|
Et quia cor regis in manu Dei, quocumque voluerit inclinabit illud,
ut in Prov. scribitur quod et ille magnus monarcha in oriente, Cyrus
videlicet rex Persarum, per publicum confitetur edictum. Post
victoriam enim de Babylonia consecutam, quam usque ad solum
destruxit, ac occiso Balthassar rege ibidem, sicut historiae
tradunt, sic ait, ut in principio libri Esdrae patet: haec dicit
Cyrus rex Persarum: omnia regna mundi dedit mihi dominus Deus
caeli. Inde manifeste apparet a Deo omne provenire dominium sicut a
primo dominante. Quod quidem ostendi potest triplici via quam
philosophus tangit, quia vel in quantum ens, vel in quantum motor,
vel in quantum finis. Ratione quidem entis: quia oportet omne ens ad
ens primum reducere, sicut ad principium omnis entis, ut et omne
calidum ad calidum ignis, ut patet per philosophum in secundo Metaph.
Qua ergo ratione omne ens ex ente primo dependet, eadem et dominium,
quia ipsum super ens fundatur, et tanto super nobilius ens quanto ad
dominandum super homines in natura coaequales eisdem praeponitur. Unde
et causam habet non superbiendi, sed humane suum populum gubernandi,
ut Seneca dicit in epistola ad Lucilium. Propter quod in Eccli.
dicitur: rectorem te posuerunt? Noli extolli, sed esto in illis
quasi unus ex illis. Sicut ergo omne ens ab ente primo dependet, quod
est prima causa, ita et omne dominium creaturae a Deo sicut a primo
dominante et primo ente. Amplius autem: omnis multitudo ab uno
procedit et per unum mensuratur, ut patet per philosophum in decimo
primae philosophiae; ergo eodem modo et multitudo dominantium ab uno
dominante trahit originem, quod est Deus: sicut videmus in regalibus
curiis quod in diversis officiis multi sunt dominantes, sed omnes ex
uno dependent, videlicet rege. Propter quod philosophus in
decimosecundo primae philosophiae dicit quod sic se habet Deus, sive
prima causa, ad totum universum, sicut dux ad totum exercitum, a quo
tota multitudo castrorum dependet. Unde et ipse Moyses in Exod.
Deum ducem populi vocat: dux, inquit, fuisti in misericordia tua
populo, quem redemisti. A Deo igitur omne dominium habet initium.
Rursus ad idem. Virtus est proportionata enti cuius est virtus et
adaequatur ei, quia virtus fluit ab essentia rei, ut patet per
philosophum in primo et secundo Lib. de caelo. Sicut ergo se habet
ens creatum ad increatum, quod est Deus, ita virtus cuiuslibet entis
creati ad virtutem increatam, quae etiam est Deus, quia quidquid est
in Deo, Deus est. Sed omne ens creatum ab ente increato trahit
originem; ergo virtus creata ab increata. Hoc autem in dominio
praesupponitur, quia non est dominium ubi non est potentia sive
virtus; ergo omne dominium erit ab increata virtute, et haec est
Deus, ut supra dictum est, et sic idem quod prius. Unde apostolus
dicit ad Hebr. quod Deus portat omnia verbo virtutis suae. In
Eccli. etiam scribitur quod unus est altissimus creator omnium
omnipotens, rex potens, metuendus nimis, sedens super thronum,
dominans Deus. In quibus verbis satis apparet, a quo omnis creatura
habet esse, virtutem et operationem, et per consequens dominium, et
multo amplius rex, ut superius est ostensum.
|
|
