad literam draco
habet subtilem visum et corpus magnum; et significatur Diabolus, qui
est subtilis per astutiam et magnus per potentiam, qui projectus est de
caelo in terram, idest in Infernum. Vel in terram, idest inter
reprobos expulsus a sanctis, persecutus est mulierem, idest
Ecclesiam. Quae peperit masculum, idest dominum nostrum Jesum
Christum qui ei praestabat auxilium contra apertam tribulationem
Diaboli. Sic contra occultam tribulationem vel impugnationem. Ecce
postquam sancta Ecclesia vel sancta quaelibet anima facit aliquod
magnum, statim insurgit tribulatio et persecutio iniquorum. Et datae
sunt mulieri, idest Ecclesiae. Duae alae aquilae magnae, idest duae
vitae. Activa scilicet et contemplativa. Vel duo testamenta. Vel
contemptus mundi et desiderium caelestis regni: quae dicuntur alae
aquilae, quia in caelum faciunt volare; et ideo fixum habent
intuitum. Unde Isa. 40, qui sperant in domino habebunt
fortitudinem, assument pennas sicut aquilae. Item duae alae possunt
dici patientia et sapientia, quae datae sunt Ecclesiae contra duplicem
impugnationem qua impugnatur ab adversariis. Una est per verba:
contra hanc datur sapientia. Alia est per verbera: contra hanc datur
patientia. Aquila magna, cujus sunt hae alae, proprie Christus
est. Unde Deuteronom. 13, sicut aquila provocans ad volandum
pullos suos, et super eos volitans, atque portat in humeris suis.
Vel duae alae aquilae magnae, possunt dici humilitas et virginitas
beatissimae Mariae, quibus mulier, idest Ecclesia, fuit a Diabolo
liberata. Et bene per aquilam significatur Maria: quia sicut aquila
excedit alias aves, ita virgo Maria alias mulieres, quasi regina et
domina mulierum. Prov. ult. multae filiae congregaverunt divitias,
tu supergressa es universas. Cant. 2, sicut lilium inter spinas,
sic amica mea inter filias. Job 39 dicitur de hac aquila: numquid
ad praeceptum tuum elevabitur aquila et in arduis ponit nidum suum?
Vel duae alae aliquae magnae, sunt duo praecepta charitatis: quae
recte dicuntur alae aquilae, quia sicut aquila alias volatu superat
aves, ita charitas alias virtutes. 1 Corinth. 13, manent autem
tria haec fides, spes, charitas; major autem horum est charitas.
Ezech. 1, aquila desuper ipsorum quatuor. Vel duae alae aquilae
magnae, sunt duae partes justitiae, scilicet declinare a malo et
facere bonum, quibus volatur in caelum. Unde Psalm. quis est homo
qui vult vitam et cupiet dies videre bonos? Declina a malo et fac
bonum et cetera. Et recte dicitur justitia aquila magna; quia sicut
aquila habet acumen visus, sic justitia acuit intellectum. Unde
Psalm. lux orta est justo. Item Psalm. a mandatis tuis intellexi,
idest in observantia mandatorum tuorum. Eccles. 2. Fili
concupiscens sapientiam serva justitiam. Vel duae alae aquilae, sunt
timor et amor Ecclesiae, quae sursum et non deorsum volat. Cant.
4, vadam ad montem myrrhae, idest ad tumulum immobilem tormentorum
Inferni, et ad collem thuris, idest ad culmen immobile gaudiorum
Paradisi. Et licet majora sint gaudia caeli quam tormenta Inferni:
tamen quia minus cognoscuntur et sentiuntur gaudia caeli; ideo per
collem thuris designantur, et tormenta Inferni per montem myrrhae.
Vel per montem myrrhae intelligitur multitudo peccatorum, per collem
thuris paucitas meritorum quae uterque alternis vicibus sunt
consideranda. Vel duae alae, sunt intellectus et affectus, quibus
volat Ecclesia cogitando et desiderando. Quae datae sunt Ecclesiae,
ut cum illis a facie draconis volando fugiat. Vel duae alae aquilae
magnae, sunt justitia et misericordia. Quae datae sunt Ecclesiae,
ut de se justitiam faciens et aliis misericordiam impendens, cum Deo
ambulet fugiens draconem. Mich. 6, indicabo tibi homo quid sit
bonum, et quid dominus requirit a te: utique facere judicium et
justitiam, et diligere misericordiam et sollicitum ambulare cum Deo
tuo. Vel duae alae aquilae, magnae, sunt duae partes sapientiae;
scilicet cognitio Dei et cognitio sui. De quibus Augustinus in libro
de confessione: domine noverim me, noverim te: bona et brevis est
oratio, nam cognitio Dei vitat desperationem, cognitio sui
praesumptionem. Sapientia vero dicitur aquila propter acumen
visionis. Magna propter dignitatem, quia primum locum obtinet inter
dona. De qua dicitur sapientiae 7, dilexi sapientiam et proposui pro
luce habere illam, quoniam inextinguibile est lumen illius. Et de his
aliis dicitur 1 Reg. 7, quinque cubitorum ala Cherub una, et
quinque cubitorum ala Cherub altera, idest decem cubitos habentes a
summitate alae usque ad alterius summitatem et cetera. Quid sunt
quinque cubiti primae alae nisi quinque quae debet homo cognoscere?
