|
Pertractat etiam dictus Aristoteles in dicto libro de politia
Cretensium, quam dicit traditam a Lycurgo, fratre regis
Lacedaemoniorum, cui nomen Polybita, patre Catilli, ut Iustinus
refert: item a Minoe rege eiusdem insulae, qui fuerunt primi legum
inventores in Graecia: ad quas discendas profectus est Pythagoras,
ipsasque Cretenses perdocuit, sicut idem tradit Iustinus: de quibus
etiam duobus philosophus in praefato libro mentionem facit. Et licet
diversae historiae de Lycurgo diversimode loquantur, nos tamen
relationi eiusdem Iustini magis insistimus, quia praeclarissimus fuit
historiarum scriptor antiquus: et hinc forte contigit Lacedaemonios
cum Cretensibus eamdem habuisse politiam; unde philosophus dicit
Lacedaemonios in hoc imitari Cretenses, quasi ab ipsis leges
habuerint. Licet igitur in multis conveniant, differunt tamen quantum
ad convivia et festivitates, quia fiebant de communi aerario apud
Cretenses, quod dabatur ab incolis de fructibus, et pecoribus quae
offerebantur in sacrificiis in his quae ad deos pertinent: quo modo
inventae sunt decimae. Alia differentia erat de mulieribus, quia
Lacedaemonii zelabant multiplicationem prolis, Cretenses non tantum.
Tertia differentia erat de agricultura, quia terras Lacedaemoniorum
colebant servi, terras vero Cretensium colebant incolae, per quos
oblationes fiebant iam dictae. Quarta differentia erat, quia apud
Cretenses eligebantur consules, sive sapientes, quos bosmoym, id est
ornatos senes vocabant, non de omnibus, sed de maioribus, et erant
plures numero; sed Lacedaemonii de omnibus, quos ephoros dicebant,
id est procuratores reipublicae, sed pauciores: et hoc quidem
Aristoteles magis commendat, quod minor erat occasio concitandi
turbam. Ratio autem dissensionis apud Cretenses, quia olim habuerunt
regem, de quo dictum est supra; sed tempore Aristotelis non habebant
nisi ducem, quem dicti sapientes eligebant: unde, quia populus
numquam habebat electionem, fomentum erat invidiae, et per consequens
odii. Sed Lacedaemonii etsi haberent regem secundum beneplaciti
tempus, eligebatur tamen a sapientibus, assumptus de omnibus gradibus
civium: et hoc videbatur consonum rationi, ut consensu totius consilii
assumpti ad regimen populi fieret rex, ut hodie communiter faciunt
civitates Italiae. Sic enim civitatis nomen importat, quae est
secundum Augustinum, primo de civitate Dei, hominum multitudo,
aliquo societatis vinculo colligata: unde civitas, quasi civium
unitas. Cum ergo nomen civitatis omnes cives includat, rationabile
quidem videtur ad regimen eius de singulis generibus civium debere
requiri, prout exigunt merita singulorum, ac civilis regiminis
status. Politia ergo Lacedaemoniorum quam Cretensium in hoc melior
videbatur. In multis igitur convenientes dictae regiones, ut
philosophus tradit, in aliquibus tamen differebant eo modo quo dictum
est supra. Et haec de politia Cretensium sufficiant quantum ad
sententiam Aristotelis. Sed quia de Lycurgo mentionem facit, quod
historia de suis legibus narrat congruum videtur hic interserere.
Tradit enim Iustinus, hunc Lacedaemoniis et Cretensibus scripsisse
canones, ad quos observandos sub iuramento Lacedaemonios obligavit
usque ad reditum suae peregrinationis, quam ad templum Apollinis
simulabat, ibidem consulturus de ipsorum salute. Dictus ergo
legislator in Cretam se transtulit, ibique moriens, suasque leges
eisdem tradens, ossa sua in mari iactari praecepit, ut suis iuribus
daret aeternitatem, quibus ipse primum documentum operis dedit. Leges
igitur quas tradidit sub compendio idem Iustinus refert. Primo quidem
auri argentique materiam sustulit populo. Legendi senatum, vel
creandi quos vellet magistratus potestatem permisit. Fundos omnium
aequaliter inter eos divisit, ut aequata patrimonia neminem potentiorem
altero redderent. Convivari omnes publice iussit, ne cuiusquam
divitiae, vel luxuria in occulto essent. Iuvenibus vero non amplius
una veste toto anno vestiri permisit, nec aliquem cultius quam alterum
progredi, nec epulari opulentius. Emi singula non pecunia, sed
compensatione mercium iussit. Pueros puberes non in forum, sed in
agrum duci mandavit, ut primos annos non in luxuria, sed in opere
agerent et labore, nihil eos causa somni sustinere, vitam sine
pulmento degere: neque prius in urbem redire quam viri facti forent,
iussit. Virgines sine dote nubere voluit, ut uxores non pecuniae
causa eligerentur, strictiusque viri sua matrimonia coercerent, cum
nullis fraenis dotis tenerentur. Maximum honorem non divitum et
potentum, sed senum esse statuit; nec usquam terrarum locum
honoratiorem quam senectuti statuit. Haec igitur sunt leges politiae
Lycurgi, de quibus philosophus mentionem non facit, et de quibus
disputare quales sint, longus esset sermo, et ideo omittitur ad
praesens; non tamen contradicunt his quae a philosopho dicta sunt de
ipso.
|
|
