|
1. Praemissis tribus rationibus ad probandum quod corpus quod
circulariter movetur, non possit esse infinitum, hic ponit quartam,
quae talis est. Impossibile est lineam esse infinitam, cuius est
aliquis finis, nisi forte ad alteram partem habeat finem et ad alteram
partem sit infinita. Et simile etiam est de superficie, quod si
habeat finem ad unam partem, quod non contingit eam esse infinitam ad
illam partem. Sed quando ad omnem partem determinatur, nullo modo
potest esse infinita; sicut patet quod non contingit esse tetragonum,
idest quadratum, infinitum, neque circulum, qui est superficialis
figura, neque sphaeram, quae est figura corporea; haec enim sunt
nomina figurarum, figura autem est quae termino vel terminis
comprehenditur. Et sic patet quod nulla superficies figurata est
infinita. Si ergo neque sphaera est infinita neque quadratum neque
circulus, manifestum est quod non potest esse motus circularis
infinitus. Sicut enim si non est circulus, non potest esse motus
circularis, ita si non sit infinitus circulus, non potest esse
infinitus motus circularis. Sed si corpus infinitum moveatur
circulariter, necesse est motum circularem esse infinitum: non est
ergo possibile quod corpus infinitum circulariter moveatur.
2. Quintam rationem ponit ibi: adhuc autem si g etc., quae talis
est. Supponatur quod corporis infiniti circulariter moti centrum sit
g; ducatur autem per hoc centrum linea ad utramque partem infinita,
quae sit linea ab; ducatur autem alia linea praeter centrum, cadens ad
rectos angulos super lineam ba, in puncto scilicet e, et sit etiam
haec linea infinita ex utraque parte; et hae duae lineae sint stantes,
quasi imaginatae in spatio in quo corpus infinitum movetur
circulariter. Sit etiam tertia linea egrediens a centro, quae sit
linea dg, infinita ex parte d (nam ex parte g oportet eam esse
finitam): haec autem linea moveatur per motum corporis, utpote in eo
descripta. Quia igitur linea e est infinita, nunquam absolvetur,
idest separabitur, ab ea: quia non potest eam pertransire, cum sit
infinita, sed semper se habebit quemadmodum ge, idest semper continget
vel secabit lineam e, sicut secabat eam in principio a quo incoepit
moveri, puta quando linea gd superponebatur lineae ba et secabat lineam
e perpendiculariter in puncto e. Recedens enim ab hoc situ incidet
lineam e in puncto z, et sic semper in alio et alio puncto secabit
illam: nunquam tamen totaliter poterit ab ea separari. Impossibile
est autem quod motus circularis compleatur, nisi linea gd dimittat
lineam e: quia oportebit, antequam compleatur motus circularis, quod
linea gd pertranseat partem circuli quae est in opposito lineae e. Sic
patet ergo quod linea infinita nullo modo potest circuire circulum, ita
scilicet quod totus motus circularis compleatur. Et ita sequitur quod
corpus infinitum non possit circulariter moveri.
3. Sextam rationem ponit ibi: adhuc si quidem et cetera. Et hanc
quidem rationem format dupliciter: primo ducendo ad impossibile hoc
modo. Sit caelum infinitum, sicut tu ponis. Manifestum est autem ad
sensum quod movetur circumquaque tempore finito: videmus enim eius
revolutionem perfici in viginti quatuor horis. Ex hoc ergo sequetur
quod infinitum sit pertransitum tempore finito: et hoc ideo, quia
necesse est imaginari aliquod spatium aequale caelo, in quo caelum
movetur. Hoc autem spatium imaginamur ut quiescens: sic igitur
oportebit quod sit quoddam caelum manens infinitum, idest ipsum spatium
in quo caelum movetur; et quod sit corpus caeli quod movetur in hoc
spatio, aequale dicto spatio, quia oportet corpus aequari spatio in
quo est. Si igitur caelum infinitum existens circulariter motum est
tempore finito, consequens est quod pertransiverit infinitum tempore
finito. Hoc autem est impossibile, scilicet infinitum pertransire
tempore finito, ut probatum est in VI Physic. Impossibile est
igitur quod corpus infinitum circulariter moveatur.
4. Secundo ibi: est autem et convertibiliter etc., format rationem
e converso, ut sit probatio ostensiva. Et dicit quod possumus e
converso dicere quod, ex quo tempus est finitum in quo caelum revolutum
est, sicut ad sensum patet, consequens est quod magnitudo quae est
pertransita, sit finita. Manifestum est autem quod spatium
pertransitum est aequale ipsi corpori pertranseunti. Sequitur ergo
corpus quod circulariter movetur, esse finitum. Sic ergo epilogando
concludit manifestum esse quod corpus quod circulariter movetur, non
est interminatum, idest carens termino quasi infiguratum: et per
consequens non est infinitum, sed habet finem.
|
|
