|
Petrus apostolus Jesu Christi et cetera. Secundum quod
sumitur divisio hujus libri ex parte auctorum, liquet eam divisionem
esse bimembrem. Nam eo in libro ponuntur epistolae Petri duae: in
quarum prima principaliter fit instructio in moribus: in secunda
principaliter in fide. Vel secunda inducitur ad confirmationem
primae. Vel prima, secundum Bedam, scribitur inferioribus sive
imperfectis: secunda autem majoribus sive perfectioribus. Haec autem
epistola potest dividi in tres partes: scilicet in exordium, capite
1. Et in narrationem, capite 2, 3 et 4. Et in conclusionem,
capite 5. In exordio autem praeparat animum eorum ad exhortationem
sequentem, captando eorum benevolentiam, ut libentius audiant. Et
primo, eos salutando. Secundo, de bonis eorum gratias agendo, ibi,
benedictus Deus et pater. Tertio, in malis seu adversis, quae
sustinent, eos consolando, ibi, in quo exultabitis. Quarto, divina
eis beneficia recolendo, ibi, propter quod succincti lumbos. In
salutatione quidem, primo describitur persona salutans. Secundo
describuntur personae salutatae, ibi, electis advenis. Tertio forma
salutationis, ibi, gratia vobis et cetera. Dicit ergo textus.
Petrus. Hanc primam epistolam, ut tangit Glossa, scribit Petrus
proselytis, id est his qui primo de gentilitate ad Judaismum, et
postmodum de Judaismo ad Christum conversi erant, qui et pro fide
patiebantur, et dispersi erant. Scribit autem eis a Roma tempore
Claudii Caesaris. Dicit igitur, Petrus. Glossa. Nomen
celebre: hoc enim nomen divinitus fuit ei impositum, Joan. 1. Tu
vocaberis Cephas quod interpretatur Petrus: et confirmatum, Matth.
16, tu es Petrus et cetera. Nomen autem suum praeponit epistolae
ut det auctoritatem ipsi epistolae, quia caput erat totius Ecclesiae.
Apostolus. Ecce nomen officii. Nobile officium est esse nuncium
sive legatum Christi. Jesu Christi, id est missus a Jesu
Christo. Hoc dicit ad differentiam pseudoapostolorum, qui apostoli
Christi non erant. Unde non missi praedicabant. Jerem. 23, non
mittebam eos, et ipsi currebant. Electis, scilicet a domino.
Advenis, id est, proselytis, sicut dicit Glossa: qui de
gentilitate venerunt ad Judaismum, et de Judaismo ad fidem Christi.
Dispersionis. Potest esse constructio intransitiva, id est
dispersis: vel transitiva, id est qui sunt de dispersione quae facta
est, post mortem Stephani, actuum 8. Vel aliarum etiam
persecutionum quae aliquando factae sunt a Judaeis, aliquando a
gentibus. Ponti provincia Graeciae juxta mare. Galatiae alia
provincia a qua Galatae dicti sunt. Cappadociae. Regio est
Pontica, confinis Armeniae. Asiae minoris in qua praedicavit
Joannes: Asia vero major media pars orbis est. Et Bithyniae.
Alia provincia est. Omnes istae provinciae sunt Graecorum in Asia
majori, cujus pars est Asia minor. De his autem provinciis oriundi
erant illi quibus scribit Petrus apostolus. Vel in his provinciis
dispersi erant. Secundum praescientiam. Electis, inquam, non
secundum merita, ut ait Glossa, sed secundum praescientiam. Dei
patris. Rom. 8. Quos praescivit hos praedestinavit. Elegit,
inquam, in sanctificationem, remissionem scilicet peccatorum.
Ephes. 1, elegit nos ut essemus sancti et immaculati. Spiritus,
non solum carnis, qualis erat sanctificatio Judaeorum, in obedientiam
impletionis divinorum praeceptorum. Et aspersionem sanguinis Jesu
Christi, id est redemptionem, scilicet poenarum debitarum pro
peccatis. Sicut enim in veteri lege omnia consecrabantur, et
sanctificabantur sanguine, ut dicit apostolus, Heb. 9, ita in nova
omnia consecrantur sanguine Christi. Gratia, idest remissio
peccatorum, quae fit per gratiam. Vobis et pax, id est reconciliatio
ad Deum. Glossa. Sine gratia Christi ad pacem reconciliationis
ejus non pervenitur. Multiplicetur, Glossa. Ut quod bene
coepistis, perfecte compleatur. Benedictus Deus. Hic captat
benevolentiam de bonis eorum gratias agendo. Primo, de bonis
gratiae. Secundo, de bonis gloriae, ibi, in haereditatem.
