|
Audiens autem Jacob et cetera. Hic agitur de egressu Israel in
Aegyptum. Et primo de egressu pro victualibus asportandis. Secundo
pro morando, ibidem cap. 46: profectusque Israel. In prima autem
parte narrantur duo ingressus, et duo regressus filiorum Jacob:
quorum primus fuit sine Benjamin, secundus vero cum ipso: et hoc
incipit cap. 43, ibi: interim fames et cetera. Hic primo refertur
quomodo fratres a Joseph dure sunt tractati, cum quodam tamen munere
gratiarum. Et post hoc narratur quomodo revelaverit se eis cap.
45, ibi: non se poterat ultra. Ait ergo quasi ad alienos durius
loquebatur. Nota quod triplex ratio reddi potest ad praesens, propter
quod eos a principio sic dure tractavit: quarum duas priores ponit
Augustinus in Lib. quaest. in Genes. Prima est ad quamdam
condignam punitionem et purgationem criminis eorum in se commissi.
Secunda est ut ex longa suspensione suae revelationis sub hujusmodi
duritie fortius occultatae, ipsa revelatio pleniori gaudio
cumularetur; tamquam non essent condignae passiones eorum in toto illo
tempore quo turbabantur, ad futuram gloriam exultationis, quae in
revelatione Joseph eis fuerat revelanda. Tertia est ut Joseph somnia
et sapientia, et sui magnificentia a seipso praedicta, quam illi
deriserant et quantum est in se extinxerant, plenius magnificarentur in
illis, et super eos: et ideo facit eos coram se contremiscere, et pro
libito incarcerat eos, et quadam profunditate sapientiae circumducit
eos quasi stultos et malitiosos. Quod quidem voluit eis facere solum
pro tempore quo Joseph revelatus non est eis. Semper enim ex hoc ejus
potentiam et sapientiam habuerunt fortius admirari et vereri; et de
peccato suo praeterito aliquo modo conteri et perfundi. Ut autem
plenius advertas, Joseph in his et aliis divinitus agi, nota inter
cetera, quod valde est mirabile, quod in viginti tribus annis quibus
in Aegypto stetit inscio patre, nunquam per litteras vel nuncios
aliquid de se patri significavit: etiam ex quo per novem annos fuerat
sublimatus a Pharaone super totam terram: cum tamen bene sciret
moestitiam patris. Ex quo patet quod expectabat tempus ad hoc
ordinatum a Deo: nam per spiritum prophetiae sciebat se missum illuc
pro salute domus patris sui. Quamvis etiam haec sui occultatio non
fuerit absque ratione. Nam per hoc detulit reverentiae fratrum
suorum, in eo quod noluit etiam prodere crimen eorum. Secundo
placavit eorum invidiam ex qua potuissent aliqua contra ipsum
machinari, si scirent illum vivere in aliqua prosperitate. Tertio
providit rationabiliter tempus aptius suae honorificae ac salubri
revelationi, tempus scilicet in quo fratres sui necessitate pressi,
compellerentur, et ipsis insciis, venire ad eum. Longiturnitas etiam
tacitae absconsionis reddidit omnibus admirabilem gloriam suae
revelationis: ita quod ex hoc sua venditio et exaltatio plenius
apparuit divinitus ordinata. Praeter hoc autem sicut jam dictum est,
fiebat etiam hoc in mysterium futurorum. Exploratores estis, id est
merito habemini et reputamini; vel exploratorum poena digni estis.
