|
Glossa. Postquam dominus prudenti interrogatione tentatorum ora
concluserat, consequenter eorum malitiam parabolice demonstrat; unde
dicitur et coepit in parabolis loqui: vineam pastinavit homo.
Hieronymus. Homo Deus pater dicitur humano affectu; vinea domus
Israel est; sepis est custodia Angelorum; lacus est lex; turris
templum; agricolae sacerdotes. Beda. Vel sepis murus est urbis,
lacus sive torcular altare, aut illa torcularia quorum tres Psalmi
praenotantur titulo. Theophylactus. Vel sepis est lex, prohibens
eos alienigenis commisceri. Sequitur et peregre profectus est.
Beda. Non loci mutatione; sed abire videtur a vinea, ut vinitoribus
liberum operandi arbitrium derelinquat. Sequitur et misit ad agricolas
in tempore servum, ut ab agricolis acciperet de fructu vineae.
Hieronymus. Servi missi prophetae, fructus vineae obedientia est.
De prophetis alii caesi, alii vulnerati: alii occisi sunt; unde
sequitur qui apprehensum eum ceciderunt et dimiserunt vacuum. Beda.
Servus qui primo missus est, ipse legifer Moyses intelligitur. Sed
caesum eum dimiserunt vacuum: irritaverunt enim Moysen in castris.
Sequitur et iterum misit ad illos alium servum, et illum in capite
vulneraverunt et contumeliis affecerunt. Servus alter David regem et
ceteros Psalmistas significat; sed hunc affectum contumeliis in capite
vulneraverunt, quia Psalmistarum carmina parvipendentes, ipsum David
abiecerunt, dicentes: quae nobis pars cum David? Sequitur et rursus
alium misit, et illum occiderunt, et plures alios, quosdam
caedentes, alios vero occidentes. Tertium cum suis sociis servum,
prophetarum chorum intellige; sed quem prophetarum non sunt persecuti?
His sane tribus servorum gradibus, omnium sub lege doctorum figuram
posse comprehendi dominus alibi pronuntiat, dicens: quoniam necesse
est impleri omnia quae scripta sunt in lege et prophetis et Psalmis de
me. Theophylactus. Vel aliter. Per primum servum intellige
prophetas qui circa tempus Eliae fuerunt: quoniam Michaeam verberavit
Sedechias pseudopropheta; secundum vero servum, quem in capite
vulneraverunt, idest affecerunt iniuria, intellige prophetas qui
fuerunt circa tempus Oseae et Isaiae; tertium vero servum intellige
prophetas qui fuerunt circa tempus Danielis et Ezechielis. Sequitur
adhuc ergo unum habens filium carissimum, et illum misit ad eos
novissimum, dicens: quia forte reverebuntur filium meum.
Hieronymus. Filius carissimus et novissimus, unigenitus est. Quod
autem dicit reverebuntur filium meum, per ironiam hoc dicitur. Beda.
Vel aliter. Quod ait quia forte reverebuntur filium meum, non de
ignorantia venit; sed ambigere dicitur Deus, ut libera voluntas
homini reservetur. Theophylactus. Vel aliter. Non ignorans quod
futurum erat, hoc dixit; sed ostendens quid erat decens et congruum
eos operari. Coloni autem dixerunt ad invicem: hic est heres;
venite, occidamus eum; et nostra erit hereditas. Beda.
Manifestissime dominus probat, Iudaeorum principes non per
ignorantiam, sed per invidiam crucifixisse filium Dei. Intellexerunt
enim hunc esse cui dictum est: dabo tibi gentes hereditatem tuam.
Hanc occisionem eius mali coloni praeripere moliebantur, cum
crucifigentes eum Iudaei, fidem quae per eum est, extinguere, et
suam magis quae ex lege est iustitiam praeferre, ac gentibus imbuendis
conabantur inserere. Sequitur et apprehendentes eum, occiderunt et
eiecerunt extra vineam. Theophylactus. Scilicet extra Ierusalem:
extra civitatem quippe crucifixus est dominus. Hieronymus. Vel
eiecerunt eum extra vineam, idest extra plebem, dicentes:
Samaritanus es et Daemonium habes. Vel quia quantum in se erat, ex
suis eum finibus excludentes, gentibus suscipiendum dederunt.
