|
Et assumpsit Gorgias. Haec est secunda pars illius, et surrexit
Judas. In qua postquam debellavit Judas exercitum principum et
regum, hic declaratur debellatio principum et exercitus regis. Et
primo ponitur ipsa expugnatio. Et secundo, aliquali pace habita,
ipsius templi aliqualis purificatio, in medio capitis. Dixit autem
Judas et fratres ejus. Primo congreditur contra principes Lysiae;
secundo cum ipso Lysia, ibi: quicumque autem alienigenarum. Circa
primum introducit Gorgiam per proditionem insidias praeparantem. Et
secundo ipsum inter ea per cautelam evadentem, ibi: et audivit
Judas. Et tertio ipsum Judam reliquam partem exercitus invadentem,
ibi: et cum dies factus esset. Quarto ipsum exercitum Judam
praecipitantem et se defendere praeparantem, ibi: et elevaverunt
alienigenae. Et quinto ipsum Judam adversarios trucidantem, et
persequentem eos qui fugiebant, ibi: et congressi sunt. Sexto Judae
et exercitus illius reversionem, ibi: et reversus est Judas. Et
septimo ipsum Gorgiam cum suis fugam capientem, ibi: et vidit,
Gorgias, scilicet, populum cum Dei commendatione, praedam hostium
colligentem. Quicumque autem alienigenarum. Hic secundo congreditur
cum Lysia. Et primo ponitur quomodo de praedicta victoria Judaeorum
fuit Lysias informatus. Secundo quomodo super haec fuit confusus et
conturbatus, ibi: quibus auditis. Tertio quomodo per ipsum fuit
magnus exercitus congregatus, ibi: et sequenti anno. Quarto,
quomodo per Judam fuit Deus exoratus, ibi: et occurrerunt illis
Judas. Et quinto, quomodo Lysias fuit totaliter expugnatus, ibi,
et commiserunt praelium. Sexto quomodo ad alium exercitum adducendum
fuit animatus, ibi: videns autem Lysias. Dixit autem Judas. Haec
est secunda pars principalis totius cap.; in qua, parva angustia
habita pugnando, statim prorumpunt ad templi purificationem. Ubi
ponitur primo, quomodo Judas ad hoc incitavit populi multitudinem.
Et secundo repetit inventam loci solitudinem, ibi: et ascenderunt.
Et tertio narrat, ex hoc, in populo compassionis amaritudinem, ibi:
et sciderunt vestimenta. Quarto, quomodo Judas prorupit in reparandi
promptitudinem, ibi: tunc ordinavit. Et in hac ultima ponitur
quomodo aedificantes contra adversantes assecuravit. Et secundo
quomodo de altari holocaustorum ordinavit, ibi: et cogitavit. Et
tertio quomodo alia destructa reparavit, ibi: et aedificavit sanctis.
Quarto, quomodo populus debito modo sacrificavit, ibi: et ante
matutinum. Quinto, quomodo dedicationem altaris celebravit, ibi: et
fecerunt dedicationem. Sexto, quomodo celebrandam in posterum
demandavit, ibi: et statuit Judas. Septimo quomodo aditum ad
Jerusalem fortificavit, ibi: et aedificavit et cetera. Ait ergo.
Et assumpsit Gorgias. Hic continuat quod dictum fuit supra, quod
Lysias congregavit exercitum in quo erant Ptolomaeus Nicanor et
Gorgias, qui astute voluit de nocte insurgere in Judam; quod
praesciens Judas fugit: et in aliam partem exercitus quam Gorgias
reliquerat, ivit; et eam invasit, et postea contra Gorgiam reversus
est, et iterum illum devicit, ibi: quo viso et cetera. Et tunc
patet litera. Filii eorum, idest alienigenae in arce reclusi, vel
filii, idest Judaei apostatae, quorum quidam etiam erant, ibi: et
audivit, idest per insidias percepit, parantem exercitus, quia ibi
plures erant exercitus, scilicet Ptolomaei et Nicanoris, ut supra
cap. 3: dispersus exercitus, scilicet Gorgiae, erat divisus ab
aliis. Tegumenta, idest arma, prae paupertate scilicet. Tuba;
secundum legem, ut Numer. 10 habetur. Ad tria millia: quidam
libri habent ad quinque millia, sed falso. Purpuram marinam, hoc
dicitur quia secundum Isidorum purpura est sanguinei coloris, et
tingitur quodam pisce marino qui conchylia vel muraena dicitur; qui
concisus ferro, sanguineas guttas emittit; ex quibus collectis
tingitur purpura; et ideo dicitur marina. Sic Cantic. 7, quasi
purpura regis tincta canalibus. Potentis, idest Goliae, de quo 1
regum 17, et de Jonatha, 1 regum 14. Mundare, idest,
reparare ruinam, vel a foeditate idolatriae purificare.
