|
Ad cognoscendum quinque universalia, seu praedicabilia, quae
Porphyrius ponit, sciendum est quod quia intellectus noster est
separatus a materia (non enim est potentia affixa organo corporali seu
materiali, et omne quod recipitur in aliquo, recipitur per modum
recipientis), ideo illud quod objective in actu recto intellectui
repraesentatur, oportet esse denudatum a materia, et a conditionibus
materiae, quae sunt hic et nunc. Et dico hic denudatum a materia,
non simpliciter ab omni materia, sed a materia signata: res enim
naturales intelliguntur cum materia: et propter hoc dictum est, quod
debet esse denudatum a conditionibus materiae. Verbi gratia, in
nostra phantasia est phantasia seu forma repraesentans hunc hominem,
secundum quod fuit in aliquo sensu exteriori: quae forma virtute
intellectus agentis agit in intellectum possibilem, sicut colores
virtute luminis agunt in potentiam visivam: et causatur tunc in
intellectu possibili quaedam forma, quae dicitur species
intelligibilis, vel secundum alios actus intelligendi vel verbum: quae
forma repraesentat hominem, non tamen ut est hic et nunc, sed
abstractum a talibus conditionibus: et hoc dicitur esse universale.
Unde in homine sic intellecto, est duo considerare: scilicet ipsam
naturam humanam, seu habens eam, et ipsam universalitatem, seu
abstractionem a dictis conditionibus materiae. Quantum ad primum homo
dicit rem, quantum vero ad secundum dicit intentionem: non enim in re
invenitur homo qui non sit hic et nunc. Et ipsa natura, ut sic,
dicitur esse prima intentio. Sed quia intellectus reflectitur supra se
ipsum, et supra ea quae in eo sunt sive subjective sive objective,
considerat iterum hominem sic a se intellectum sine conditionibus
materiae: et videt quod talis natura cum tali universalitate seu
abstractione intellecta potest attribui huic et illi individuo, et quod
realiter est in hoc et illo individuo: ideo format secundam intentionem
de tali natura, et hanc vocat universale, seu praedicabile vel
hujusmodi. Secundum ergo praedicta, res ut est intellecta dicitur
universalis; secundum autem quod intellectus talem universalitatem
considerat, secundum hoc attribuit sibi aliquid, scilicet esse in
pluribus, vel dici de pluribus: et sic dicitur secunda intentio. De
quibus secundis intentionibus nunc dicemus: scilicet, de quinque
universalibus, seu praedicabilibus. Quae universalia dicuntur prout
intellectus attribuit eis esse in pluribus: praedicabilia vero dicuntur
prout intellectus attribuit eis dici de pluribus. Sunt autem haec:
genus, species, differentia, proprium et accidens.
|
|