Tertio, de custodia virtutis, ibi, in vobis qui in virtute Dei.
Dicit ergo, benedictus, Deum benedicere est ipsum de suis beneficiis
laudare. A gratiarum autem actione incipit: tum propter divinam
dignitatem, quia ipse est cujuslibet actionis fons et principium: sive
propter necessitatem propriam. Qui enim indiget manducare, non potest
melius incipere quam gratias de praeteritis agere. Deus et pater,
ille qui est in natura divinitatis, qui et pater in proprietate
personalis distinctionis. Nec propter hoc sunt diversa secundum rem,
sed secundum rationem. Et potius ponitur ibi copulativa conjunctio,
quasi repetendo quam copulando. In patrem vero refundit gratiarum
actionem, quia ipse est auctor omnium bonorum. Jacob. 1, omne
datum optimum et cetera. Pater inquam, domini, quo ad beneficium
creationis, nostri, quo ad beneficium incarnationis, Jesu quo ad
beneficium salvationis, Christi, quo ad beneficium unionis, vel
gratiae gratum facientis. Qui secundum misericordiam suam magnam.
Sicut dicitur Eccl. 30, secundum magnitudinem ejus, sic et
misericordia illius; sed magnitudo est infinita, ergo et
misericordia. Psalm. 144. Magnitudinis ejus non est finis.
Bernardus, non arctatur numero, non clauditur fine, nullas omnino
metas habet divina clementia. Si invocetur, erit qui exaudiat: si
est qui poenitet, erit qui indulgeat. Qui, inquam, secundum suam
misericordiam magnam, non secundum merita nostra. Regeneravit nos,
ad vitam spiritualem redimendo, qui prius genuit nos ad vitam naturalem
creando: vel generatos ad mortem, regeneravit ad vitam. Et hoc per
lavacrum regenerationis et renovationis quod effudit in nos abunde ad
Titum 2: in spem vivam, scilicet regeneravit nos; hoc est, ut spe
viva speremus habere vitam aeternam. Et dicit, vivam, ad
differentiam illius quae degenerat in praesumptionem. Item ad
differentiam spei illorum qui sperant bona peritura et transitoria,
quorum spes est mortua et non viva. Sapien. 3, vacua est spes
illorum et cetera. Hanc autem spem habemus maxime per resurrectionem,
id est per fidem resurrectionis, per quam dat nobis firmam spem quod
resurgemus: quia si Christus resurrexit, et nos resurgemus.
Glossa, mortuus est ne moreremur. Resurrexit ut resurrectionem
speraremus, Jesu Christi ex mortuis. Glossa interlinealis. Remoti
ex loco et numero mortuorum, quia ipse solus fuit inter mortuos liber.
In haereditatem, in futuro habendam: scilicet regeneravit nos in
vitam aeternam, quae nobis est haereditaria non transitoria.
Haereditas enim est possessio immobilis a patre in prolem descendens,
non divisa sed integra. Gregorius, haereditas illa est omnibus una et
singulis tota. Bernardus, o praeclara haereditas non decessu patrum
et successu filiorum obtinenda. Non inter fratres et sorores
dividenda: non angustior multitudine haeredum, quia participatio ejus
in idipsum; non insufficiens, sed omnibus bonis repleta.
Incorruptibilem, in se. Glossa, ut nec senio, nec morbo nec alia
moestitia tangamur. Apoc. 21, absterget Deus omnem lacrymam et
cetera. Et incontaminatam ab aliis. Glossa, in qua nullus immundus
potest intrare. Apoc. ult. foris canes venefici. Et Sapien. 7,
nihil inquinatum in eam incurrit. Et Apoc. 21, non intrabit in ea
aliquid coinquinatum, aut abominationem faciens et mendacium, nisi qui
scripti sunt in Lib. vitae agni. Et immarcescibilem ipsis habentibus
eam. Glossa, quia nec in ipsis beatorum mentibus hominum usu
caelestis illa conversatio valet aliquando vilescere; sicut luxus
praesentis saeculi solet aliquando in fastidium verti ex longo usu; id
est, quantumcumque homo esuriat et sitiat, tamdiu posset comedere et
bibere quod fastidiret. Et quantumcumque homo sit fessus, tamdiu
posset in lecto pulchro jacere quod fastidiret. Hoc autem facit
fidelitas creaturarum, quae non permittit hominem in ipsis creaturis
quiescere, sed ad creatorem suum remittit, conservatam in caelis.
