| #### Lectio 8 |

| #### #### Superius egit de virginibus hic agit de virginum custodibus, ostendens primo quod licet eis virgines suas coniugio copulare; secundo quod non similiter nuptis licet, nisi post mortem viri, contrahere, ibi mulier alligata est, et cetera. In prima, primo ostendit quod custos potest dare virginem suam in coniugio; secundo quod non peccat hoc faciendo, ibi nec peccat, si nubat, etc.; tertio quod etiam bene facit servando, ibi nam qui statuit, etc.; quarto quod licet utrumque sit bonum, tamen hoc est melius illo, ibi igitur et qui matrimonio, et cetera. In prima, primo supponit in virgine aetatem nubilem; secundo voluntatem nubendi, ibi et ita oportuit fieri, etc.; tertio dat nubendi licentiam, ibi quod vult faciat, et cetera. Dicit ergo si quis autem, etc., quasi dicat: esse sine coniugio, honestius est et expeditus, sed tamen si quis turpem se videri existimat apud iudicium hominum super virgine sua, timens ne corrumpatur, eo quod sit superadulta, id est, ultra pubertatem et iam in nubilibus annis, et ita oportet fieri ut nubat, quia non vult continere, quod vult, virgo, faciat, custos. Eccli. VII, 27: trade filiam tuam, et grande opus fecisti, et homini sensato da illam. Nec peccat custos, si nubat virgo: hoc ideo dicit, secundum Glossam, ne, etsi virgo non peccet, custos videatur peccare. Augustinus, de bono viduitatis: quae se non continet, nubat; quae non coepit, deliberet; quae egressa est, perseveret; nulla adversario detur occasio, sed falsa retrahatur oblatio. Deinde, cum dicit nam qui statuit, etc., hic ostendit quod custos virginis bene facit eam in statu virginali servando, ubi implicatur quadruplex conditio ad hoc expediens. Prima quod custos firmus sit in proposito eam virginem custodiendi; secunda quod non timeat de casu virginali, ibi non habens necessitatem, etc., tertia quod cognoscat in virgine propositum continendi, ibi potestatem autem habens, etc., quarta quod hoc faciat ex deliberatione, ibi et hoc iudicavit. Dicit ergo nam qui statuit, etc., quasi dicat: ideo autem dico quod non peccat qui tradit virginem, nam de alio, qui servat eam, patet quod bene faciat. Nam qui statuit in corde servare virginem suam, firmus in proposito suo, non curans sobolem, vel aliud huiusmodi, non habens necessitatem tradendi eam, cum virgo velit continere, potestatem autem habens, secundum alumnae continentiam, voluntatis suae perficiendae. Et hoc iudicavit in corde suo, id est, ex iudicio rationis, non ex levitate mentis discernit esse bonum. I Tim. V, 21: sine praeiudicio nihil facias. Iudicavit, inquam, servare virginem suam. Ambrosius, super hunc locum: non ingerens ei fomitem nuptiarum. Eccli. c. VII, 26: filiae tibi sunt? Serva corpus illarum. Qui facit, inquam, sic bene facit. Deinde, cum dicit igitur et qui matrimonio, etc., hic ostendit quod licet utrumque sit bonum, tamen virginitas est melior matrimonio. Ubi primo approbat statum coniugalem: secundo praeponit statum virginalem, ibi qui non iungit, et cetera. Dicit ergo igitur et qui, etc., quasi dicat: quia oportet fieri ut diximus, igitur et qui matrimonio iungit virginem, bene facit, quia licitum est quod facit; et qui non iungit, cum virgo acquiescat continere, melius facit. Glossa: melius facit qui apud Deum meritum suum collocat, et a sollicitudine liberat eam. Melius est enim quod licet et expedit, quam quod licet et non expedit. Hic enim bene utitur malo, ibi vero bene utitur bono. Bene utitur quis bono, continentiam dedicans Deo; male utitur quis bono, continentiam dedicans idolo. Male utitur quis malo, concupiscentiam relaxans adulterio; bene utitur malo, concupiscentiam restringens connubio. Bonum est pudicitia coniugalis, sed melius est continentia virginalis vel vidualis, secundum Glossam. Deinde cum dicit mulier alligata est legi, etc., hic ostendit quod non similiter coniugata, nisi viro mortuo, potest contrahere. Ubi primo ostendit quod coniugata non potest nubere, viro vivente; secundo quod, viro mortuo, potest alii nubere, ibi quod si dormierit, etc.; tertio quod melius est illi continere, ibi beatior autem erit, etc.; quarto quod debet consilio eius credere, ibi puto autem quod et ego, et cetera. Dicit ergo mulier alligata est, etc.; quasi dicat: qui non iungit virginem suam, melius facit. Et vere melius, quia mulier alligata est, et cetera. Vel sic: virgo quocumque tempore potest nubere, sed uxorata non, quia mulier