Primum est nascendi vilitas. Secundum vivendi brevitas. Tertium
moriendi necessitas. Unde quidam dixit, vae mihi nascenti, vae
morienti, vae vivo. Quartum est vivendi calamitas. Quintum est
mortis incertitudo. De quatuor primis dicit Job 13, homo natus de
muliere, brevi vivens tempore, repletur multis miseriis: qui quasi
flos egreditur et conteritur et fugit velut umbra. De quinto dicitur
Eccles. 9, nescit homo suum finem et cetera. Item quinque cubiti
alterius alae sunt quinque, quae debet homo cognoscere de Deo et in
Deo. Primum, quod est largissimus donator. Jacob. 1, dat
omnibus affluenter et non improperat. Secundum, quod est
patientissimus redditor. Eccles. 5, ne dixeris, peccavi et quid
mihi accidit triste? Altissimus enim est patiens redditor. Tertium
est, quod est sapientissimus investigator, cui nihil potest abscondi.
Hebr. 4, omnia nuda et aperta sunt oculis ejus, ad quem nobis
sermo. Magnae probitatis necessitas indicta est nobis, nisi
dissimulare velimus, cum cuncta agamus ante oculos judicis cuncta
tenentis. Quartum est quod est justissimus judex, quia nulla causa
potest flecti. Psalm. Deus judex, justus, fortis. Prov. 6,
zelus et furor viri, non parcet in die vindictae et cetera. Quintum
est quod est potentissimus executor. Exod. 15, dominus,
omnipotens nomen ejus. Sap. 13, misereris omnium, quia omnia
potes. Ad quod autem datae sunt istae alae mulieri, dicit Joan.
consequenter, ut volaret, adjutorio illarum, in desertum, sanctae
conscientiae. Vel in locum poenitentiae. Vide quantum proficiat
Ecclesia in tribulatione. Supra dictum est quod mulier fugit in
solitudinem, pedibus utens quasi adhuc terrena inhians ordinate: nunc
dicitur quod volat, quia non jam pedibus tangit terram. Item prius
fugit in solitudinem, quia excludit tumultum hominum, sed non copiam
rerum. Nunc dicitur volare in desertum, quia excludit tumultum et
copiam rerum in locum suum proprium. Unde patet quod proprius locus
Ecclesiae et filiorum ejus, est desertum: ubi, nec tumultus
causarum, nec frequentia hominum, nec copia rerum invenitur. Job
3, requiescere cum regibus et consulibus terrae qui aedificant sibi
solitudines. Et infra ibi: cessaverunt a tumultu, requieverunt fessi
robore; et quondam victi pariter sine molestia, non exaudierunt vocem
exactoris, idest ventris. Ubi alitur per tempus, et tempora et
dimidium temporis: idest doctrina praedicationis Christi, si hoc
referatur ad statum Ecclesiae tempore Antichristi, quae fit per
tempus, et tempora, et dimidium temporis, idest tribus annis et
dimidium. Est enim mos Hebraeorum per tempus significare annum unum,
per dimidium temporis dimidium. Si autem hoc referatur ad generalem
statum Ecclesiae, tunc est sensus, ubi alitur per tempus, et
tempora, et dimidium temporis, tanto tempore factae. Christus enim
tribus annis et dimidium praedicavit: cujus praedicatione pascitur
Ecclesia quotidie ab initio praedicationis ipsius usque ad finem. A
facie serpentis, idest contra serpentem et praesentem impugnationem
Diaboli. Unde Psalm. parasti in conspectu meo mensam adversus eos
qui tribulant me. Modum impugnationis Diaboli ostendit Joannes
consequenter dicens: et misit serpens, idest callidus Diabolus, post
mulierem, idest post Ecclesiam, quia ad eam attingere non potuit,
quia non habebat alas sicut ipsa, ex ore suo, idest inspiratione per
suos satellites, aquam tamquam flumen, idest tribulationem
inundantem. Licet enim Diabolus non ad emendationem, sed ad
