|
Et rex Antiochus. Haec est pars principalis illius partis in 3
cap. et surrexit Judas: in qua, descripta probitate multiplici
ipsius Judae quam exercuit sub Antiocho illustri, hic describit
secundo ejus probitatem et victoriam quam habuit sub filio ejus
Antiocho Eupatore. Ubi quatuor facit. Primo ponitur adeptio
regni, mortuo scilicet patre suo. Secundo ponitur praeparatio
praelii, ibi: et qui erant in arce. Tertio congressio belli, ibi:
et appropiavit Judas. Quarto liberatio populi, ibi: et audivit
Lysias. Circa primam partem historiae istius notandum est quod
historia hujus secundae partis multo completius habetur Lib. 2
Machab. cap. 9. Sed hic ponitur primo infirmitatis illius
occasio. Et secundo infirmitatis incursio, ibi: et factum est ut
audivit. Tertio malitiae suae recognitio, ibi: et vocavit
Philippum. Circa primum ponitur primo occasio, quomodo de Perside
recessit viliter superatus. Secundo quomodo a Judaeis exercitus suus
fuit turpiter debellatus, ibi: et venit qui nunciaret. Et hi qui
erant in arce. Haec est secunda pars capituli, in qua ponitur
praeparatio praelii. Et primo ponitur praeparationis occasio. Et
secundo apparatus executio, ibi: et iratus est rex ut haec audivit.
Circa primum ponitur quomodo illi de Juda arcem expugnarunt. Secundo
quomodo aliqui de obsessis in turri, fraudulenter ab illa exierunt, et
se illis conjunxerunt, ibi: et exierunt quidam. Tertio quomodo regem
adierunt et ipsum contra Judam informaverunt, ibi: et abierunt ad
regem. Apparatus vero magnus ex parte regis fuit in his. Primo quia
multitudinem pugnatorum congregavit, ibi: iratus est autem. Secundo
quia civitatem sicut potuit debellavit, ibi: et venerunt per
Idumaeam. Tertio quia tam homines animavit, quam animalia cetera
fortificavit, ibi: surrexit autem rex. Quarto quia tam elephantes
quam milites ordinavit, ibi: et diviserunt bestias. Quinto quomodo
occasione istorum omnes ad timorem concitavit, ibi: et ut refulsit
sol. Et appropiavit Judas. Haec est tertia pars, ubi ponitur
congressio belli duplex in campo, et duplex in praesidio, ibi: castra
autem regis. Circa primum primus congressus fuit generalis. Et
secundus fuit specialis cum una tantum parte exercitus, ibi: et vidit
Eleazar. Castra autem regis, ibi ponitur primo quomodo rex
Bethsuram debellavit praeter Judaeorum communicationem. Et secundo
quomodo Jerusalem diu debellavit praeter ejus laesionem, ibi: et
convertit castra ad locum. Et audivit Lysias. Haec est quarta
pars, ubi ostenditur liberatio. Et primo ponitur Lysiae
deliberatio, et consilii exhibitio, ibi: nunc itaque demus. Ponitur
et consilii a rege et aliis acceptatio, ibi: et placuit sermo: et
mutua inter hostes confoederatio, ibi: et misit ad eos: et
confoederationis violatio, ibi: et intravit rex montem Sion:
scilicet, interea quod haec fiebant a Juda, intravit rex montem
Sion. Et rex Antiochus perambulabat superiores regiones. Persidis
scilicet, ad habendam pecuniam, supra 3. Templumque in ea. Dianae
scilicet. Alexander, de quo supra in principio libri. Et reversus
est in Babyloniam cum virtute. Babyloniam, hoc dicitur per
anticipationem, forti in primis, idest cum praecipuis viris
Timotheo, Nicanore, Gorgia, et seipso: quasi dicat: totum
fecerat quidquid potuerat. Bethsuram civitatem suam, idest quam
tamquam ad sui tuitionem fortificaverat, suam, idest ad regis
obsequium promptam. Abominationem, idest idolum Jovis quod in templo
posuerat, supra primo cap. Et factum est ut audivit rex sermones
istos expavit. Libro secundo, cap. 9, habetur id perfectius,
quomodo incurrit dolorem viscerum, et praecipiens agitari currum versus
Judaeam, dum minabatur se facere sepulchrum Judaeorum, collisus est
in terram, ita quod decidit in lectum suum, et putruerunt carnes
ejus, ut dicit Magister historiarum. Et dilectus in potestate mea,
scilicet ab aliis: vel mihi ipsi complacebam. Cognovi ergo, quod
scilicet propter mala quae fecerat Judaeis, percussus fuerat. Alii
dicunt quod ideo quoniam voluntatem habuit spoliandi templum Dianae.