Beda, non in praesenti dandam: sed tempore futuro reddendam nobis in
caelo. Psalm. 126. Cum dederit dilectis suis somnum. In
vobis, id est, pro vobis et futuram in vobis: vel conservatam per id
quod in vobis est, scilicet per gratiam et liberum arbitrium, et per
bona merita vestra. Qui in virtute Dei custodimini non vestra.
Psal. 126. Nisi dominus custodierit civitatem, et cetera. Per
fidem, quae facit fortes homines ad perseverandum: unde scuto
comparatur, Ephes. ultim. in omnibus sumentes scutum fidei.
Custodiemini inquam, in salutem aeternam. Paratam revelari, id est
ostendi et dari quae modo latet. In tempore novissimo, id est in die
judicii: Apoc. 19, tempus ultra non erit. In quo exultabitis.
Hic praeparat animum auditorum, et captat benevolentiam, eos in malis
quae sustinent consolando. Primo, promittendo praemia. Secundo,
proponendo exempla, ibi, de qua salute, et cetera. Item in prima,
primo ponendo fidei perfectionem in praesenti. Secundo, honorem in
judicio generali, ibi, inveniatur in laudem. Tertio, salutem
animarum in judicio particulari, ibi, quem cum non videritis. Dicit
ergo, custodimini in salutem paratam revelari in novissimo tempore, in
quo, scilicet tempore novissimo, exultabitis. Glossa interlinealis,
sicut triumphatores. Isa. 9, sicut exultant victores capta praeda
et cetera. Anselmus, pleno corde, plena mente, pleno toto homine:
nec illud totum gaudium intrabit in gaudentes, sed gaudentes intrabunt
in gaudium. Exultabitis inquam hoc modo, hac conditione. Modicum
nunc si oportet contristari in variis tentationibus. Act. 14, per
multas tribulationes oportet nos intrare in regnum caelorum. Glossa,
quia non nisi per tristitiam potest ad gaudia perveniri. Vel sic,
exultabitis, inquam, si pro quamvis modicum oportet contristari et
cetera. Vel sic. Exultabitis, ut exultare possitis tunc modicum,
sed nunc si oportet contristari et cetera. Supra, ut dicit Glossa,
ne deficiatis, modicum dicit quo ad tribulationum acerbitatem: nunc,
quo ad ipsarum brevitatem. 2 Corinth. 4, id quod in praesenti est
momentaneum tribulationis nostrae et cetera. Si oportet, inquit, quo
ad ipsarum inevitabilitatem; unde et tribulationes dicuntur
necessitates. Psal. 24, de necessitatibus meis eripe me. In
variis tentationibus tam interioribus quam exterioribus quo ad ipsarum
multiplicationem. Psal. 33, multae tribulationes justorum et
cetera. Item, modicum, inquit, respectu gaudii, quod inde
sequitur: respectu poenae aeternae, quae evaditur: respectu divinae
offensae quae committitur: respectu consolationis, quae immittitur:
respectu passionis, quam Christus patiebatur. Nunc, inquit, quia
brevis est tribulatio; sed longa, idest aeterna remuneratio. Ut
probatio fidei vestrae, quasi: ad hoc oportet contristari ut probatio
fidei vestrae, idest ipsa fides per tribulationes probata vel ipsa
patientia probans, multo pretiosior sit auro, quod per ignem
probatur, ut opus placeat Deo summo artifici, ut tangit Glossa,
fides vestra quam alicui artifici aurum materiale. Item Glossa,
patientia sanctorum auro comparatur; quia sicut in metallis aliquid
auro pretiosius non est: ita haec apud Deum omnium laude dignissima
est, inveniatur, Glossa, ut probatio fidei vestrae inveniatur quod
modo occultum est, in laudem, scilicet hominum, et gloriam, scilicet
Angelorum, et honorem, Dei: nam laudabuntur a ceteris hominibus,
glorificabuntur a sanctis, honorabuntur a Deo: vel laus in stola
corporis, gloria in stola animae, honor in judiciaria potestate totius
conjuncti ex anima et corpore. In revelatione Jesu Christi, idest
in die judicii. Nam Christus occultus in primo adventu manifestabitur
in secundo: tunc cognoscetur judicia faciens qui nunc ignoratur
injurias patiens, ut dicit beatus Bernardus, quem scilicet Jesum
Christum, cum, idest quamvis, non videritis, oculis scilicet
corporis, sed solum oculis fidei, diligitis: quia, ut ait
Augustinus, immensa possumus diligere, incognita nequaquam, in
quem, scilicet Jesum Christum, nunc quoque, in tempore, scilicet
persecutionis, non sicut illi, Luc. 8, qui in tempore
persecutionis deficiunt, non videntes creditis, Augustinus, fides
est credere quod non vides. Tales beati dicuntur. Joan. 20,
beati qui non viderunt et crediderunt. Sed dicet quis: in quem vel
quomodo creditis? Sunt enim tres gradus seu modi credendi:
videlicet, credere Deum esse, unde Paul. Heb. 11, oportet
accedentem ad Deum credere quia ipse est et cetera. Rursus oportet
credere Deo, scilicet esse vera quae ipse dicit. Iterum oportet
credere in Deum, sicut dicimus. Credo in Deum, idest in ipsum
tendere per bona opera et per observantiam praeceptorum ejus. Duo
prima non sufficiunt, quia quasi omnes credunt et fatentur Deum esse.