Sanctificationem, idest aedificia sancta, templum scilicet et
adjacentia, desolatam, idest occasione desolationis praecedentis
profanatam propter sacrificia. Atriis: quatuor enim erant: scilicet
sacerdotum, mundorum virorum, et mulierum, et generaliter
immundorum. Virgulta, idest urticas et herbam et alia hujusmodi.
Pastophoria, idest domuncula in atrio sacerdotum quae adversus
ducebat, scilicet ad habitationem hebdomadariorum et comestionem
Judaeorum in Jerusalem ad sacrificandum de longinquo venientium, qui
partem sacrificii sui coram domino comedere debebant: et est nomen
Graecum, secundum Hieronymum, et Latine dicitur thalamus. Vel
secundum alios, est Latinum, et tunc dicitur quasi pastus forensium,
quia forenses Judaei ibi comedebant, Deuter. 26. Tubis
signorum, hoc dicit quia usus tubae erat eis in signum multipliciter,
ad convivandum et bellandum et solemnizandum et cetera. In arce, quia
illi erant Judaeis in insidiis et molestiis: profanaverunt, propter
oblationes gentium. Destructum. Hinc sumitur argumentum destruendum
fore altare, post sacrificium haeretici in illo factum. In monte
domus, idest in loco eminenti domus vel in loco in quo erat domus,
extra tamen domum. Sancta, idest partem templi priorem, et quae
intra, idest sancta sanctorum, altare incensi, idest aureum. Vela,
quia aut duo erant: unum in ingressu templi et aliud in ingressu
oraculi. Quae fecerant, idest quae facere poterant, vel debuerant,
aut deliberaverant. Vel quae fecerant prius in locis ubi erant et
secum asportaverant. Quinta et vicesima. Notandum quod eadem die qua
ante gentiles super primum altare sacrificaverant, ipsi iterum super
altare novum sacrificaverunt. Unde supra, cap. 1, dictum est,
quod anno centesimo quadragesimo sexto die vigesima quinta mensis
Casleu sacrificaverunt: nunc autem hoc fuit factum anno centesimo
quadragesimo octavo, die vigesima quinta ejusdem mensis, et ita
profanatio duravit duobus annis: quod praeviderat Daniel propheta
cap. 8 vide ibi. Casleu, idest Decembris. Cinaris. Cinara est
instrumentum musicum: et dicitur a cieo cies, idest moveo, quia motu
digitorum facit sonum in aere. Dicit Josephus quod non solum erat
festum, sed et de istis instrumentis, de cibis et potibus, non
quibuscumque, sed optimis et delitiosissimis: nullis enim tunc
expensis Judas pepercit. Dedicationem. Notandum quod variae
leguntur dedicationes altarium: una sub Salomone, cujus fit mentio 3
Reg. 8: alia sub Esdra, de qua habetur 1 Esdr. 6: prima fuit
in Septembri et secunda vere: et istae fuerunt abolitae propter istam
tertiam quae fuit facta in hieme, hoc est in Decembri, ut dicitur hic
et Joan. 6: facta sunt encaenia Jerosolymis et hiems erat.
Notandum quod hac die obtulerunt holocausta et adoraverunt incenso igne
de ferro excusso per actum calculorum de altari sumptorum, et lumina
multa accenderunt et vocaverunt illud festum luminarium, quia tunc in
prosperitate habita fuerunt a Deo clarificati, eo quod paulo ante in
speluncis et antris habitaverant. Diebus octo: quod erat contra
consuetudinem festivitatum legalium quae tantum durabant septem diebus:
sed hoc fuit in significationem gloriae caelestis, quam recipient
martyres novae legis per eos significati. Neque obest de octava die
Scenopegiae, quia ipsa proprie non erat de festivitate, nisi tantum
pro collecta facienda. Montem Sion, idest turres altissimas fecit
versus partem montis, inter arcem, ut credo, quae jam formata erat ab
adversariis, et templum sive civitatem, extruxit, illis scilicet ad
munitionem, et Bethsuram, civitatem, ut esset illis pro castello.
|
|
