| #### Super Psalmo 29 |

| #### #### 1. In praecedenti Psalmo hortatus est propheta alios ad gratiarum actiones; hic autem ipse gratias agit. Titulus, Psalmus cantici in dedicatione domus David. Sicut supra dictum est, Psalmi cantici dicuntur, quia prius cantabatur, et post sequebatur Psalmus: quasi, Psalmus sequens canticum. Sed legimus quod David domum Deo non dedicavit, quia prohibitus fuit per Nathan a domino, 2 Reg. 7. Sed hic non dicitur domus domini, sed David. Legitur 2 regum 5, quod post mortem Saulis cepit Hierusalem, et ibi fecit domum suam. Et consuetum est, quod quando quis intrat domum, facit solemnitatem. Et posset dici quod tunc iste Psalmus cantatus fuit ab ipso David, quando primo intravit domum illam novam ut inhabitaret ibi. Tamen melius intelligitur quod referatur ad mysterium domus David, idest Christi, qui est Ecclesiae caput et corpus. Et haec eadem dicitur tabernaculum. Supra dictum est, pro consummatione tabernaculi; hic autem, in dedicatione domus. Tabernaculum est militantium: et sic praesens Ecclesia dicitur tabernaculum. Apoc. 21: ecce tabernaculum Dei cum hominibus et cetera. Domus est quiescentium: sic Ecclesia expectat quietem patriae: Psal. 121: in domum domini ibimus. Utraque haec habet constructionem, quae fuit in ordinatione suae incarnationis: et dedicationem, quae fuit in resurrectione, quando corpus Christi indutum est gloria immortalitatis. Super corpus Christi continue construitur; et per conversionem fidelium dedicabitur, quando erit in gloria. Psalmus iste dividitur in duas partes. In prima in generali commemorat beneficia pro quibus gratias agit. Secundo in speciali, ibi, ego autem dixi. Circa primum duo facit. Primo agit gratias de propriis beneficiis. Secundo invitat alios ad gratias agendas de communibus, ibi, psallite domino sancti ejus. Circa primum tria facit. Primo ponit gratiarum actionem. Secundo commemorat beneficia, ibi, quoniam suscepisti me. Tertio exponit, ibi, domine Deus. Dicit ergo, domine, exaltabo te, non faciendo te altiorem, sed confitendo et laudando tuam altitudinem: Eccl. 43: benedicentes dominum, exaltate illum quantum potestis. Et assignat duo beneficia, quare exaltat: unum ex parte Dei, et aliud ex parte inimicorum: et secundum est effectus primi. Ex parte Dei, quia suscepisti me in tuam protectionem, quando elegit eum et protexit, ut habetur 1 Reg. 16, usque in finem. Vel Deus suscipit justos, quando unit sibi, qui per unionem caritatis adhaerent sibi. Sed Christum hominem univit sibi suscipiendo in unitatem perfectam: Psal. 3: tu autem domine susceptor meus es et cetera. Ex parte inimicorum: quia, non delectasti. Hoc enim non est odiosum valde quod inimici gaudeant de eo; quia non gaudent nisi de malo suo, et nullus optat malum nisi sibi exoso: Eccl. 18: si praestes concupiscentias ejus animae tuae, faciet te in gaudium inimicis tuis. Sed certum est quod David non venit in gaudium inimicis, quia Saul non est assecutus propositum suum de eo. De Christo autem non videtur: Matth. 27: insultabant enim ei jam crucifixo: vah qui destruis templum Dei et cetera. Item, etiam viris justis mali insultant, et laetantur super eos: Job 30: derident me juniores tempore, nunc in eorum canticum versus sum, et factus sum in proverbium eis. Sed dicendum, quod si ad horam Judaei de Christo gavisi sunt, non tamen finaliter: quia Christo resurgente nomen ejus magis invaluit: Mich. 7: ne laeteris inimica mea, quia cecidi; consurgam. #### 2. Deinde cum dicit, domine Deus meus, ostendit quomodo liberatus sit. Et primo a malis interioribus. Secundo ab