Alii credunt Deo, idest his quae scripta sunt de Deo et Christo per
prophetas et Evangelistas et apostolos etc. quod tamen etiam credunt
haeretici. Sed praecipuum est credere in Deum modo praedicto. Et in
hoc errant mali Christiani qui non servant mandata Dei quasi
reputantes non esse peccatum et cetera. Similiter et Saraceni et
Judaei qui non sunt baptizati, omnes tales damnabuntur nisi
convertantur et agant poenitentiam et cetera. Credentes autem, idest
in fide perseverantes, exultabitis, non tantum interius gaudebitis,
sed etiam exterius. Psalm. 149, exultabunt sancti in gloria,
laetitia inenarrabili, ab hominibus, et glorificata, idest a Deo
laudata. Isaiae 64, oculus non vidit absque te et cetera.
Bernardus, o suavis affectio eo purior, quo in eo nihil de proprio
relinquitur, eo dulcior quo divinum est totum quod sentitur.
Reportantes, quod modo portatis in spe: tunc iterum portantes in re,
finem fidei vestrae salutem animarum. Salus enim animarum finis est
animarum nostrarum. Rom. 6, finis vero est vita aeterna. Finis
enim est optimum in unoquoque. Salus vero animae optimum nostrum est.
Salus enim animae est liberatio ab omni malo, imperfecta in praesenti
per gratiam; in futuro perfecta per gloriam. Dicitur autem finis
fidei, quod etiam sit finis aliarum virtutum, quia fides est initium
salutis. De qua salute exquisierunt et cetera. Hic consolatur eos
exemplis prophetarum, salutem, quam ipsi habent multo tempore
perscrutantium. Et primo tangitur prophetarum perscrutatio, de
inquisitione nostrae salutis. Secundo revelatio facta illis, ibi:
praenuncians eas. Tertio denuntiatio facta verbis, ibi: quibus
revelatum est et cetera. Continua sic: ita reportabitis salutem
animarum vestrarum, de qua salute, scilicet animarum, exquisierunt
affectu, quasi extra se quaesierunt, quia salus justorum a domino non
a seipsis, et scrutati sunt, intellectu. Glossa, in occulto,
scilicet contemplationis a domino vel ab Angelis. Prophetae,
Glossa, qui tantam cognitionem habebant. Non dicit philosophi, sed
prophetae, qui de futura in vobis gratia, scilicet redemptionis,
prophetaverunt, palam hominibus loquendo et exponendo quae in occulto
internae contemplationis cognoverunt, scrutantes, Glossa, quotidiano
usu, in quod, idest quo anno vel sub quo principe, Danielis 9, vel
quale tempus, bellicosum an pacificum: vel quo ordine per partem
ordinis vel aliquo modo, significaret in eis spiritus Christi, idest
spiritus sanctus increatus in eis existens. Rom. 8, si quis
spiritum Christi non habet et cetera. Vel spiritus Christi est
Angelus revelans eis mysteria, secundum Glossam, praenuncians,
idest divinum adventum nuntians. Eas quae in Christo sunt passiones,
quod Christus multa debuit pati; non dicit actiones, quia agit de
patientia. Et quia difficilius est mala pati quam bona agere. Et
dicit passiones, non unam, sed multas; quia non solum quae in capite
Christo fuerunt, sed etiam quae in corpore ejus quae est Ecclesia,
et posteriores glorias, tam animae quam corporis. Et quippe sunt
glorificationes domini, ut tangit Glossa, una qua resurrexit, altera
qua in caelum ascendit in conspectu discipulorum. Restat tertia, cum
in majestate venerit. Dicit autem posteriores passionibus, quia
passio est via ad gloriam, Luc. ult., nonne haec oportuit Christum
pati et cetera. Vel posteriores glorias vocat, diu a patribus qui
erant in Limbo desideratas. Glossa, idest tardas et diu
desideratas, quibus, scilicet prophetis exquirentibus et
perscrutantibus, revelatum est, Glossa, inter cetera occulta, hoc
etiam intimatum est, quia non sibimetipsis, idest in diebus suis
ventura, sed longe post: unde non pronunciabant sibiipsis salutem
illam, ut suis temporibus futuram, vobis autem ministrabant, autem,
pro sed. Vobis ministrabant, idest tamquam ministri, non domini,
praenunciant. Praedicator enim est verbi minister, non auctor.
