|
In diebus illis. In hac secunda parte hujus primi libri, post
descriptam malitiam adversariorum impugnantium, describitur probitas et
victoria Judaeorum, se defendentium. Ordo vero istius processus sumi
debet secundum diversitatem principum sub quibus vicerunt. Primo
quomodo vicerunt sub Mathathia, et hoc in isto capite. Secundo
quomodo sub Juda: et hoc a 3 cap. usque ad 9 ante medium, ibi: et
congregati sunt omnes. In illa secunda parte cap. 9 agitur de morte
Judae. Tertio sub Jonatha, et hoc a 9 cap. usque ad 13
inclusive. Quarto sub Simone, et hoc a 13 cap. usque ad finem.
Circa primam partem agitur de probitate ipsius Mathathiae qui fuit
primus et principalis: et commendatur a tribus: nam primo ostenditur
audacia zelantis, secundo constantia tolerantis, ibi: et exclamavit;
tertio providentia necessitatis, ibi: et appropinquaverunt. Circa
primum ponit primo epilogum suae generationis. Secundo planctum suae
compassionis, ibi: et dixit Mathathias. Tertio applausum suae
confessionis, ibi: et venerunt illuc qui ultra. Quarto zelum suae
aemulationis, ibi: et cessavit loqui. Circa secundam partem nota
quod bene apparuit in eis magna constantia: et id patet ex tribus:
primo quia non sunt fracti rigore asperitatis; unde desertum
elegerunt, et omnia reliquerunt. Secundo nec terrore adversitatis;
quia aliqui mortem sustinuerunt, alii patienter toleraverunt. Tertio
nec labore anxietatis; quia se recollegerunt et confortaverunt et
defendere proposuerunt, ibi: et dixit vir proximo suo. Circa tertiam
partem principalem ostendit bene ejus providentiam in monendo et
incitando: nam cum sentiret se proximum morti, voluit posteris suis
imprimere zelum negotii. Et sic primo tangit pro sua morte
adversariorum animationem. Secundo incitat filios ad legis
aemulationem, ibi: nunc ergo filii. Tertio adducit pro exemplo
antiquorum patrum remunerationem. Quarto tangit adversarii debilem
impugnationem, ibi: et a verbis peccatoris. Quinto ordinat eis
principem et consiliarium, ibi: et ecce Simon. Sexto praemissa
benedictione describit suam commiserationem, ibi: et benedixit. Ait
ergo: in diebus illis, idest anno quadragesimo quinto secundum
Josephum: et ita secundum praecedentia, octavo anno regni Antiochi,
nam incepit anno trigesimo septimo. Sacerdos summus, scilicet carim,
qui fuerat summus sacerdos et secundum Josephum dicitur lolath carim;
vel de vice Joachim, sicut Zacharias de vice Abia: familiae enim
Aaron numeratae inventae sunt vigintiquatuor: octo de Ithamar et
sexdecim de Eleazar. Ad ampliandum ergo cultum divinum, David de
qualibet constituit unum eligi; et unusquisque sua septima serviebat
per ordinem, quem sorte divisit eis, ut patet 1 Paral. cap. 24.
Et sedere illic, scilicet malos homines, ubi debent sedere
sacerdotes. Quae gens non haereditavit, idest quae gens fecit in
Jerusalem mala et spoliavit eam. Quasi diceret: plures hoc
fecerunt. Vel quae gens de omnibus aliis non obtinuit in pace regnum
et spolia sua, nisi tantum Jerusalem? Quasi dicat: nulla alia fuit
ita turbata. Phinees, de quo Num. 25: testamentum, idest firmum
pactum cum domino, descenderunt. Nota quod iste conflictus fuit
factus in sabbato per Apollonium: de quo dicetur infra, cap. 3: et
fuit factus cum illis qui adhuc erant in civitate, sed tamen postea
fugerunt in vallem, ut hic dicitur (et de hoc vide in Lib. 2,
cap. 5). Et ait: descenderunt, non cum eis, sed illi in montem,
et isti in vallem, quaerentes judicium, idest ut possent facere
discretionem in cibis secundum justitiam legis. Omnis homo quicumque
venerit et cetera. Sed videtur quod peccarint pugnando in sabbato,
quoniam erat lege prohibitum. Ad hoc inquiunt aliqui, quod
Mathathias id fecit ductus familiari instinctu spiritus sancti. Alii
vero quod propter articulum necessitatis in qua erant, cum esset summus
sacerdos, quod potuit in hoc dispensare. Quod videtur etiam haberi ex
facto apostolorum, quando evellentes spicas comederunt. David quoque
tempore necessitatis comedit panes propositionis. Ideo dicit Glossa:
ita sabatum custodiri praeceptum est, ut non sit reus qui violaverit si
necessitas fuerit. Vel dicunt quod proprie non fuit ibi sabbati
violatio, nec dispensatio, sed omnimoda ejus observatio, quia licitum
et justum est etiam sabbato fieri charitatis opera, et isti movebantur
charitate et zelo legis, quae opera etiam alias de servilibus sunt
moralia, et maxime quando fiunt ex charitate illa imperante, propter
honorem et observantiam legis et sabbati: unde videtur mihi sine
praejudicio, quod ipsi fecerunt melius quam primi, de quibus bene
dictum est quod in simplicitate sua mortui fuerunt. Ad nationes. Hic
debet ordinari quod infra 6 cap. dicitur de Eleazaro et cap. 7 de
septem filiis et matre: haec enim omnia facta fuerunt antequam Judas
insurgeret. Et dicitur, ad nationes, idest ad gentiles. Ex quo
patet quod etiam malos Judaeos occiderunt, obtinuerunt legem, idest
cultum legis, de manu, idest de virtute et resistentia. Cornu,
idest occasionem gloriae. Superbia, dicitur respectu hostium et
castigatio, Judaeorum. De Abraham vide Genes. 22. Mandatum,
scilicet castitatis, de quo vide Genes. 39: vel ut non
contaminarentur de cibis gentilium, Gen. 34, seorsum Joseph.
Phinees, Numer. 25: verbum explorationis terrae, Numer. 23
et 24: ut testificarentur bonum terrae, Numer. 14.
Misericordia in Saulem, Lib. 2 Reg. et in Semei. Elias de quo
4 Reg. 2: Ananias, Daniel. Daniel 3 et 16 et ultimo:
centesimo quadragesimo sexto. Et ita patet quod uno circiter anno
praefuit; et hoc dicit Josephus.
|
|