exterioribus, ibi, domine eduxisti. Malum interius est infirmitas, vel corporalis vel spiritualis. Haec duo potuerunt esse in David et in nobis, sed in Christo non nisi corporalis, propter passibilitatem: et ideo dicit, clamavi, scilicet David: Ps. 119: ad dominum, cum tribularer, clamavi. Item Christus clamavit, etsi inquantum Deus sit exauditor: Hebr. 5: cum clamore valido et lacrymis et cetera. Sequitur, et sanasti me. Dicit quia ab utraque infirmitate; Christum vero sanavit a corporali solum passibilitate. Consequenter dicit se esse liberatum ab exterioribus malis, domine eduxisti. Et primo ab imminentibus. Secundo ab illis a quibus est praeservatus, ibi, salvasti. Dicit ergo, domine eduxisti etc. hoc ad litteram non potest intelligi de David: quia non erat erutus de Inferno, quando hunc Psalmum fecit. Potest intelligi de eo secundum metaphoram, quasi liberatus sit a mortali periculo. Sed ad litteram intelligitur de Christo, cujus anima educta est de Inferno a Deo: Psal. 15: ne derelinquas animam meam in Inferno. Item convenit illis qui per Christum resuscitati sunt: Zach. 9: tu autem in sanguine testamenti tui eduxisti vinctos tuos de lacu in quo non erat aqua. Secundo dicit se praeservatum a mortali periculo, cum subdit, salvasti me a descendentibus in lacum. Ad litteram lacus accipitur pro concavitate: mos enim fuit antiquitus quod sepeliebantur in profundis concavitatibus: salvasti me, ait, a descendentibus in lacum; quasi dicat, liberasti me a periculis mortis. Sed de Christo exponitur optime, quia per lacum intelligitur damnatio aeterna: quia licet Christus descenderit in Infernum; non tamen illuc descendit tamquam ad damnationem, sed ut liberaret eos qui erant in lacu; quasi dicat, dedisti mihi, ut non assimilarer descendentibus in lacum: Psal. 87: factus sum sicut homo sine adjutorio, inter mortuos liber. Vel, in lacum, idest in peccatum; immunis enim fuit a peccato. #### 3. Deinde cum dicit, psallite domino sancti ejus etc., inducit alios primo ad gratiarum actionem. Secundo commemorat beneficia, ibi, quoniam ira in indignatione ejus. Ubi duo facit: quia primo ostendit qui sunt qui gratias Deo debent. Secundo de quo, ibi, confitemini. Dicit ergo, psallite. Ecce qualiter Psalmus cantici. Psallite, inquam vos sancti: quia Eccl. 15: non est speciosa laus in ore peccatoris: Apoc. 19: laudem dicite Deo nostro omnes sancti ejus. Sed de quo? Confitemini, gratias agendo, memoriae sanctitatis ejus. Uno modo memoriae potest intelligi, quia Deus memor est nostri: Hier. 2: recordatus sum tui, et cetera. Et dicit, sanctitatis ejus. Et dupliciter potest intelligi: vel quia haec memoria provenit ex sanctitate, idest ex misericordia et bonitate sua: Levit. 11: sancti estote, quia ego sanctus sum: vel quia memor est nostri ut sanctificet nos: Levit. 20: ego dominus qui sanctifico vos. Alio modo, memoriae, scilicet nostrae, quia nos recordamur sanctitatis Dei; quasi dicat, confitemini commemorando sanctitatem ejus: Isa. 63: miserationum domini recordabor. #### 4. Secundo, cum dicit, quoniam ira, commemorat beneficia omnibus exhibita. Ubi duo facit. Primo proponit haec beneficia, quae spectant ad Dei clementiam. Secundo clementiae ejus ostendit signum, ibi, ad vesperum. Dicit ergo, quoniam ira et cetera. Misericordia Dei non est sine justitia; ideo ponit primo justitiam. Secundo misericordiam: justitiam, cum dicit, quoniam ira. Hic ira accipitur pro effectu irae, idest pro vindicta; indignatio vero non pro commotione irae in Deo, sed pro justitia Dei, secundum quam detestatur impium: quia Sap. 14: similiter odio sunt Deo impius et impietas ejus; quasi dicat, in indignatione ejus, idest Dei justitia judicante peccata in ira, idest vindicta. Hieronymus planius, quoniam ad momentum est ira ejus; quasi dicat, si aliquando irascatur suis, hoc est ad correctionem brevi tempore: Isa. 54: in momento indignationis abscondi et cetera. Ezech. 