Psalm. 44, lingua mea calamus Scribae et cetera. Ea quae nunc
nunciata sunt vobis, tempore scilicet gratiae non quasi futura, sed
jam impleta, scilicet mysteria de Christo, annuntiata inquam, per
eos, scilicet apostolos, qui evangelizaverunt vobis, idest
praedicaverunt, spiritu sancto, non spiritu proprio aut maligno.
Glossa, non mendose, idest mendaciter, idest phantastice, sed
spiritu sancto dictante, misso, eis in die Pentecostes, Act. 2,
de caelo. Ex quo patet quod eodem spiritu prophetae praedixerunt
futura, quo apostoli annuntiabant facta. Unde Glossa: spiritus in
prophetis, spiritus in apostolis. Inde patet quod prophetae et
apostoli eamdem salutem nuntiabant, illi venturam, isti impletam: una
namque Ecclesia cujus pars praecessit adventum Christi et pars
sequitur: evangelizaverunt inquam illum, scilicet Christum, in quem
desiderant Angeli prospicere. Glossa: tanta est hominis qui passus
est pro nobis, gloria, ut et angelicae virtutes cum sunt in aeterna
felicitate perfectae, non solum immortalis deitatis magnificentiam,
sed assumptae humanitatis claritatem semper aspicere gaudeant. Sed cum
desiderium importet defectum, quomodo Angeli desiderant? Responsio.
Est desiderium rei habendae, ut scilicet habeatur, et illud defectum
importat. Est et desiderium rei jam habitae ut continuetur, et tale
defectum non importat. Unde Glossa, cur cernere desiderant cujus
faciem cernere nunquam cessant; nisi quia contemplatio divinae
praesentiae, ita Angelos beatificat ut ejus semper visa gloria
salventur, et quod ejus dulcedinem quasi novam infallibiliter
esuriunt? Vel, in quem desiderant prospicere, scilicet spiritum
sanctum, qui tantae majestatis est, ut ejus visio sicut patris et
filii desideretur ab Angelis. Et nota quod Christum desiderant
prospicere propter suam virtutem, ut hic: justi vero possidere propter
suam bonitatem, Prov. 11, desiderium justorum omne bonum et
cetera. Sponsa sponsum cupit tenere propter suam pulchritudinem.
Cant. 5, totus desiderabilis est et cetera. Et Cant. 3, tenui
eum, nec dimittam. Gregorius, caelestes divitiae habitae appetitum
excitant, terrenae fastidium generant. Propter quod succincti lumbos
et cetera. Hic praeparat animum auditorum et captat benevolentiam
eorum divina beneficia memorando. Primo beneficium gratuitae
vocationis. Secundo beneficium caelestis adoptionis, ibi: et si
patrem invocatis. Tertio beneficium aeternae redemptionis, ibi:
scientes quod non corruptibilibus. Quarto beneficium spiritualis
regenerationis, ibi: animas vestras castificantes et cetera. Ubi
primo ostendit dignitatem spiritualis regenerationis. Secundo
ignobilitatem carnalis, ibi: quia omnis caro. Dicit ergo, propter
quod. Glossa, quia tanta gratia vobis est promissa, ut videatis
illum quem nunc vident Angeli, succincti, a luxu luxuriae per
cingulum castitatis, lumbos mentis vestrae, non solum carnis, idest
luxuriae fontem, Glossa, ut superfluas voluptates a mente resecetis.
