Caput 15

Sed quare numerus Trinitatis ultra (tertiam) personam multiplicatus non extenditur, cum similitudinem ipsius diuini et discreti numeri sue Trinitatis idem Deus in principio numeri multiplicandi humane generationis in ipso primo homine uideatur inprimere, et per ipsum numerum humanum multiplicatum in tot patribus et filiis ipsum dictum diuinum numerum explicare uelit sue Ecclesie per Scripturam? Cur non multiplicatur, cum humanus numerus non intra tertiam tantum personam terminetur, sed ultra milia multiplicatur? Dico et non fallor, quoniam duplici ex causa numerus humanus multiplicatur ultra tertiam personam quasi in infinitum: (ne) sub tertio cum trino noto diuino numero sua pluralitate assimiletur, sed potius supernorum ciuium Angelorum numero comparetur, ut Theographos, id est diuus scriptor, Moyses sanctus Angeli et humani numeri equiparati testis uerax inquiens dixit: estisas, id est posuisti, terminos gentium, id est numerum humanum, iuxta numerum Angelorum Dei. Secundum enim quia ex conditione composite nature humane homo ex anima compositus est et corpore, in corpore autem ex quatuor qualitatibus confectus; et ideo cum generat partem sue nature seminarie decisam, informem, exanimem, non personalem, hoc est non perfectam personam sibi similem et equalem; propter quod non se totum generat in filium suum, id est non totam suam naturam nec totum suum esse, animam scilicet et corpus, communicat suo nato. Et sic homo quia imperfecte generat, generatio humana dicitur et est imperfecta; et sui perfectionem non a se omnis natus, id est persona humana generans uel genita, recipit uel confert generando, sed aliunde: a Deo scilicet animam rationabilem recipit, augmentum autem et formationem corporis ab inferiorum alimento et superiorum desupereffluentiam cooperantem ordini disposite nature per incrementa corporum ipsorum. Et ita homo generans ex defectiua natura in se, ut partem inperfectam recipit a suo genitore genitus imperfecto, ita partem inperfectam particulariter a se generat, seruans in se ordinem et imaginem non expressiuam inperfecti sui genitoris. Abraham enim etsi genuit Isaac et ex hoc pater dicitur et est, attamen et ipse est filius Thare. Et hoc quare? Quoniam, ut supra dictum est, homo imperfecte generatus imperfecte ipse generat: et ideo pater homo et pater est et filius. Nam Isaac cum sit filius Abrahe, est tamen pater Iacob; et sic in singulis. Quod omnino in trinipostato Theo, id est in trino personali essentiali personaliter Deo, ordo trinus diuinus beate, essentialis, distincte, inconfuse, perfecte Trinitatis: patris scilicet perfecti perfecte generantis, filii perfecte geniti, spiritus sancti perfecte spirati, non recipit. Quoniam quidem pater, ut in se perfectus est et diuersorum compositorum compositionem aliquam non recipit neque in forma sui neque in habitu neque in actu, quia increatus est ipse et simplex et indissolubilis et intellectibilis natura, ita et per omnia in se et per se existit, et non aliunde uel ab aliquo recipit suum esse ut essentia Deus existat ipse: ideo, quia inprincipiatus et ingenitus, manet semper; et ut se totum intelligit et comprehendit et non particulariter, sapiens ipse et summe loquens, ita de se toto intellectu sapiente et loquente, et non de parte sui particulariter ut homo, totum suum logon, id est uerbum mentale intellectiuum, plenum et non particulare sed perfectum, superessentiale, equale sibi per omnia, sinaidion, id est sempiternum, genuit filium imaginem sue proprie beate et immortalis nature, representatiuam sue indissolubilis essentie, quam in se ipse genitor retinens totam in eadem imagine filio suo afrastos, id est inenarrabiliter, genuit. Filius autem usiodos, id est essentialiter, a patre et sempiternaliter genitus non partem usie paterne accepit, ut homo corporeus a patre corporeo generatus partem recipit nature paterne, et ideo inperfectus: ut logos, id est sermo intellectiuus mentalis, ab intellectu