18: nolo mortem peccatoris morientis. Hieronymus, vita in propitiatione ejus; quasi dicat, punit ad momentum, et post repropitiatur, et reddit vitam: Job 5: percutit, et manus ejus medetur. Ostendit autem clementiae et misericordiae ejus signum secundum litteram, cum subdit, ad vesperum demorabitur; quasi dicat, in brevi tempore dominus a tristitia ducit ad consolationem: quia si aliquis tristis sit vespere, mane erit laetus. Triplex autem ratio assignari potest, quare vespere tristitia insit, et mane laetitia. Una est ex exteriori dispositione: quia vespere principium est tenebrarum, quae contristant; mane vero lucis, quae laetificat: unde caeci ut laetentur cantant: Tob. 5: quale gaudium mihi erit, qui in tenebris sedeo, et lumen caeli non video? Secundo ex interiori: mane est hora sanguinis, qua homo disponitur ad gaudium; vespere est hora melancholiae, qua homo disponitur ad tristitiam. Tertio ex natura somni. Somnus enim est quies animalium: unde tristitia per somnum quietatur. Mystice littera est plana: quia, ad vesperum dominicae sepulturae fuit tristitia, quia adhuc fideles flebant mortem Christi. Sed ad matutinum, propter nuncium resurrectionis, laetitia. Si ad totum genus humanum referatur, sic, ad vesperum, idest peccatum primi parentis, tristitia; quia, ut habetur Genes. 3, post meridiem vergente jam sole ad occasum peccavit Adam. Et iste fletus non potest dici brevis, quia etiam post reparationem gratiae manent reliquiae ejus. Sed in matutino, idest in Christo, laetitia. Vel vespere quando lux spiritualis incipit in homine deficere, et tunc in eo est fletus; sed quando relucet in eo, tunc est gaudium: Psal. 5: mane astabo tibi, et videbo. #### 5. Ego autem dixi in abundantia. Supra gratias egit de beneficiis divinis, hic autem prosequitur totum ordinem quomodo hoc sit adeptus. Ubi tria facit. Primo ponit processum suae directionis. Secundo suum recursum ad orationem, ad te domine clamabo. Tertio ostendit orationis exauditionem, ibi, audivit dominus. Secundum Glossam prima intelliguntur de Christo, et de quolibet homine. Et primo exponamus quomodo intelliguntur de quolibet homine: Eccl. 10: initium omnis peccati superbia. Et ideo in processu directionis primo ponitur praesumptio de se confidentium. Secundo falsitas praesumptionis, ibi, domine in voluntate. Tertio praesumptionis poena, ibi, avertisti faciem tuam a me. Dicit ergo, ego dixi, idest corde praesumpsi, in abundantia, corporalis prosperitatis: non movebor, idest non deficiam: Apoc. 18: sedebo regina et cetera. Eccl. 11: in die bonorum ne immemor sis et cetera. Vel in abundantia, spiritualium bonorum, sicut Adam erat in Paradiso: Ezech. 28: plenus sapientia, perfectus decore in deliciis. Et in hac abundantia dicunt, non movebor. Contra quod dicitur 1 Corinth. 