Ephes. 6, state succincti lumbos vestros in veritate. Sicut enim
ait Gregorius, viris in lumbis luxuria est, feminis in umbilico. Et
nota quod homo interior suo modo proportionatur exteriori. Unde
dicitur habere pedem, idest affectionem, oculum rationem, manum
operationem, narem discretionem, renes delectationem. Succincti ergo
per castimoniam, sobrii, per abstinentiam, perfecti, per patientiam
quae opus perfectum habet, Jacobi 1, scilicet per charitatem
perfectam quae foras mittit timorem, 1 Joan. 5, sperate,
Glossa, et securi expectate. In eam quae offertur vobis. Glossa,
gratis quia propria merita non sufficiunt, gratiam, idest gloriam ex
misericordia dandam. Rom. 6, gratia Dei vita aeterna, danda
dico, in revelationem Jesu Christi, idest in die judicii quando
Christus revelabitur. Isaiae 40, videbit omnis caro salutare
Dei. Sperate inquam, quasi filii obedientiae, idest filio
obedientiae similes qui fuit obediens patri usque ad mortem. Philip.
2, vel quasi filii. Joan. 1, quasi unigeniti a patre.
Obedientiae inquam intransitive, idest obedientes. Et dicit filii
obedientiae, ut notetur quod obedientia debet esse filialis non
servilis. Hoc refertur ad operationem boni. Non configurati, idest
non conformes vel assimilati, prioribus ignorantiae vestrae
desideriis, provenientibus ex ignorantia et errore, propter quod
excusabiliores eratis, etsi non a toto, modo non hoc referatur ad
delectationem mali. Postea ponitur exemplar utriusque partis
justitiae, sed secundum eum, idest sitis configurati ad ejus exemplar
quod est correctissimum, scilicet antonomastice: unde dicitur sanctus
sanctorum, Daniel. 9. Qui vocavit vos, ad fidem, vocatione
interiori per spiritus sancti gratiam, et exteriori per verbum
praedicationis. Vocavit autem, ut et ipsi, idest sicut ipse
Christus, sitis sancti, idest mundi et puri ab omni peccato. Vel
secundum Glossam, idest firmi contra vitia et contra tribulationes,
in omni conversatione, non in parte conversationis, sed in tota,
idest inter domesticos et extraneos, inter bonos et malos, inter
saeculares seu laicos et religiosos, inter prospera et adversa. Sunt
enim quidam qui conformantur omnibus quibus conjunguntur; nam quando
sunt cum secularibus, sunt quasi saeculares: quando cum religiosis,
sunt quasi religiosi. Tales sunt similes animali quod dicitur
chamaeleon, quod conformatur omnibus quibus associatur; quando
conjungitur rei albae vel rubeae, videtur album vel rubeum. Nota quod
sic dixerunt quidam de anima, quod sortitur rerum similitudines. Et
debetis esse sancti, quoniam scriptum est, sancti eritis, quoniam ego
sanctus sum. Dignum est enim filios patri conformari, et membra
capiti. Glossa. Tales vos volo qualis ego sum. Et si patrem.
Glossa, ut possitis esse sancti; si patrem scilicet caelestem,
invocatis, in oratione, dicendo illud, pater noster qui es in caelis
et cetera. Matth. 6. Eum, scilicet Deum. Qui sine acceptione
personarum, ut habetur Act. 10, non enim personarum est acceptor
Deus. Judicat secundum uniuscujusque opus. Nomine autem operis
intelligitur hic cogitatio, locutio, operatio. 2 Corinth. 5,
omnes nos manifestari oportet ante tribunal domini nostri Jesu
Christi, ut referat unusquisque prout gessit in corpore et cetera.
In timore. Glossa: ne per negligentiam et desidiam tanto patre sitis
indigni. Timor enim negligentiam pellit, secundum id Eccles. 7,
qui timet Deum nihil negligit. E contra securitas stulta parit
negligentiam. Incolatus vestri tempore conversamini: quasi dicat:
quamdiu estis in hoc mundo, ubi non habetis manentem civitatem, sitis
in timore, licet habeatis Deum patrem. Psalm. 119, heu mihi
quia incolatus meus prolongatus et cetera. Scientes quod non et
cetera. Hic ponit beneficium redemptionis aeternae: ubi tangit
passionem per quam redempti sumus. Et etiam patientiae rationem,
ibi, propter vos qui per ipsum et cetera. Et etiam resurrectionem,
ibi, qui suscitavit eum. Et ascensionem, ibi, et dedit illi
gloriam. Dicit ergo, scientes: quasi dicat: debetis timere.