suffocationem mittat tribulationem, tamen Deus sua dispositione
facit, ut tribulatio missa mundet justos. Isa. 4, si abluerit
dominus sordes filiarum Sion et in spiritu judicii: et cum David
dicebat, amplius lava me ab injustitia et cetera. De his aquis
tribulationum dicitur Cant. 8, aquae multae non possunt extinguere
charitatem. Psalm. salvum me fac domine, quoniam intraverunt aquae
usque ad animam meam. Vel misit serpens, idest Diabolus tortuosus,
ex ore suo, id est suggestione sua venenosa, post mulierem, fugientem
in desertum, aquam tamquam flumen, idest jucunditatem et abundantem
tribulationem, per principes mundi quibus Diabolus tota die suggerit,
ut Ecclesiam persequantur, ut eam faciat trahi in peccatum, de
peccato in Infernum, a flumine, idest ab impetuosa et abundanti
tribulatione. Isa. 8, adducet dominus super eos aquas fluminis
fortes et multas, regem Assyriorum et omnem gloriam ejus, et ascendet
super omnes rivos ejus et fluet super universas ripas ejus, et ibit per
Judam inundans et transiens, usque ad collum veniet, et erit extensio
alarum ejus implens latitudinem terrae Emmanuel. Usque ad collum
dicit, non usque ad os vel oculos: quia et si opprimatur Ecclesia
multitudine et magnitudine tribulationis, tamen non suffocabitur, sed
a Christo misericorditer liberabitur. Et signanter ostenditur
Matth. 14, ubi dicitur, vespere autem facto solus autem Jesus
erat in monte. Navicula autem in medio maris jactabatur fluctibus, et
erat ventus contrarius ei: quarta autem vigilia noctis venit ad eos
super mare. Quatuor vigiliae noctis sunt quatuor partes persecutionis
Ecclesiae. Prima fuit tyrannorum contra martyres. Secunda
haereticorum contra confessores. Tertia falsorum Christianorum contra
praedicatores. Quarta erit tempore Antichristi, quae gravior omnibus
erit de qua hic mentio fit. Et tamen tunc liberabitur Ecclesia, quia
dominus veniet et interficiet eum spiritu oris sui, et destruet
illustratione adventus sui, ut dicitur 2 Thess. 2. Unde Psalm.
multae tribulationes justorum et cetera. Unde hic sequitur, et
adjuvit terra, idest caelestis Ecclesia, quae est viventium, et
aperuit terra, idest caelestis Ecclesia, os suum, in orbem ad
praedicandum Deum pro muliere, et absorbuit flumen, idest consumpsit
et annihilavit illam magnam tribulationem. Vel terra, idest Christus
in carne assumpta. De qua dicit Job, terra data est in manu impii.
Et adjuvit mulierem, idest Ecclesiam militantem, quotidie filios
suos parientem viro suo Christo. Et quomodo adjuvit? Quia
tribulationes ipsius primo portavit et exemplum et virtutem sustinendi
donavit. Unde Isa. 53. Vere languores nostros ipse portavit et
cetera. Adjuvit, et orando pro Ecclesia, ut non deficiat in
tribulationibus. Unde Luc. 22, Simon, ecce Satanas expetivit
vos ut cribraret sicut triticum; ego autem rogavi pro te ut non
deficiat fides tua. Unde juvit eam tempore tribulationis eam
breviando. Unde Matth. 24, erit tunc tribulatio magna quae non
fuit ab initio mundi usque modo neque erit. Et nisi breviati fuissent
dies illi, non fieret salva omnis caro; sed propter electos
breviabuntur dies illi. Vel adjuvit eam, non permittendo augeri
tribulationes, quantum vellet tentator supra vires justorum. Unde 1
Corinth. 10, fidelis Deus qui non patietur vos tentari supra id
quod potestis, sed faciet cum tentatione etiam proventum, ut possitis
sustinere. Vel adjuvit eam, Angelos suos ad custodiam deputando.