10: qui se existimat stare, videat ne cadat. Falsitatem praesumptionis ostendit cum dicit, domine in voluntate tua et cetera. Decor hominis temporaliter est prosperitas temporalis: ideo comparatur flori: Isa. 40: omnis caro fenum. Hic autem decor de sui natura non habet virtutem per mensuram, sicut habetur Jac. 1: sicut flos feni pertransibit. Exortus enim est sol cum ardore, et arefecit fenum, et flos ejus decidit, et decor vultus ejus deperiit: ita et dives et cetera. Sed unde habet virtutem et firmitatem et constantiam? Certe, ex voluntate Dei. Et ideo dixi, sed praesumptuose, quia non movebor. Sed non est ita; immo quamdiu tibi placuit, praestitisti decori meo virtutem. Bene in perpetuum, quia haec sanctis in patria sunt aeterna; hic autem ad velle suum. Item decor potest accipi pro virtute spirituali: Prov. ult.: fortitudo et decor et cetera. Hic etiam ex sui natura non est fortis: quia habemus hunc decorem in vasis fictilibus, 2 Cor. 4, Luc. ult.: sedete in civitate, donec induamini virtute ex alto. Et ideo dicit, praestitisti decori meo virtutem, sed in voluntate tua: Rom. 9: cujus vult miseretur. Et hoc probat per effectum: quia quando avertisti faciem tuam, perii. Dicitur autem Deus avertere faciem suam ab homine, ut eum non videat, vel ut non videatur ab eo. Videt autem omnes simplici visione et notitia; sed quosdam visione misericordiae: Ps. 24: respice in me, et miserere mei. Avertisti ergo faciem tuam a me, ne mei miserearis. Et statim, factus sum conturbatus, vel spiritualiter incidendo in peccatum, vel temporaliter in adversitatem. Vel, avertisti faciem tuam, ne videaris a me. Et hoc videtur sonare littera Hieronymi. In adversis quibuscumque fortitudo hominis est habere oculos ad Deum: Psal. 76: memor fui Dei, et delectatus sum. Avertisti ergo ne viderem. Et factus sum conturbatus. Sed si exponatur de Christo tunc in hoc, ego dixi, non quidem praesumptuose, sed scientiae certitudine, in abundantia mea, idest virtutum et gratiarum: Joan. 1: vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a patre. Non movebor, a voluntate Dei: Joan. 8: quae placita sunt ei, facio semper. Et hoc, quia, praestitisti decori meo virtutem, scilicet faciendi miracula, et resistendi adversariis: Rom. 1: praedestinatus est filius Dei in virtute. Et hoc patet: quia quando avertisti faciem tuam a me: in passione: Psal. 21: Deus Deus meus, quare me dereliquisti, factus sum conturbatus, non in ratione, sed in sensualitate: Joan. 12: nunc anima mea turbata est. #### 6. Ad te. Consequenter recurrit ad orationem cum dicit, ad te domine, clamabo et cetera. Et primo ponit orationem. Secundo assignat rationem, ibi, quae utilitas. Tertio ostendit orationis exauditionem, ibi, audivit dominus. Circa primum duo facit. Quia primo orat pro amotione mali. Secundo pro assecutione boni, ibi, et ad Deum meum deprecabor, dicit ergo, ad te domine clamabo, ut clamor intelligatur oratio quae fit ad remotionem mali, in Christo passionis, in peccatore peccati, in homine adversitatis. Et ad Deum meum deprecabor. Deprecatio est propter bonum dandum: Christo scilicet gloriam, peccatori gratiam, homini afflicto prosperitatem. Vel clamor referatur ad afflictionem cordis, deprecatio ad assiduitatem orationis: Jac. ult.: multum valet deprecatio justi assidua. #### 7. Deinde cum dicit, quae utilitas in sanguine. Dupliciter assignat. Et primo in universali. Secundo in speciali, ibi, numquid confitebitur. Dicit ergo, quae utilitas? Si de Christo exponatur, in sanguine Christi maxima fuit utilitas: Matth. 26: pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Sed si cito resuscitatus non fuisset, sed ejus resurrectio fuisset dilata usque ad finem mundi, nulla utilitas fuisset in eo, vel et jam si corpus ejus fuisset totaliter putrefactum. Sed numquid suffecit passio ad salutem? Sic. Sed si hoc non fuisset, scilicet quod non surrexisset, et cito, non fuisset credita ejus divinitas: et sic homines non fuissent utilitatem consecuti. In speciali ostendit, dicens numquid confitebitur tibi. Dupliciter dicitur pulvis. Uno modo pulvis peccatorum intelligitur: Psalm. 