Sequitur quid ergo faciet dominus vineae? Veniet, et perdet
colonos, et dabit vineam aliis. Augustinus de Cons. Evang. Et
quidem Matthaeus illos respondisse subiungit, atque dixisse: malos
male perdet, quod Marcus hic non ab ipsis responsum esse commemorat,
sed dominum post interrogationem suam ipsum sibi quodammodo
respondisse. Sed facile potest intelligi vel illorum vocem ita
subiunctam ut non interponeretur: illi responderunt, aut: illi
dixerunt, sed tamen intelligeretur; aut ideo responsionem istam domino
potius attributam, quia cum verum dixerunt, etiam de illis hoc ipse
respondit, qui veritas est. Theophylactus. Dominus ergo vineae est
pater filii interempti, et ipse filius interemptus, qui perdet
colonos, tradens ipsos Romanis; et populum dabit aliis colonis, id
est apostolis. Perlegas actus apostolorum, et invenies tria millia et
quinque millia repente credentium et fructificantium Deo.
Hieronymus. Vel datur vinea aliis, idest ab oriente, et occidente,
et Austro et ab Aquilone venientibus, et recumbentibus cum Abraham,
Isaac et Iacob in regno Dei. Beda. Hoc autem ita divinitus fuisse
procuratum prophetico statim affirmavit exemplo, subiciens nec
Scripturam hanc legistis: lapidem quem reprobaverunt aedificantes,
hic factus est in caput anguli? Quasi dicat: quomodo implebitur haec
prophetia, nisi quia Christus a vobis reprobatus et occisus, traditus
est gentibus praedicandus, ut quasi lapis angularis duos populos condat
in semetipsum, atque ex utroque populo unam sibi fidelium civitatem,
unum templum aedificet? Eosdem enim synagogae magistros, quos supra
colonos dixerat, nunc aedificantes appellat: quia subditam sibi plebem
ad ferendos vitae fructus quasi vineam videbantur excolere; ipsi quoque
hanc Deo inhabitatore dignam quasi domum construere atque ornare
praecipiebantur. Theophylactus. Lapis ergo quem reprobaverunt
doctores, hic factus est in caput anguli, idest in caput Ecclesiae:
angulus namque Ecclesia est, quasi coniungens Iudaeos et gentiles:
hic angulus, scilicet Ecclesia, a domino factus est, et est
mirabilis in oculis nostris, scilicet fidelium: nam ab infidelibus
miraculis detrahitur. Mirabilis quidem est Ecclesia quasi miraculis
sistens, domino cooperante apostolis, et sermonem confirmante
sequentibus signis; et hoc est quod dicitur a domino factum est istud,
et est mirabile in oculis nostris. Hieronymus. Vel aliter. Hic
lapis reprobus, quem gestat angulus coniungens in coena agnum cum
pane, finiens vetus, novum inchoans testamentum, praestat mira in
oculis nostris, ut topazion. Beda. Principes autem sacerdotum
ostendebant vera esse quae dominus dixerat; quod patet ex hoc quod
subditur et quaerebant eum tenere. Ipse enim est heres, cuius
iniustam necem dicebat esse vindicandam a patre. Moraliter autem
cuique fidelium cum mysterium Baptismi committitur, quasi vinea quam
excolat locatur. Sed missus servus contumeliis affectus vel caesus
eicitur, cum sermo auditus vel contemnitur, vel, quod peius est,
etiam blasphematur. Missum insuper heredem, quantum in se est,
occidit qui filium Dei conculcavit. Perdito malo cultore, vinea
datur alteri, cum dono gratiae, quod superbus sprevit, humilis
quisque ditabitur. Sed hoc quod principes sacerdotum manum mittere
quaerentes in Iesum, timore turbae retinentur, quotidie geritur in
Ecclesia, cum quilibet solo nomine frater eam quam non diligit
ecclesiasticae fidei et pacis unitatem, propter cohabitantium fratrum
bonorum multitudinem, aut erubescit aut timet impugnare.
|
|