Unde Psalm. Angelis suis mandavit Deus de te, ut custodiant te in
omnibus viis tuis. Et Isa. 63, super muros tuos Jerusalem
constitui custodes, scilicet Angelos, ut dicit Glossa. Item
adjuvit eam, idest adjuvat quotidie et adjuvat usque in finem faciendo
praedicari Evangelium, ubi sua passio recitatur. Cujus victoria
absorbet in electis magnitudinem tribulationis, ut non sentiatur, vel
ut non timeatur. Quia, ut dicit beatus Bernardus, devotus miles sua
non reputat cum benignitas ducis vulnera intuetur. Propter quod
dicitur Hebr. 12, curramus ad propositum nobis certamen,
aspicientes in auctorem fidei et consummatorem Jesum, qui proposito
sibi gaudio etc. usque ad sanguinem restitistis. 1 Petr. 4,
Christo sibi in carne passo, et vos eadem cogitatione armamini.
Sicut fecit Moyses. De quo dicit apostolus Hebr. 11, fide
Moyses grandis factus negavit se esse filium Pharaonis, magis eligens
affligi cum populo Dei, quam et cetera. Et hoc est, quod sequitur,
aperuit terra os suum, idest Christus praedicatores Evangelii sui.
De quo ore dicit Jerem. 15, si separaveris pretiosum a vili,
quasi os meum eris. Psalm. os meum aperui et attraxi spiritum. Et
absorbuit flumen, idest destruxit tribulationem. Matth. 10, noli
timere eos qui occidunt corpus. Luc. 12. Nolite timere pusillus
grex. Et non solum absorbuit flumen aperiendo os ad praedicandum,
immo ad bibendum in cruce nimium myrrhatum calicem passionis potum
nostrae salutis. Psalm. de torrente in via bibet. Matth. 21,
potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? Beatus Bernardus.
Super omnia reddit te amabilem, mi bone Jesu, calix quem bibisti,
opus redemptionis nostrae. Hoc enim omnino amorem meum vendicat totum
sibi. Neque solum aperuit os suum ad sorbendum flumen nostrae
tribulationis; immo etiam latus, et manus, et pedes, et quasi totum
corpus suum aperuit: verum postea pluvia inundans tota recipitur, et
quasi absorbetur. Psal. absorpti sunt juncti petrae judices eorum,
idest apostoli. Et comparat Christo, quia eorum passio et tribulatio
respectu passionis Christi tota absorpta est. Ideo dicit Isa. 3,
ingredere in petram, et abscondere in fossam humo. Vel adjuvit
mulierem, idest auxilium in pugna ostendit, et post pugnam, adjuvit
adjutorium promittendo. Genes. 15, noli timere, Abraham: ego
protector tuus sum, et merces tua magna nimis, post pugnam. Vel
terra, idest beata Maria. De qua Psalm. terram autem dedit filiis
hominum, scilicet adjuvat mulierem, idest Ecclesiam, pro ipsa
orando, exemplum patientiae conferendo, filium Dei adjutorem
fortissimum pariendo. De quo Psalm. unde Eccle. 23, in
Ecclesiis altissimi aperuit os suum, idest Ecclesiae. Et absorbuit
flumen, idest sua prece Ecclesiae tribulationem mitigavit. Vel per
aquam fluminis significatur abundantia terrenorum, quae fluunt continue
sicut aqua. Unde Psalm. divitiae si affluant, nolite cor apponere.
Et de hac aqua fluminis dicitur Jerem. 2, et nunc quid tibi vis in
via Aegypti, ut bibas aquam turbidam? Et quid tibi cum via
Assyriorum, ut bibas aquam fluminis? Significat abundantiam quam
misit draco domino permittente in Ecclesiam Dei, quando a
Constantino datum est ei imperium Occidentalis Ecclesiae. Et
signanter dicit, quod draco sive serpens ex ore suo misit aquam post
mulierem. Quia ex ore serpentis non exit nisi sibilus et venenum. Et
ista temporalia non sunt nisi sibilus unus quia cito transeunt, et
plena sunt novitatis et litis, et quae venenosa sunt, quia libenter
occidit. Unde tunc audita fuit vox Angelorum in aere dicentium,
hodie infusum est venenum in Ecclesia Dei, sicut legitur in
apocryphis Sylvestri; et quia jam appropinquat venenum ad cor
Ecclesiae: in Psalm. salvum me fac domine, quoniam intraverunt
aquae usque ad animam meam. Et de consueta bonitate, nunc primo
incipit adjuvare Ecclesiam suam. Misit mundo adjutorem, idest
terram, quae absorbere vult totum flumen; idest principem terrenorum,
qui vult auferre ab Ecclesia omnia temporalia. Et licet intentio ejus
non sit eadem cum domino, qui propter bonum Ecclesiae suae misit
illum. Sic Nabuchodonosor dicitur, quod dominus misit eum in
vindictam et ad correctionem. Ipse autem ivit ad occidendum totum, et
diripiendum bona eorum. Dominus misit eum ex misericordia, et ipse
ivit ex superbia et avaritia. Unde Isa. 10, vae Assur virga
furoris mei; et baculus ipse est, in manu ejus indignatio mea. Ad
gentem fallacem mittam eum, et contra populum furoris mei mandabo
illi, ut auferat spolia, et diripiat praedam, et ponat illum in
conculcationem, quasi lutum platearum. Ipse autem non sic
arbitratur, et cor ejus non ita aestimabit, sed ad conterendum erit
cor ejus, et ad interemptionem gentium non paucarum. Dicet enim.
