|
1. Quia vero ostensum est quod Deus est aliquibus essendi
principium, oportet ulterius ostendere quod nihil praeter ipsum est
nisi ab ipso.
2. Omne enim quod alicui convenit non secundum quod ipsum est, per
aliquam causam convenit ei, sicut album homini: nam quod causam non
habet, primum et immediatum est, unde necesse est ut sit per se et
secundum quod ipsum. Impossibile est autem aliquod unum duobus
convenire et utrique secundum quod ipsum. Quod enim de aliquo secundum
quod ipsum dicitur, ipsum non excedit: sicut habere tres angulos
duobus rectis aequales non excedit triangulum. Si igitur aliquid
duobus conveniat, non conveniet utrique secundum quod ipsum est.
Impossibile est igitur aliquod unum de duobus praedicari ita quod de
neutro per causam dicatur, sed oportet vel unum esse alterius causam,
sicut ignis est causa caloris corpori mixto, cum tamen utrumque calidum
dicatur; vel oportet quod aliquod tertium sit causa utrique, sicut
duabus candelis ignis est causa lucendi. Esse autem dicitur de omni eo
quod est. Impossibile est igitur esse aliqua duo quorum neutrum habeat
causam essendi, sed oportet utrumque acceptorum esse per causam, vel
alterum alteri esse causam essendi. Oportet igitur quod ab illo cui
nihil est causa essendi, sit omne illud quod quocumque modo est. Deum
autem supra ostendimus huiusmodi ens esse cui nihil sit causa essendi.
Ab eo igitur est omne quod quocumque modo est. Si autem dicatur quod
ens non est praedicatum univocum, nihil minus praedicta conclusio
sequitur. Non enim de multis aequivoce dicitur, sed per analogiam:
et sic oportet fieri reductionem in unum.
3. Amplius. Quod alicui convenit ex sua natura, non ex alia
causa, minoratum in eo et deficiens esse non potest. Si enim naturae
aliquid essentiale subtrahitur vel additur, iam altera natura erit:
sicut et in numeris accidit, in quibus unitas addita vel subtracta
speciem variat. Si autem, natura vel quidditate rei integra manente,
aliquid minoratum inveniatur, iam patet quod illud non simpliciter
dependet ex illa natura, sed ex aliquo alio, per cuius remotionem
minoratur. Quod igitur alicui minus convenit quam aliis, non convenit
ei ex sua natura tantum, sed ex alia causa. Illud igitur erit causa
omnium in aliquo genere cui maxime competit illius generis praedicatio:
unde et quod maxime calidum est videmus esse causam caloris in omnibus
calidis, et quod maxime lucidum causam omnium lucidorum. Deus autem
est maxime ens, ut in primo libro ostensum est. Ipse igitur est causa
omnium de quibus ens praedicatur.
4. Adhuc. Secundum ordinem effectuum oportet esse ordinem
causarum: eo quod effectus causis suis proportionati sunt. Unde
oportet quod, sicut effectus proprii reducuntur in causas proprias,
ita id quod commune est in effectibus propriis, reducatur in aliquam
causam communem: sicut supra particulares causas generationis huius vel
illius est sol universalis causa generationis; et rex est universalis
causa regiminis in regno, supra praepositos regni et etiam urbium
singularium. Omnibus autem commune est esse. Oportet igitur quod
supra omnes causas sit aliqua causa cuius sit dare esse. Prima autem
causa Deus est, ut supra ostensum est. Oportet igitur omnia quae
sunt a Deo esse.
5. Item. Quod per essentiam dicitur, est causa omnium quae per
participationem dicuntur: sicut ignis est causa omnium ignitorum
inquantum huiusmodi. Deus autem est ens per essentiam suam: quia est
ipsum esse. Omne autem aliud ens est ens per participationem: quia
ens quod sit suum esse non potest esse nisi unum ut in primo ostensum
est. Deus igitur est causa essendi omnibus aliis.
6. Praeterea. Omne quod est possibile esse et non esse, habet
causam aliquam: quia in se consideratum ad utrumlibet se habet; et sic
oportet esse aliquod aliud quod ipsum ad unum determinet. Unde, cum
in infinitum procedi non possit, oportet quod sit aliquid necessarium
quod sit causa omnium possibilium esse et non esse. Necessarium autem
quoddam est habens causam suae necessitatis: in quo etiam in infinitum
procedi non potest; et sic est devenire ad aliquid quod est per se
necesse-esse. Hoc autem non potest esse nisi unum, ut in primo libro
ostensum est. Et hoc est Deus. Oportet igitur omne aliud ab ipso
reduci in ipsum sicut in causam essendi.
7. Amplius. Deus secundum hoc factivus est rerum quod actu est, ut
supra ostensum est. Ipse autem sua actualitate et perfectione omnes
rerum perfectiones comprehendit, ut in primo probatum est: et sic est
virtualiter omnia. Est igitur ipse omnium factivus. Hoc autem non
esset si aliquid aliud esset natum esse non ab ipso: nihil enim natum
est esse ab alio et non ab alio; quia, si natum est non ab alio esse,
est per seipsum necesse-esse, quod numquam potest ab alio esse.
Nihil igitur potest esse nisi a Deo.
8. Item. Imperfecta a perfectis sumunt originem: ut semen ab
animali. Deus autem est perfectissimum ens et summum bonum, ut in
primo ostensum est. Ipse igitur est omnibus causa essendi: praecipue
cum ostensum sit quod tale non possit esse nisi unum.
9. Hoc autem divina confirmat auctoritas. Dicitur enim in Psalmo:
qui fecit caelum et terram, mare, et omnia quae in eis sunt. Et
Ioan. 1-3: omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est
nihil. Et Rom. 11-36: ex quo omnia, per quem omnia, et in
quo omnia, ipsi gloria in saecula.
10. Per hoc autem excluditur antiquorum naturalium error, qui
ponebant corpora quaedam non habere causam essendi. Et etiam quorundam
qui dicunt Deum non esse causam substantiae caeli, sed solum motus.
|
|
