|
Sed post triennii tempus. Haec est tertia pars illius, Judas vero,
quae incipit cap. 8: in qua ponitur factum ipsius Judae sub
Demetrio nepote Antiochi nobilis filio Seleuci. Quomodo vero iste
venit ad regnum mortuo patruo suo Antiocho nobili, vide supra libro
1, cap. 7. Et talis pars dividitur in tria: primo ponitur a
Demetrio contra Judaeos Nicanoris destinatio; secundo ipsius a
Judaeis interfectio, cap. 15; tertio historiae consummatio, eodem
cap. in fine. Si vero quis quaerat, cur in libro isto non fiat
mentio de victoriis factis sub aliis regibus, vel ab aliis fratribus,
sicuti sub Jonatha et Simone: respondetur quod qui scripsit librum
istum secundum, intendebat tantum secundum modum et formam epistolae,
cap. 10, ipsum mittere, finaliter ad inducendum Judaeos qui erant
in Aegypto ut celebraretur dies victoriae istius, scilicet de morte
Nicanoris: et ideo mortuo eodem Nicanore cessat epistola et est finis
libri. Circa istud capitulum primo ponitur regis Demetrii ad regnum
exaltatio; secundo ejus ab Alcimo contra Judaeos inflammatio, ibi:
Alcimus autem quidam; tertio Nicanoris contra eos destitutio, ibi:
qui statim Nicanorem; quarto Nicanoris cum Judaeis confoederatio,
ibi: Nicanor tamen; quinto regis contra Nicanorem indignatio, ibi:
Alcimus autem; sexto Nicanoris dissimulatio, ibi: quibus
congregatis; septimo Judae perceptio et declinatio, ibi: at
Machabaeus videns; octavo Nicanoris superba comminatio, ibi: quod
ut ille cognovit; nono cujusdam senis Judaei ignominiosa interfectio,
ibi: Razias autem quidam. Circa secundam partem, agitur primo de
Alcimi prava ambitione; secundo de munerum oblatione, ibi: offerens
ei; tertio de ipsius a rege consultatione, ibi: et vocatus; quarto
de Judaeorum accusatione, ibi: ipsi qui dicuntur; quinto de regis
contra eos provocatione, ibi: sed oro; sexto de omni contra eos
inflammatione, ibi, talibus. Circa tertiam partem introducit regem
Nicanorem mittentem et informantem, et Alcimum in summum sacerdotem
praeficientem, ibi: et constituerent. Tertio populum contra Judam
se Nicanori conjungentem, ibi: tunc gentes; quarto populum
Judaeorum timentem et ad Dei auxilium recurrentem, ibi: audito
itaque Judaei. Circa quartam partem habetur primo quomodo Nicanor de
potentia Judae et suorum deliberavit; secundo quomodo nuntios pacis ad
eos destinavit, ibi, quamobrem; tertio quomodo Judas legationem de
consilio acceptavit, ibi: cum de his; quarto quomodo ad cautelam rem
ordinavit, ibi: praecepit autem Judas; quinto quomodo Nicanor cum
eis pacifice habitavit, ibi: morabatur autem. Circa primam Alcimus
ad regem revertitur, de pace cum Judaeis nequiter instruitur;
falsitas et malitia tam Judae quam Nicanoris illi suggeritur, rex ad
indignationem iterum commovetur, et Scriptura regis captura Judae
iterum praecipitur. Sexta pars indivisa manet, et etiam septima.
Circa octavam partem notandum, quod primo ponit Nicanorem Judam
requirentem; secundo ipsummet hostias in templo impedientem, ibi:
venit ad maximum; tertio templum et altare destruenda asserentem,
ibi: quibus cum juramento; quarto populum ad dominum recurrentem,
ibi: sacerdotes autem protendentes. Circa nonam partem primo ponitur
ipsius Raziae commendatio, ibi. Razias autem; secundo Nicanoris
erga judices mala intentio, ibi: volens autem Nicanor; tertio ipsius
sancti viri ab ipso persecutio, ibi: turbis autem irruere; quarto ex
parte ipsius viri humanae probitatis ostensio, ibi: et cum jam
comprehenderetur. Ista autem fuit probitas (si probitas dici debet,
et non potius improbitas), quod ter se visus est occidere: primo
vulnerando, secundo praecipitando, tertio intestina sua projiciendo.
Sed jam ad literam. Demetrium Seleuci filium. Quis fuit ille, et
quomodo regnavit, vide supra Lib. 1, cap. 7. Tripolis, civitas
est maritima, unde vero veniebat Judas, supra Lib. 1, cap. 7.