Numquid non principes mei simul reges sunt? Multa ergo, quae ibi
dicuntur, et modo. Dicit ergo, et misit serpens, idest Diabolus,
ex ore suo, venenato, idest suggestione sua, post mulierem, idest
Ecclesiam, aquam tamquam flumen, idest a fluxu temporalium, quae
superfluunt deorsum. Et bene dicit, trahit. Tractus enim motus est
violentus. Nam contra naturam est, quod Ecclesia deorsum feratur,
quae facta est ut feratur sursum. Et ideo motus sursum est ei
naturalis, deorsum est ei violentus. Et ideo dicit Salomon, Prov.
24. Erue eos, qui trahuntur ad mortem, et qui trahuntur ad
interitum liberare non cesses. Et adjuvit terra, idest principes
terreni desiderium suum. Et absorbuit flumen, idest opulentiam
temporalium. Et misit draco de ore suo aquam, idest abundantiam
temporalem procreavit, quam procuravit Ecclesiae dari. Non quod
Constantinus hoc fecerit ex diabolica suggestione; sed credo, quod
magis fecit, hoc ex instinctu spiritu sancti. Sed quia Diabolus
procuravit, et procurat quotidie, quod Ecclesia cor apponat in istis
temporalibus, et sic minus possit intendere spiritualibus; ideo dixi,
quia Diabolus procuravit dari Ecclesiae abundantiam temporalem. Et
tamen Diabolus modo procurat ut terra absorbeat flumen; hoc facit in
adjutorium mulieris. Sed nescius juvat eam, quia sic paupertate
recuperata liberius vacabit saluti animarum. Nam cum esset in divitiis
suis, non poterat vacare orationi, nec lectioni, et meditationi.
Unde Psalm. in diluvio aquarum multarum ad eum non approximabunt.
Sed siccato diluvio melius faciet officium suum. Sed modo nimia ira
caecatus, non advertit. Unde sequitur. Et iratus est draco in
mulierem, id est contra Ecclesiam, videns, quod non potest eam
trahere post se, et quod habet auxilium, unde ipse putavit inferre
nocumentum: et sic non desinit Ecclesiam Diabolus impugnare semper,
quaerens novos modos et novas artes impugnandi eam. Unde sequitur.
Et abiit, ab illo modo a quo non potuit nocere Ecclesiae, facere
praelium cum reliquis, de servis ejus, qui custodiunt mandata ejus
mente et opere, et habent testimonium Jesu active et passive, idest
qui testimonium perhibent Jesu, et dominus Jesus eis. Matth.
10, qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum
coram patre meo, et Angelis ejus. Item qui habent testimonium Jesu
in charitate, quo signantur filii Dei. Joan. 1, dedit eis
potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus. De hoc
testimonio dicit Psalm. testimonium domini fidele, sapientiam
praestans parvulis. Reliquos autem de semine Christi vocat ideo omnes
minores sanctos, qui habent fidem, et fidei confessionem, quos
pugnare aggreditur. Unde dixit dominus serpenti de muliere, per quam
significatur Ecclesia: ipsa conteret caput tuum, et tu insidiaberis
calcaneo ejus, idest minoribus, qui erunt in fine. Psal. insidiatur
ut rapiat pauperem, idest illum, qui parum habet virtutis. Sed neque
omnes minores potest vincere, sed tantum instabiles et incompactos et
aridos, sub se tenens eos, et insidiatur homini. Unde Psalm. sedet
in insidiis cum divitibus in occultis, ut interficiat innocentem. Et
ideo sequitur et stetit super arenam maris. Job: vocat umbra
calamum, et loca humentia. Per umbram proprie significantur
hypocritae, qui habent sanctitatis figuram sed non veritatem: per
calamum, qui intus est vacuus et extra nitidus, de facili movetur a
quolibet vento, signantur nobiles, et instabiles: per loca humentia
voluptuosi, qui malis moribus et humoribus abundant.
|
|