Quod reprobat Josephus dicens, quod in hoc non peccavit, quia etsi
voluntatem nocendi habuit, tamen nihil fecit. Ex quo colligitur
argumentum, quod secundum opinionem Judaeorum, lex tantum prohibebat
manum, non animum. De amicis suis, idest collectaneis, adduceret
eum et educaret (...) centesimo quadragesimo octavo. Contra hoc
objicitur. Nam incepit anno centesimo trigesimo septimo: et ita
regnavit duodecim annis, scilicet tribus et novem; quod est contra
praedicta cap. 1, ubi tantum dicitur regnasse undecim annis.
Respondetur quod regnavit per aliquam partem noni anni quae hic
computatur pro uno anno, supra autem non computatur; et ita contingit
frequenter in temporum computatione. Quem nutrivit adolescentem. Et
vocavit nomen ejus Eupatorem. Cognomen fuit, vel forte nomen ratione
creationis in officio, sicut fit de Papa. Et hi qui erant in arce
concluserant, idest sic eos concluserant circumquaque, et venire in
templum impedierant ex omni latere. Et quaerebant eis mala semper: et
firmamentum, quia volentes immolare in templo repente occidebant.
Centesimo quadragesimo, in quo Antiochus Eupator coepit regnare.
Balistas, ad emittendum jacula; et dicitur a ballin Graece, quod
est emittere, ut Papias et Isidorus inquiunt. Machinas.
Machinae, secundum Papiam universaliter sunt, quae fiunt opere
humano; sed accommodantur ad hoc, ut dicantur instrumenta omnia quae
subtiliter inveniuntur, et operose fiunt, pro victoriis obtinendis in
bello: inde machinor-aris. Qui obsidebantur, qui erant apostatae
Judaei, tamquam vellent ab apostasia resilire. Et vindicas fratres?
Id est vindictam non sumis de fratribus nostris, scilicet de Juda et
de suis. Bethzacharia, Josephus dicit, angustum esse locum mille
stadiis ab hostium loco distantem. Legiones, non proprie dictas,
secundum quod legio continet sex millia sexcenta sexaginta sex: sed
communiter pro quacumque congregatione. Unde super quemlibet
elephantem erat turris lignea et machinae: erant enim triginta duo
elephantes, et triginta duae turres super eos, et in qualibet turri
triginta duo viri, et in custodia cujuslibet mille cum illo qui
principaliter regebat bestiam, et triginta tres pedites loricati, et
quingenti equites: et ita cuilibet animali inerant deputati mille
quingenti et triginta tres: et ita in summa deserviebant omnibus
elephantibus quadraginta duo millia nongenti nonaginta novem: et his
conjungendo eos, qui principaliter regebant elephantes, fiunt insimul
quadraginta novem millia et triginta unus: ita quod remanebant in
communi exercitu equites tantum quatuor millia, quia sexdecim millia
deputata erant elephantibus; de peditibus vero remanebant circiter
sexaginta septem millia: et isti tam equites quam pedites ordinati
erant in duas partes. Exercitus autem habebat centum millia peditum,
et viginti millia equitum: et ideo residuum exercitus erat divisum hinc
et inde, bestiis cum viris eorum in medio. Ante tempus, id est cito
et expedite semper praeerant motui animalium. Tubis: statuit enim,
ut moverentur castra ad sonitum tubarum. Distincta, idest divisa:
quidam enim in monte, quidam in valle ibant, animalia in medio.
Constipatos, se mutuo adinvicem jungentes in legionibus suis; ad hoc
urgebat eos propter vim majorem habendam. Eleazar frater Judae, ut
dicit Josephus, de quo supra cap. 2, filius aura, quia Mathathias
binomius fuit: vel forte erat frater ejus de alia uxore, cujus nomen
est aura. Non enim potest dici frater ejus de alio patre. Cujus
nomen ponitur hic, quia supra dicitur uterque filius Mathathiae.
Loricis regis, id est, armis regis depictis. Diverterunt euntes,
scilicet in Jerusalem ad videndum locum. Pacem, dando se regi salva
vita eorum. Sabbata; quia secundum legem septimo anno quiescebat
terra, nec fructus portabat. Ignis jacula, id est instrumenta ad
jaciendum ignem. Scorpios, id est instrumenta ad projiciendum
sagittas venenosas, ad modum scorpii unde dicuntur: et accipiuntur hic
pro instrumento fundibili, quia per eas emittuntur lapides e fundis
positi et circumvoluti. A Perside, ubi mortuus fuerat rex, cum
reversus fuisset Antiochiam. Quaerebat usurpare regnum in
praejudicium Eupatoris. Deficimus, scilicet fame. Munitus est.
Hoc credebat ipse, sed ita non erat: vel hoc dicebat invidendo
Philippo, qui in Antiochia regnabat. Ac pugnavit. Argumentum
est, quod Philippus regnum usurpabat.
|
|