Alcimus, pessimus et ambitiosus; coinquinatus, observantia
gentilitatis. Commixtionis, id est quando commiscebat se cum
gentibus, supra cap. 4 et 6. Salutem nec accessum ad altare, quem
scilicet ex ambitione optabat, nempe sacerdotium. Centesimo
quinquagesimo anno. Sed contra: quia statim dicitur quod hoc fuit
post triennii tempus, supple a morte Antiochi nobilis, et a regno
filii sui Antiochi, qui incoepit anno centesimo quadragesimo nono, ut
dictum est ante cap. 6; unde oportet quod istud sit anno centesimo
quinquagesimo primo. Respondetur id verum esse: sed hic non
computatur illa pars quinquagesimi primi anni, in cujus principio iste
Demetrius venit; unde debet glossari, post triennii tempus, id est
post duos annos, et partem tertii positam pro anno tertio. Coronam,
in signum victoriae super hostes. Et talios, signum dominii super
templum: talli enim erant vasa ad modum turrium facta, in quibus
offerebant in diebus solemnibus, ut dicit Glossa. Assidaei, sic
dicebantur qui Judam sequebantur: quia speciali zelo dediti erant
cultui divino, et in eo assidui. Qui statim Nicanorem. Hic ut ad
principale propositum veniat, praemittit de missione prima Alcimi et
Bacchidis, et proditione Judaeorum ab Alcimo veniente, et juramenti
sui violatione, de quibus supra libro 1, cap. 7. Constitueret
Alcimum. Supra quidem dixit quod rex illum constituit: quod est
verum: sed praecepit Nicanori ut destituto Juda poneret istud in
executione, caperet scilicet vivum. Tunc gentes quae de Judaea
fugerant Judam: forsan illi fuerunt qui spe auxilii ad Alcimum
venerunt; quia eum de genere Aaron crediderunt; supra Lib. 1,
cap. 7: quos iste fraudulenter decepit. Sanguine judicium facere
metuebat, id est metuebat seditionem sedare per judicium sanguinis, id
est per sanguinis effusionem: quia timebat sibi et suis. Sellae
prolatae sunt singulis; idest, ab utraque parte. Haberetur,
scilicet a Juda. Rogavit eum: Nicanor scilicet. Judam procreare
filios: forte ut judicium daret ei majoris securitatis, vel propter
filios imitatores suae probitatis habendos; vel quia hoc idem ipse
fecerat, sicut statim innuitur: unde sequitur: nuptias ipse fecit,
scilicet Nicanor. De hoc nihil fuit dictum supra Lib. 1, cap.
7; sed bene quod misit verba pacifica in dolo, et quod Judas fugit:
sed utrumque fuit verum. Quia primo fuit confoederatio, et postea
recessit Nicanor a Juda, habens tantum pacem in signo, non in re;
et haec vocantur supra verba pacifica in dolo, quibus non consensit,
sed illa percipiens fugit, et declinavit, sicut dicitur hic: et tunc
venit ad templum cum verbis comminatoriis: et hoc utrobique dicitur.
Solitas hostias offerentibus; et supra dicitur quod ostenderunt ei
hostias speciales quas pro prosperitate regis faciebant, ut eum magis
allicerent. Libero, id est tali idolo. Patri autem, dicit causa
reverentiae; sicut vocamus Deum nostrum patrem. Consecrabo.
Contra, quia statim dixerat quod ipsum ad planitiem deduceret.
Respondetur quod forsan ex impatientia ignorabat vim vel ordinationem
verborum suorum: vel forte id comminatus est sub distinctione, quod
ipsa faceret vel hoc vel hoc. Id est, quod vel ipsum destrueret, vel
quod illud idolo consecraret, vel forte quod in eodem loco aliud
templum faceret idolo consecratum. Razias autem delatus, id est
accusatus. Dictum fuit ei quod ex quo non poterat Judaeos punire in
puniendo Juda, quod non posset eos magis offendere quam in illo sene
Razia compellendo in Judaismo, id est in ritum Judaeorum. Gladio
sese petiit, id est, se percutere visus fuit. Contra natales suos,
quia natus erat de fidelibus. Defunctus est. Sed utrum in hoc sit
laudandus vel vituperandus? Respondetur quod nullus potest se
interimere, vel aliquid facere ad quod immediate et indubitanter
sequatur mors, quin sit homicida sui ipsius: nisi forte hoc faciat
instinctu spiritus sancti, sicut creditur fecisse Samson. Unde in
Epist. ad Hebraeos 2 cap. ponitur ille in catalogo fidelium: et
similiter forsan fecit iste. Unde Glossa super hunc locum, et est
Augustini: his exceptis quos lex justa generaliter vel ipse fons
justitiae Deus specialiter occidi jubet, quisquis hominum vel
seipsum, vel alium quemlibet occiderit, homicidii crimini innectitur.
Sed secundo dubitatur utrum saltem sic facere, sit magnanimitatis?
Et dicitur quod sic. Unde et in litera dicitur, magis eligens
nobiliter mori. Ad hoc dicitur, quod superficie tenus videtur esse
quaedam magnanimitas; sed realiter est quaedam pusillanimitas. Unde
Augustinus in eadem Glossa: quicumque hoc ipsum in semetipsos
perpetrant, animi magnitudine mirandi sunt, non sapientiae sanitate
laudandi sunt. Quamvis si rationem diligentius consulas, nec ipsa
quidem animi magnitudo recte nominatur, ubi quisque non valendo
tolerare, vel quaeque aspera vel aliena peccata, semetipsum
interimit: magis enim mens infirma deprehenditur, quae ferre non valet
vel duram sui corporis servitutem, vel stultam vulgi opinionem;
majorque animus dicendus est illius qui vitam aerumnosam magis potest
ferre quam fugere, et humanum judicium quod plerumque caligine erroris
involvitur, pro conscientiae liceat puritate contemnere, et cetera.
Haec Augustinus in libro de civitate Dei, capite, vide Glossam
hic.
|
|
