|
Est autem et aliud quod est ad bonum regimen pertinens regni sive
provinciae vel civitatis vel cuiuscumque principatus, ut videlicet de
communi aerario provideatur per principem, qui praesit, indigentiis
pauperum, pupillorum et viduarum, ac advenis et peregrinis assistat.
Si enim natura quaecumque non deficit in necessariis, ut philosophus
dicit in III de caelo et mundo, multo minus et ars, quae imitatur
naturam. Inter omnes autem artes ars vivendi et regendi superior et
amplior est, ut tradit Tullius de Tusculanis quaestionibus. Ergo
reges et principes in necessariis deficere non debent indigentibus,
immo potius subvenire. Praeterea: reges et principes vices Dei
gerunt in terris, per quos Deus mundum gubernat sicut per causas
secundas. Unde et Samuel propheta spretus in dominio, cum querelam
proponeret coram Deo, responsum habuit quod non ipsum Israeliticus
populus spreverat, sed Deum, cuius videlicet vices gerebat. Et in
Prov. dicitur: per me reges regnant, et legum conditores iusta
decernunt. Sed Deo specialiter est cura pauperum, ad naturae ipsorum
defectum supplendum. Propter quod sic agit divina providentia circa
indigentem, sicut pater erga filios impotentes, de quibus amplior
incumbit sollicitudo propter ampliorem necessitatem. Unde et ipse
dominus sibi reputat fieri specialiter quod fit pauperi, ipso
attestante, qui dicit: quod uni ex minimis meis fecistis, mihi
fecistis. Ergo ad istum defectum pauperum supplendum, sicut vices
Dei gerentes in terris, principes et praelati sunt debitores, et
sicut patres, quos cogit officium esse auxiliatores subditorum, ut
philosophus dicit in VIII Ethicorum, ipsorum cum effectu beneficii
specialem debent curam habere. Talem autem sollicitudinem habuit
Philippus rex Macedo circa Phisiam: quem, ut scribit Vegetius
libro III de re militari, cum prius haberet offensum, audiens ipsum
licet nobilem habere tres filias, et cum ipsis inopia premi, ab
admonentibus, de hoc quaerens utrum melius foret partem aegram corporis
abscindere quam curare, familiariter accersivit, et accepta de
facultatum domesticarum pecunia instruxit, et fideliorem habuit.
Amplius autem: quia reges et principes communes habent actiones et
universalem diligentiam subditorum, cum non sufficiat homo solus ad
proprias actiones, oportet quod in multis deficiant, quia talis
actio, sive actiones, quae sunt populum gubernare, iudicare, ac
unicuique suorum subditorum secundum merita providere, transcendit
virtutem naturae: propter quod dicitur, quod est ars artium regimen
animarum. Et arduum est valde ut qui nescit tenere moderamina vitae
suae, iudex fiat vitae alienae. Secundum quam causam Sauli assumpto
et uncto in regem per Samuelem prophetam praecipitur, quod ascenderet
ad cuneum prophetarum, ut ibidem per elevationem mentis prophetando cum
eis, circa populum gubernandum ex divina influentia haberet notitiam
agendorum; quod et factum fuit, ut patet I Reg. Unde impossibile
est reges et principes non errare propter dictam causam, nisi ad illum
qui omnia gubernat et omnium est conditor se convertant. Et propter
hanc causam dicitur in Eccli. de regibus Israelitici populi, quod
praeter David, Ezechiam et Iosiam, qui fuerunt viri spirituales et
a Deo illuminati, omnes peccaverunt domino. Isti autem defectui
subvenitur per eleemosynae beneficium unde pauperes sustententur; sicut
per Danielem prophetam dictum est illi principi ethnico regi Babylonis
Nabuchodonosor, qui in toto oriente generalis erat monarcha: peccata
tua eleemosynis redime, et iniquitates tuas in misericordiis pauperum
converte. Sunt ergo ipsae eleemosynae quas faciunt principes
indigentibus quasi quidam fideiussor coram Deo pro ipsis ad solvendum
debita peccatorum, ut philosophus dicit de numismate respectu rerum
venalium. Et sicut numisma est mensura in permutationibus pro vita
corporali, ita eleemosyna in vita spirituali propter quod in Eccli.
dicitur: eleemosyna viri quasi sacculus cum ipso, et gratiam hominis
quasi pupillam oculi conservabit. Ex his igitur satis est manifestum
qualiter opportunum est regibus et cuicumque domino in ipsorum dominio,
de communi aerario reipublicae, sive regali, pauperibus providere.
Hinc est quod in singulis provinciis, civitatibus et castris, ad
talia ministeria exercenda sunt hospitalia instituta, sive per reges
sive per principes et cives ad pauperum inopiam sublevandam, et non
solum apud fideles, sed etiam infideles. Domos enim instituebant
hospitalitatis ad pauperum subventionem, quas Iovis hospitalia
nominabant, ut patet in libro II Mach., propter effectum
benevolentiae et pietatis qui eidem attribuitur planetae secundum
astrologos. De Aristotele etiam tradunt historiae quod Alexandro
exhortatorias litteras destinavit, quod pauperum inopiae memor esset ad
prosperitatem sui regiminis augmentandam.
|
|