patre sapiente et loquente apathos, id est inpassibiliter, genitus, totam usiam patris in se genitam recipit et habet; et ut forma primum exemplar et imago suum actorem representat consideranti oculo rationis, ita et ipse filius, forma et imago atque caracter hypostaseos, id est essentialis persone, paterne, primum suum prototipon, id est exemplar, uidelicet patrem genitorem, totum in se continens Angelis et strateuuse, id est militanti, Ecclesie omnimode similiter representat propter omnimodam essentiam patris in se genitam; in qua eidem patri homousios, id est similis et equalis et essentia coessentialis, apolitos, id est absolute, semper manet, non pater ut ait Sabellius, sed uere filius Deus. Spiritus quoque Paraclitus, terminus trini beati et superessentialis diuini ordinis, infallibiliter terminat proprium finem in se sua hypostasi, sicut et pater tenet ipsius ordinis caput et fontale principium inprincipiatus ipse. Medium autem extremitatum ordinis ueraciter tenet filius, inter patrem scilicet et spiritum, ut quemadmodum idem filius se habet ad patrem ordine nature a quo et gignitur Deus de Deo, totus de toto tamquam a proprio fonte, et ut dictum est totum in se patrem continens ut imago eius naturalis eundem totum representat, ita et spiritus sanctus et si finis est ordinis, id est tertius a patre, a filio tamen est secundus, immediate et in ordine nature ad filium tamquam ad suum fontem relatus fluuius a quo emanatiue profluit; et ab ipso essentialiter de eius usia sinaidios, id est sempiternaliter, spiratus spiritus, Deus de Deo, existens ipostasis uera, id est persona essentialis, eidem coessentialis filio a quo habet omnia quecumque habet, ipsum filium in se continens naturaliter tamquam eius uera et naturalis imago per usiam omnimode ab eodem spiratam Angelis et Ecclesie fidelium naturaliter representat. Hec (est) enim summa et perfecta et indeficiens sine indigentia beatitudo incommunicabilis superessentialis glorie diuine et diuini, distincti et inconfusi trini ordinis non in plura multiplicati: ut enim pater ad se est ingenitus, sic et incausatus et inprincipiatus, plenus absolute et perfectus Deus, non aliunde, id est non ratione filii nec ratione spiritus sancti, ipse existit plenus beatus Deus; neque enim a supra se habet a quo sit, nec ab infra se a quo habeat, id est quod sit a filio uel a spiritu, sed in se gemina fontali proprietate plenus et beatus existit. Est enim ut summe sapiens et loquens et totum se comprehendens et intelligibilis natura, ita et summe nature beata uita uiuens. Et ut de se summe sapiente, loquente, beato et immortali Deo uiuo logon plenum, beatum de se essentialiter et sempiternaliter et incorruptibiliter generat - cui tamen suum totum esse, id est essentiam beatam, non per partem diuisam cum sit simplex et indissolubilis natura immortalis, sed totam qualem in se habet communicans, nihilominus sine sui diminutione totam in se retinet ut uterque alter alterum comprehendat et contineat sine sui confusione, et uterque per se absolute plenus perfectus et essentialis existat, credatur et predicetur beatus et immortalis Deus -: ita et a se uera et uiuente beata uita per dictum logon ueram uitam, uiuentem filium, non tamquam per organum, quod absit, sed per coessentialem sue usie uere uiue conspirantem, uiuum et deificum et superessentialem, tamquam a corde per os - licet similitudo usquequaque non sit uere similis create nature diuine proprietati - spiramen spirat Deum plenum et perfectum, sibi et suo logo sempiternaliter coessentialem hypostasim. Et sic a se principio trini diuini ordinis per medium filium genitum terminat ipsius ordinis finem naturali proprietate in tertio spirato spiritu: hoc est, ut ipsi patri non requiritur pater et auus filii, ita et filio non requiritur filius et nepos patris, quia nec filius habet pappon, id est auum, nec pater habet nepotem filium filii, sed spiritum tantum communem sibi et suo unico filio.