alligata est legi, ita ut non possit nubere alteri quanto tempore vir eius vivit. Rom. VII, 2: quae autem sub viro est mulier, vivente viro est alligata legi viri. Deinde, cum dicit quod si dormierit, somno mortis. De qua dormitione Io. c. XI, 11: Lazarus amicus noster dormit. Vir eius, et cetera. Augustinus: non dicit primus, secundus, vel tertius, vel quartus, vel quousque licet. Nec nobis diffiniendum est quod non diffinit apostolus. Unde nec ullas nuptias debeo damnare, nec eis verecundiam numerositatis afferre. Si dormierit, inquam, liberata est a lege viri, unde permittitur ei nubere. Hic patet quod resurgenti non tenetur copulari. Sed cui vult nubat. Invitae enim nuptiae solent habere malos proventus; ideo dicitur Gen. XXIV, 57: vocemus puellam, et quaeramus voluntatem eius. Nubat, inquam, tantum in domino, id est, viro suae religionis; nam in dispari cultu prohibitum est in lege matrimonium. Deut. VII, 3. Per hanc licentiam apostoli revocatae sunt omnes poenae et infamiae, quae secundum leges infligebantur olim mulieri secundo nubenti infra tempus luctus, scilicet intra annum. Ergo in nuptiis exigitur personarum legitimitas, unde dicitur liberata est, consensus libertas, unde addit cui vult nubat, cultus paritas, unde subdit tantum in domino. Deinde, cum dicit beatior autem erit, etc., hic ostendit quod melius est illi continere quam nubere, dicens: quamvis liceat ei nubere, tamen beatior erit, si sic permanserit, scilicet innupta. Et hoc est consilium meum super eodem datum: habebit enim fructum sexagesimum qui debetur viduis, Matth. XIII. Augustinus: satis ostendit beatam esse post mortem viri, et secundo nubentem, sed beatior est non nubens. Deinde, cum dicit puto autem quod et ego, etc., hic ultimo ostendit quod debent consilio eius credere, quia, inspirante spiritu sancto, hoc consulit. Et hoc est quod dicit puto autem, etc., quasi dicat: faciendum est secundum consilium meum, quia puto quod et ego, sicut caeteri apostoli, spiritum Dei habeam. Rom. VIII, 23: sed et nosipsi primitias spiritus habentes, et cetera. Hoc ergo consilium debet impleri et propter fructum sequentem, quia beatior erit, et propter consulentis auctoritatem, quia secundum consilium meum, et propter spiritum Dei inspirantem, quia puto, et cetera. Hic quaeritur super illo verbo volo vos sine sollicitudine esse. Contra Rom. XII, 11: sollicitudine non pigri. Responsio. Ibi loquitur de sollicitudine spirituali, hic de temporali. Item super illo divisus est. Contra Osee X, 2: divisum est cor eorum, nunc interibunt. Responsio. Ibi loquitur de divisione intentionis principalis, hic de divisione actionis. Item Glossa ibid.: partim servit Deo, partim mundo. Contra Matth. VI, 24: nemo potest duobus dominis servire. Responsio. Verum est ita quod aequaliter serviat utrique in eo quod duo, id est contrarii, sunt. Item super illud: mulier innupta cogitat quae domini sunt, Glossa: non cogitat ne damnetur a Deo. Contra: damnari potest, ut patet in parabola de fatuis virginibus. Responsio. Non cogitat hoc solum, sed cum hoc etiam ne offendat sponsum. Item super illud: ut sit sancta corpore et spiritu, Glossa: non potest fieri ut non sit sanctum corpus quo utitur sanctificator spiritus. Contra: spiritus sanctus usus est lingua Caiphae non sancta, Io. XI, 49 s. Responsio. Utebatur ea ut spiritus, non ut sanctificator. Item: sed ad id quod honestum est. Contra: ergo matrimonium turpe. Responsio. Secundum Glossam positivum posuit pro comparativo. Item super illud: qui non iungit, melius facit, Glossa: hic, scilicet in coniugio, bene utitur homo malo. Contra: cuius usus bonus est, ipsum quoque bonum est. Responsio. Illud intelligitur de usu rei per se, scilicet ad quem ordinata est, non per accidens, scilicet ad quem ex prudentia utentis ordinatur. Item Glossa ibid.: melius est bene uti bono, quam bene uti malo. Contra: hoc difficilius illo. Responsio. Loquitur hic de malo vitii, non supplicii. Item super illo verbo in Glossa, duae permissae. Contra: ergo duae nuptiae non sunt a Deo. Responsio. Non ex eo quod duae, nisi ex consequenti. Item si dormierit vir; quid dicendum est, si resuscitatur? Responsio. Requiritur consensus novus ad hoc quod sit matrimonium. Item super illud puto quod spiritum Dei habeam. Contra, Rom. VIII, 38: certus sum quod neque mors, neque vita, et cetera. Responsio. Secundum Glossam non dicit hoc dubitando, sed quasi increpando. ####  |