Glossa, quanto magis pretium est quo redempti estis, tanto amplius
timere debetis, ne revertendo in corruptelam vitiorum redemptoris
animum offendatis. Quia non corruptibilibus, scilicet metallis.
Auro vel argento. Haec duo tangit tamquam magis pretiosa. Redempti
estis. Quia primo empti a Diabolo per suggestionem, sed redempti a
Christo per sanguinis effusionem. De vana vestra conversatione.
Vana conversatio est quae occupatur in rebus vanis. Psal. 4, ut
quid diligitis vanitatem et cetera. Paternae traditionis, idest quam
a patribus traditam accepistis. Glossa, a legis praevaricatione vel a
peccato Adae. Sed pretioso sanguine. Quia pretium est totius mundi
inappretiabile. Unde dicitur pretiosum, quia pretio plenum. Quasi
agni, idest qui est quasi agnus mansuetus. Dicitur quasi agnus,
ratione innocentiae et ratione clementiae, et immunis ab omni peccato:
incontaminati, idest sine omni peccato actuali, veniali et mortali,
immaculati, ab originali. Jesu Christi. Et quia care empti, ideo
magis dilecti. Sicut mercator diligit res quas care emit, et
considerata tanti pretii magnitudine debemus nosipsos magis diligere et
cariores habere. Hugo de arrha animae. Ex hoc jam mihi vilis esse
non potero, ex quo Deo tantum placui, ut se mori permitteret ne me
perderet. Augustinus, o quanta infelicitas: quam lugenda
perversitas, cum quisque luxuriosus propter delectationem libidinis
unius momenti animam suam, quam Christus suo sanguine redemit,
Diabolo vendit. Et nota quod hujus agni lana, idest exemplo
conversationis induimur. Lacte, idest dulci doctrina nutrimur.
Carnibus, idest sacramento Eucharistiae roboramur. Sanguine vero
redimimur, Christi dico. Praecogniti quidem, scilicet a Deo,
idest praeordinati a Deo pro redemptione mundi, Apoc. 14, qui
occisus est ab origine mundi. Ante mundi constitutionem: manifestati
autem. Glossa, per assumptam humanitatem. Novissimis temporibus,
idest in ultima aetate mundi. 1 Cor. 10, nos sumus in quos fines
saeculorum devenerunt: quasi dicat: dispositio nostrae redemptionis
est ab aeterno, sed adimpletio in tempore. Propter vos. Glossa,
salvandos. Qui per ipsum, idest per ejus donum, non per vestra
merita. Fideles estis, tamquam membra ejus. In Deo, scilicet
patre. Qui suscitavit eum a mortuis. Et pater eum suscitavit, et
ipse seipsum suscitavit, non qualibet suscitatione sicut alii mortui
quando suscitantur, secundum Glossam. Unde sequitur: et dedit in
gloriam, sempiternam, non transitoriam. Glossa. Dedit in
ascensione, idest manifestatione gloriae sempiternae. Nec hoc fecit
quia ipse indigeret, sed ut fides vestra, scilicet resurrectionis, et
spes, gloriae sempiternae (fides enim est de bonis et de malis, ut
ait Augustinus, spes vero de bonis tantum) esset, de habenda gloria
resurrectionis quam ipse Christus primus accepit. In Deo. Non in
carne, non in mundo, a Deo enim omne bonum. Animas. Glossa,
invicem diligite vos. Animas vestras castificantes, idest casta
facientes non solum corpora, sed et animas, ut uni viro, scilicet
Christo, servetis fidem, quia ipse est sponsus animae. 2 Corinth.
11, despondi enim vos uni viro et cetera. In obedientia
charitatis. Glossa, in obediendo Deo ex charitate, servando ejus
mandata: obedientia enim non debet esse ex timore. In fraternitatis
amore. Non enim sufficit dilectio Dei sine dilectione proximi.