1: tamquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae. Per mortem Christi peccatores, qui pulvis sunt, ad duo bona post resurrectionem pervenerunt; ut scilicet confiterentur peccata sua: Act. 2: his auditis compuncti sunt corde et cetera. Et ideo dicit, numquid confitebitur tibi pulvis? Scilicet peccator, si descendam in corruptionem putrefactionis; quasi dicat, non. Aliud bonum est confessio veritatis fidei; unde, aut annunciabit veritatem tuam? Vel numquid pulvis resolutus ex corpore, modo erit materia, ut per apostolos confiteantur tibi populi veritatem, vel ipsi apostoli veritatem tuam? Si exponatur de homine, tunc sic: numquid confitebitur, idest si moriar, non potero te laudare. #### 8. Tertio cum dicit, audivit dominus. Ostendit orationis exauditionem. Et primo ponitur exauditio. Secundo exauditionis modus, ibi, et misertus. Tertio fructus, ut cantet. Dicit ergo, audivit dominus et cetera. Dixerat supra, clamabo; hic autem dicit se exauditum, audivit enim dominus, quia exaudivit: Isa. penul.: eritque antequam clament, ego exaudiam, adhuc illis loquentibus ego audiam: Joan. 11: pater, gratias ago tibi, quoniam exaudisti me: ego autem sciebam quia tu semper me audis. Deinde ponitur modus: et misertus est mei. Et primo ipsum modum ostendit. Secundo exponit, ibi, convertisti et cetera. Dicit Glossa, clamabo, contra mala, et deprecabor pro bonis; et in utroque sum exauditus. Quia quantum ad primum, misertus est mei, removendo omne malum poenalitatis. Quantum ad secundum, dominus factus est mihi adjutor. Et quod consecutus sum gloriam immortalitatis: Psalm. 27: adjutor meus et protector meus; in ipso speravit cor meum, et auditus sum. Et floruit caro mea. Exponit modum, cum dicit, convertisti. Secundum quod loquitur de Christo, duo dicit. Primo enim ostenditur commutatio de malis ad bonum, quantum ad interiora. Secundo quantum ad exteriora, ibi, conscidisti. Christus planctum habuit in tempore passionis in se: quia, tristis est anima mea et cetera. Matth. 26. Et in suis, Joan. 16: quia plorabitis et flebitis et cetera. Hunc planctum convertisti, ait, in gaudium resurrectionis. Quantum ad se: Psalm. 20: domine, in virtute tua laetabitur rex, scilicet Christus. Quantum ad suos: quia gavisi sunt discipuli viso domino, Joan. 20. Secundo ostenditur commutatio facta de malis ad bona, quantum ad exteriora: quia, conscidisti. Saccus est pannus austerus, et imponitur renibus tempore tristitiae, et fit de pilis caprarum. Sic saccus est caro Christi secundum quod habet similitudinem carnis peccati. Caprae enim et haedi peccatores significant: quia pro peccatis offerebantur, ut habetur in Glossa. Concidisti saccum meum, idest scindi permisisti clavis et lancea, et restituisti mihi immortalitatem: et ideo dicit circumdedisti. Vel de quolibet justo potest intelligi planctum commutatum in gaudium: Joan. 16: tristitia vestra vertetur in gaudium: Tob. 3: post lamentationem et fletum exultationem infundis. #### 9. Deinde cum dicit, ut cantet, ponitur fructus exauditionis. Fructus autem est gloria Dei; et quod cedat ad gloriam Dei, dupliciter potest intelligi, vel de gloria resurrectionis Christi, vel de gloria sanctorum; unde dicit, gloria mea, mihi data in resurrectione, vel danda sanctis in patria, cantet tibi, idest sit tibi mea laus: Joan. 17: ut filius tuus clarificet te, et hoc sit in perpetuum; unde dicit, domine Deus meus in aeternum confitebor tibi: Psalm. 83: beati qui habitant in domo tua: in saecula saeculorum laudabunt te. ####  |