|
Genus, ut hic sumitur, est quod praedicatur de pluribus differentibus
specie in eo quod quid. Ad videndum autem particulas hujus
descriptionis, sciendum est, quod genus dicitur praedicari de pluribus
speciebus, seu dividitur in plures species. Et cum non sit unum re,
sed solum secundum rationem, ideo non dividitur secundum rem. Et quia
genus non est unum re; ideo partes subjectivae, seu species in quas
dividitur, sunt realiter diversae et distinctae inter se: ideo oportet
quod aliquod reale habeant in se, per quod reale una sit diversa ab
alia. Ubi nota, quod una et eadem res per suam essentiam cum essentia
alterius rei habet aliquam conformitatem seu convenientiam, et aliquam
difformitatem realem: quae conformitas vel difformitas potest esse
major vel minor per comparationem ad diversas res. Verbi gratia,
Socrates per essentiam suam quae est ex hac anima et hoc corpore,
conformatur Platoni, et huic equo, et huic plantae: Socrates enim
per suam essentiam est rationalis, sensibilis et vivus: in omnibus his
tribus est conformis Platoni: huic autem equo est conformis in
duobus, scilicet in sensibili et in vivo, et in uno est difformis,
quia in eo est realiter rationale, quod non est in hoc equo: huic vero
plantae conformis est in uno, scilicet, in vivo. Quia vero
intellectus noster ea quae in re sunt conjuncta potest distinguere,
quando unum eorum non cadit in ratione alterius; et cum rationale in se
consideratum non sit de ratione sensibilis, nec sensibile de ratione
vivi, ideo ea in Socrate separatim accipit, ut dictum est, per
respectum ad diversa. Quando ergo intellectus considerat in re illud
in quo convenit cum aliis rebus, illi rei conceptae attribuit
intentionem universalitatis. Et quia in qualibet re singulari est
considerare aliquid quod est proprium illius rei in quantum est haec
res, sicut in Socrate est considerare aliquid quod est ita proprium
Socratis in quantum est hic homo, quod nulli alii convenit. Rei ergo
sic conceptae attribuit intellectus intentionem singularitatis, et
vocat illud singulare vel individuum: et hae secundae intentiones
sunt, scilicet universalitas et singularitas. Unde, licet supra
dictum fuerit quod intentiones fiunt ab intellectu, tamen oportet quod
aliquod fundamentum habeant in re extra: nam intentioni singularitatis
respondet extra illud quod est proprium Socratis in quantum est hic
homo; intentioni vero universalitatis respondet extra ut fundamentum
illud in quo Socrates est conformis cum aliis rebus. Cum igitur ea
quae in uno conformantur et in alio sunt difformia, dummodo talis
difformitas sit secundum formam, et non secundum materiam signatam,
vel secundum illud quod est proprium huic individuo in quantum
hujusmodi; illi uni in quo talia conveniunt, attribuit intellectus
intentionem generis, et vocat genus. Ubi nota secundum Avicennam
quod duplex est forma: quaedam est quae est pars compositi, sicut
anima est forma hominis: ex anima enim et corpore componitur homo;
quaedam autem sequitur totum compositum, ut humanitas, quae etiam est
forma hominis: et isto modo sumpta forma dicitur quidditas, et est
illud quod intellectus intelligit de re. Quando ergo intellectus
intelligit praedictam formam seu quidditatem ut est determinata ad hanc
materiam, puta humanitatem ut est in hac materia signata, scilicet in
his carnibus et in his ossibus et hujusmodi; tunc faciendo concretum,
puta hunc hominem, intelligit singulare, et huic attribuit intentionem
singularitatis. Si vero dictam formam intelligit non ut est
determinata ad hanc materiam, quia omnis talis forma de se
plurificabilis est ad hanc et ad illam materiam; habenti talem formam
intellectus attribuit intentionem universalitatis, unde homo est
universale. Et si ea quae in hac forma conveniunt, non habent inter
se difformitatem pertinentem ad dictam formam, sed solum sunt difformia
per materiam signatam istius vel illius, in qua dicta forma determinata
est in isto vel in illo, secundum modum qui dicetur in tractatu de
specie, illa dicuntur solum differre numero; et concretum substantivum
hujusmodi formae acceptae ut plurificari potest, puta homo, dicitur
species specialissima. Si vero ea quae conveniunt in aliqua forma
plurificabili, ut dictum est, sunt inter se difformia non solum
quantum ad materiam signatam, ut dictum est, sed quantum ad
difformitatem specificam: puta, quod talis forma est animalitas, in
qua conveniunt Socrates et hic equus, qui inter se non solum sunt
difformes quantum ad has carnes et haec ossa, sed in hoc quia hic homo
habet formam humanitatis, et ille equinitatis; talia dicuntur differre
specie: et talis forma in qua conveniunt in concreto sumpta, puta,
animal, est genus. Et quia, ut dictum est, talis natura sumpta in
concreto, de pluribus formaliter differentibus, quae sunt in diversis
speciebus, dici potest; hinc est quod tali naturae intentio generis
potest attribui: ideo dicitur quod genus praedicatur, idest
praedicabile est de pluribus differentibus specie, seu dicitur dividi
in plures species. Et hoc quod dictum est in concreto sumptum
intelligitur solum in praedicamento substantiae: in aliis vero
praedicamentis, et maxime in absolutis, sumitur genus et species in
abstracto. Dicitur autem genus praedicari in eo quod quid est,
idest, substantive secundum grammaticos; ut animal quod de homine et
de equo praedicatur, est substantivum et non adjectivum. Sensibile
enim quod de animali praedicatur, quamvis sit de essentia animalis,
non tamen dicitur praedicari in quid, sed in quale; et causa est quia
est adjectivum. Sciendum est autem quod quia ea quae in quid
praedicantur sunt de essentia seu quidditate eorum de quibus
praedicantur; ideo praedicari in quid non solum potest dicere modum
significandi, ut dictum est; sed etiam dicit quidditatem ipsius de quo
praedicatur. Et patet quid sit genus.
|
|