Matth. 22, diliges dominum ex toto corde, et proximum tuum sicut
teipsum. In his duobus mandatis et cetera. Simplici ex corde. Non
ex aliquo creati boni amore. Sic enim esset amor mercenarius. Vel
simplici, non duplici, sicut illi qui verbo dilectionem simulant, et
in corde odium celant. Invicem diligite, idest unus alterum et e
converso. Joan. 13, hoc est praeceptum meum, ut diligatis
invicem. Et hoc, attentius, quam hucusque feceritis, ut de bono in
melius proficiatis. Bernardus, in praesenti vita non proficere,
deficere est: cum nihil in hac vita in eodem statu permaneat. Et hoc
debetis facere, quia, renati, idest iterum nati regeneratione
spirituali. Prius enim eratis nati generatione carnali. Joan. 3,
nisi quis renatus fuerit ex aqua et cetera. Non ex semine
corruptibili, scilicet materiali, qualis est nativitas corporalis.
Sed incorruptibili, scilicet verbo Dei. Lucae 8, semen est verbum
Dei. Per verbum. Hic determinat modum nativitatis per verbum: vel
incarnatum, scilicet Dei filium. Aut per verbum creatum doctrinae:
ista redemptio est Evangelium. Aut per verbum sacramentale, quo
scilicet perficitur sacramentum. Dei vivi, in se et ex se et vitam
tribuentis, ad differentiam idolorum. Baruch 6, mortui sunt dii
illorum. Viventis autem non quacumque vita sed aeterna. Et
permanentis in aeternum. Et in se verbum increatum et in effectu,
quia vita quam dabit durabit in aeternum. Quia omnis caro ut foenum.
Hic ostendit ignobilitatem generationis carnalis, quasi non ex semine
corruptibili renati estis, quamquam omnis caro foenum, idest
transitoria sicut foenum. Caro autem comparatur foeno. Et ut dicit
Glossa super illud Isaiae 40, omnis caro foenum. Foenum nascendo
habet virorem, crescendo decorem, deinde florem: sed ardore solis
siccatum redigitur quasi in fimum, et tandem in pulverem. Sic homo
per aetatum successiones amittit decorem, et cadit in mortem. Jacob.
1, exortus est sol cum ardore et arefecit foenum. Et omnis gloria
ejus. Glossa, omnes delectationes carnis. Tamquam flos foeni, qui
cito evanescit exaruit foenum, idest corruptum est subtractione
naturalis humoris et caloris interioris, idest caro defecit aliqua
infirmitate. Et flos ejus decidit, scilicet exterioris decoris.
Verbum autem domini manet in aeternum. Verbum increatum manet
aeternaliter in seipso: verbum vero creatum in suo effectu, et in suo
significato. Psal. 118, in aeternum, domine, permanet verbum
tuum. Hoc est autem verbum, manens non transiens. Quod
evangelizatum est. Per me et per alios apostolos. In vos. Hoc ideo
dicitur, quia verbum ipsum intra ipsos est penetrativum, secundum
illud Hebr. 4, vivus est sermo et efficax et penetrabilior omni
gladio. Nota de hoc, redempti estis de vana vestra conversatione et
cetera. Redemptione scilicet copiosa. Psal. 129, apud dominum
misericordia, et copiosa et cetera. Quia sine argento, gratiosa
est. Isaiae 52, gratis venundati estis et cetera. Pretiosa, non
corporalibus auro vel argento et cetera. Aeterna: ad Hebr. 9, per
proprium sanguinem introivit semel et cetera. Gloriosa, ex parte
redimentis, quia filius Dei. Galat. 4, misit Deus filium suum
factum ex muliere. Et ex parte redempti. Psal. 102, qui redimit
de interitu vitam tuam, qui coronat te et cetera. Et Apoc. 3,
redemisti nos, domine, in sanguine tuo, et fecisti nos Deo nostro
regnum et sacerdotes. Ad hoc autem, quod proficiat ipsius redemptio,
sunt quinque necessaria. Primum est confessio culpae. Proverb.
15, in misericordia scilicet judicis, et veritate scilicet
confitentis redimitur iniquitas. Secundum est postulatio veniae.
Psal. 17, ego autem ad dominum clamavi, veniam scilicet
postulando, et dominus salvavit me. Et parum post, redimet in pace
animam meam. Tertium est largitio. Daniel 4, peccata tua
eleemosynis redime. Et Proverb. 22, redemptio animae viri,
divitiae ejus. Quartum est expletio poenitentiae injunctae. Soph.
3, ut provocatrix et redempta civitas non audivit vocem, et non
suscepit disciplinam. Quintum est veritas fidei. Eccles. 49, in
fide veritatis suae redemerunt se.
|
|
