|
Sed non post multum temporis. Haec est tertia pars a quarto capite
divisa; in qua postquam posita fuit principum debellatio, et regis
impugnatio; hic ad augendam malitiam ponitur gentilis ritus
introductio. Et primo introducitur gentilis observatio: secundo
infligitur non obedientibus poenae vexatio, ibi, erat ergo haec videre
miseria. Circa primum ponitur, quomodo populus a legali observantia
vertitur; et secundo, quomodo idolatria introducitur, ibi, et
cognominare Jovis; tertio, quomodo templum luxuria polluitur, ibi,
pessima autem; quarto, quomodo ritus legalis interrumpitur, ibi, nam
neque sabbata; quinto, quomodo populus non obediens interficitur,
ibi, ducebantur autem. Circa secundam partem de punitione agitur non
obedientium. Et notandum, quod tria persequebatur: primo
circumcisionem, secundo sabbati sanctificationem, ibi, alii vero ad
proximos; tertio ciborum discretionem, ibi, igitur Eleazarus.
Secunda dividitur; quia primo ponit observantium sabbatum
persecutionem, secundo ut consulat miseriae audientium, et ut
inconvenientia ista evadant, monitionem et informationem, ibi,
obsecro autem eos; et in illa ostendit, mala evenire eis, primo non
ex Dei reprobatione, sed ex ejus miseratione; secundo quod alia Dei
punitio procedit ex dilectione; tertio quod tarda expectatio provenit
ex peccatorum majori punitione. Circa illam partem, igitur
Eleazarus, ponuntur multa, quae sunt memoria digna; quia iste senex
fuit spectaculum et exemplar constantium martyrum futurorum. Et primo
describit factam sibi violentiam, ibi, compellebatur; secundo ejus
probitatem et constantiam, ibi, at ille; tertio eorum deceptoriam
simulationem, ibi, hi autem qui astabant; quarto ejus discretam
responsionem, ibi, at ille cogitare; quinto eorum arctiorem
persecutionem, ibi, his dictis; sexto ejus orationem et
consummationem, ibi, domine qui habes. Et notandum, quod in sua
responsione posuit plura, quae illum retraxerunt: primo suae
sanctitatis antiquitatem; secundo suae legis bonitatem; tertio suae
mortis brevitatem; quarto famae auctoritatem; quinto divini judicii
severitatem: quae omnia patent in litera. Nunc it ad literam. A
patriis et Dei legibus, id est a custoditis legibus a patribus. Et
cognominare, idem, ut templum, quod erat in Jerusalem, nominarent a
Jove, cujus idolum ibi erat, ut tactum est supra libro 1, capit.
1. Olympii, id est qui in monte Olympo colebatur Jupiter; et ideo
mons Olympus dicebatur mons Jovis. Volebat ergo rex, ut ita
nominaretur templum Jovis, quemadmodum et illic, Jovis hospitalis:
sic dicebatur, quia hospitibus favere credebatur. Et in Garizim.
Garizim erat templum Jovis primo aedificatum a Samaritanis in honorem
Dei Judaeorum, tempore, quo Cyrus fuit ei favorabilis, vel
Alexander magnus, ut dictum est supra Lib. 1, cap. 1. Qui
postea tempore Antiochi, quando viderunt eum esse infestum Judaeis et
eorum legi, et colere Jovem, dedicaverunt illud in honorem Jovis.
Antiochenum; et hoc procuratione Jasonis, qui eos qui erant
Jerosolymis, vocabat Antiochenos; vide supra cap. 4. Libero:
proprium nomen Dei est ipsius regis: unde Libero, id est Baccho,
qui erat apud antiquos Deus vini; et istum in natali suo rex
praecipiebat coli, quia illum sibi favorabilem esse credebat. Liberum
autem Deum vini appellabant, quia vinum provocat ad luxuriam, et
provocati ad illam libant masculos, et cetera. Unde cum corpore
muliebri delicato ipsum Liberum depingi faciebant antiqui. In tali
ergo celebratione natalis regis Judaei compellebantur circuire
Libero, id est versari circumquaque apud imaginem illam, quod erat
profanum. Et notandum, quod gentiles antiquitus diem nativitatis suae
celebrabant, quia tunc ad solatia et luxus vitae praesentis intrabant,
post quae majora non expectabant. E contrario Catholici Christiani
diem obitus sui festivum habent, quia tunc ad gaudia recipiuntur
aeterna. Ptolomaeis, id est sequentibus Ptolomaeum, qui erat dux
Caeles Syriae et Phoeniciae, supra Lib. 1, c. 8. Duae
mulieres delatae, idest denuntiatae et accusatae. Duae, hoc dicitur
Lib. 1, c. 1: quibus, verior litera habet, quas. Alii vero ad
proximas coeuntes spelunca, de hoc supra libro 1, cap. 1. Isti
sunt, qui extra civitatem se permiserunt occidi propter observantiam
sabbati, de quibus ibidem dicitur: supra tamen habetur, quomodo
aliqui propter eamdem causam fuerunt occisi. Non ad interitum. Hoc
verum est, quoniam non fuit ex intentione Dei, sed ex malitia
populi. Ex sententia, idest secundum quod ipsi sentiunt vel
judicant. Beneficii est indicium. Contra, quia Deus reputatur pius
et benignus in expectando peccatores, et non puniendo statim.
Respondetur, quod adhibitio poenae est duplex; vel est ad punitionem
judicatoriam: et quo ad hoc, expectare peccatores est misericordiae;
et Deus, quantum ad hoc, dicitur misericors retributor. Vel est ad
remedium et praeservationem culpae faciendae: et tunc cito eam
infligere, est misericordiae, sicut contingit de infirmo corporali;
et hoc modo loquitur hic. Primoribus, idest prioribus. Praemitti se
velle in Infernum, idest in Limbum vel in mortem: accipitur enim
Infernus aliquando in Scriptura et apud patres hoc modo, secundum
illud Gen. c. 37, de Jacob: deducetis canos meos cum moerore ad
Infernum. Sed utrum eligibilius et rationabilius homini justo,
eligere Infernum etiam proprie dictum, quam committere ullum peccatum
mortale? De hoc alibi, execrationem, id est maledictionem; quia
sequentes dixissent: maledictus ille, qui hoc fecit, et ita ille
omnes alios corrupit.
|
|