Quod autem esse quandoque sumatur pro haberi, patet ex tertio regum
decimooctavo capite, ubi Elias populo dicit, Deus qui exaudierit per
ignem, ipse sit Deus, idest ipse habeatur pro Deo. Non enim
intendebat dicere quod tunc per hoc inciperet esse Deus. Ut videatis
infirmiora terrae venistis. Quod per modum istum praedictum a mendacio
salvari potest. Et ideo propter hoc quod esse sumitur ibi pro videri,
nota quod saepe in Scripturis res dicitur esse, quando apparet esse;
ut Matthaei ultimo: data est mihi omnis potestas. Constat autem quod
antea erat data, sed tunc clarius apparuit. Et Matth. 13,
dicitur quod de die illa et hora nemo scit, neque Angelus, neque
filius hominis. Filius autem dicitur nescire, quia non ostendit se
scire: et pro tanto videtur nescire. Tertio potest dici, quod
Joseph in his et consimilibus non loquitur assertorie, sed solum
tentative et probative: ut sic sub tali modo tentativo, occasiones
accipiat capiendi eos, et veniendi ad eorum secreta, quasi ad sibi
ignota. Talis autem modus loquendi potest aliquando ex rationabili
causa assumi a sapiente, et praecipue a judice: et potissime a viro
prophetico, qualis utique Joseph erat. Hoc est (ait) quod locutus
sum, exploratores estis. Idest hoc quod dicitis vos quod estis
fratres et habere unum alium fratrem minorem, innuit vos hujusmodi
mendose confingere: ac per consequens quod sitis exploratores. Donec
probentur quae dixistis utrum vera vel falsa sint. Alioquin et
cetera. Si, scilicet, non probatis vera esse quae dixistis. Per
salutem Pharaonis exploratores estis, idest exploratores probabiliter
videmini et comprobamini. Hinc inter cetera patet, quod non intendit
simpliciter et absolute asserere ipsos esse exploratores: alias frustra
apponeret hic conditionem dicendo, si non probatis quod dicitis,
probabiliter apparet quod exploratores estis, aut pro certo vos pro
talibus habeo. Jurat autem per salutem Pharaonis, tamquam in
Pharaone venerans regiam potestatem sibi a Deo datam, et tamquam per
quemdam notabilem Dei effectum, qualis utique erat Pharaonis vita et
salus: quae utique secundum Deum erat sibi chara et amabilis et
venerabilis. Hunc autem modum jurandi signanter assumpsit, ad se
magis occultandum eis, et ad magis terrendum eos per auctoritatem et
familiaritatem Pharaonis, quam in hoc se habere monstrabat. Videntes
angustias animae illius dum deprecaretur nos et non audivimus, idest
non exaudivimus. Nota quomodo Scriptura scienter multa omittit. Nam
supra narrans venditionem Joseph, nihil de hoc dixit; facile tamen
fuit per se cogitare, quod puer innocens periculo mortis, et tandem
venditionis expositus, maximas cordis angustias pateretur: et quod
humillime fratres suos deprecaretur, ne sibi nocerent. Ex hoc autem
plenius patet fraterna impietas commissa in eum. En sanguis ejus
exquiritur, idest ultio sanguinis ejus, nunc de nobis a Deo per ipsum
expetitur. Sed quare hoc gravamen suum plus quam aliis ascribunt huic
peccato? Potest dici quod hoc ideo, tum quia gravius, tum quia eorum
gravamini correspondentius. Nam sicut illum gravaverunt, sic
gravabantur. Tum etiam quia in fratre suo uterino probatio eorum
exquirebatur: tum quia in Aegypto, ad quam Joseph vendiderant: tum
quia plerumque justo Dei judicio fit, ut illud crimen pro quo poena
infertur vivaciori remorsu memoriae cordi se ingerat. Tollensque
Simeon. Quidam dicunt quod ipsum specialiter detinuit quia in
venditione fuerat sibi magis infestus, quasi aliquam justam poenam
ipsum per hoc exsolvere faciens. Sed quia per hoc, etsi non re,
tamen aliquam speciem expetitionis propriae vindictae habuisset: potest
probabilius dici quod unum de majoribus et primogenitis voluit
retinere, in signum majoris firmitatis, et justitiae rectioris.
Noluit tamen Ruben; tum quia in eum fuerat prae omnibus pius; tum
etiam quia venerabatur in eo primatum naturalis primogeniturae. Et
reponerent pecunias singulorum in saccis suis datis supra, idest infra
praedicta. Cibariis in via, idest sufficientibus pro tota via.
Illud autem de pecunia voluit secreto fieri, et interim sic occulte
daret eis munera suo tempore revelanda et regratiando, quod tamen
nondum appareret amicitia ipsius ad eos; imo potius cum eam
reperirent, deterreret eos, nam ab ipso possent de furto aut de
negligentia solvendi notari. Vel daret jumento pabulum in diversorio,
id est in stabulo, vel in compito ad quod diverterant, et ad quod
viatores communiter divertebant, deducetis canos meos, idest me canum
et senem et cetera.
|
|
