|
Sed et de politia Chalcedoniensi nunc est agendum, quam Aristoteles
multum commendat, dicens istas tres politias Lacedaemoniorum,
Cretensium et Chalcedoniorum apud Graecos magis fuisse famosas, quia
magis ordinatae fuerunt secundum virtutem. Est autem Chalcedonia
civitas in Thracia sita, ubi celebratum fuit Concilium quartum
sexcentorum triginta episcoporum sub Leone I, praesente Marciano
principe, quod non fuit sine magna copia regionis facultatem habere ad
provisionem tantae multitudinis praelatorum. Huius ergo politiam
Aristoteles in secundo Politic. praefert caeteris, quamvis
praecedentes duae eidem plurimum sunt propinquae: cuius quidem
perfectionis et bonitatis Aristoteles tria signa subiungit. Unum,
quia officiales eiusdem vivebant ordinate, et sua tranquille
exequebantur officia cum quadam stabilitate morum. Secundum vero,
quod inter eos in ministerio reipublicae satis videbatur esse
concordia, nec umquam est ibi concitata seditio talis, unde dignum
esset in Scripturis, vel quocumque modo de ipsa facere mentionem.
Tertium autem argumentum suae bonitatis sumit philosophus ex quieto
dominio. Nunquam enim inter eos surrexit sive dominus, sive nobilis,
sive cuiuscumque potentiae, qui ibidem tyrannidem exerceret.
Subiungit autem Aristoteles communitatem quam habebant Lacedaemonii
cum Chalcedoniis, sed Chalcedonii excellentiori modo. Primo quidem
in conviviis et festis, quae fiebant in demonstrationibus honorabilium
personarum, quae faciebant utrique per contributionem; sed
Chalcedonii honestiori modo, quia sine oppressione pauperum.
Secundum autem in quo conveniebant, erat electio seniorum et regis;
sed in hoc differebant, quia Lacedaemonii assumebant quoscumque de
populo, quos ephoros vocabant, et erant pauci, ad quos pertinebat
electio regis; sed Chalcedonii plures eligebant et ex melioribus,
quos et Aristoteles principes appellabat, et erant in Chalcedonia
centum quatuor; quos ideo principes nominat propter virtutem sui
regiminis, in quo nemo melius principatur. Istos eosdem philosophus
genisios, id est honoratos, nuncupat: quorum officium erat et
assistere regi, et ipsum eligere. Item in hoc differebant a
Lacedaemoniis, quia non eligebant de quocumque genere, nec ex
indifferentibus, sed ex eligibilioribus secundum virtutem: cuius rei
causam assignat Aristoteles, quia de vili loco assumpti ad
principatum, ut pluries laedunt politiam, et laeserunt aliquando
Chalcedoniam, iuxta illud poetae: asperius nihil est humili cum
surgit in altum. Unde et in Eccle. scribitur, quasi hoc sit in
magnum detrimentum regiminis: est, inquit, malum, quod vidi sub
sole, et quasi per errorem egrediens a facie principis, positum
stultum in dignitate sublimi, et divites sedere deorsum. Vidi servos
in equis, et principes ambulare quasi servos super terram. Item: non
semper eligebant de eodem genere, quia natura deficit saepius in
successu suae prolis; sed assumebant Chalcedonii ubicumque reperirent
meliorem, sive principem, sive genisios, id est honoratos senes, et
in hoc imitabantur politiam aristocraticam, quae est principatus ex
paucioribus et virtuosis: quod quidem verum erat apud Chalcedonios,
quia rex cum aliquibus hominibus honoratis et virtuosis tractabat quae
agenda erant in civitate, non requisito populi consensu, ut de
Romanis scribitur in I Mach., quod consilium agebant trecentum
viginti de multitudine, ut quae digna sunt gerant. Quamvis autem
istud rex posset cum praedictis honoratis, interdum tamen requirebat
populum de quibusdam agendis, et licitum erat populo consentire, vel
non, ita ut locum non haberet, nisi fuisset acceptum, postquam
fuisset propositum populo; et tunc reducebatur status politiae ad
principatum democraticum, quia haec fiebant in favorem gentis
plebeiae. Aliquando vero committebatur aliquid paucis, et tunc
principatus oligarchicus vocabatur. Eligebantur enim quinque ex
divitibus, quos Aristoteles pentacontarchos appellat, ad quos
pertinebat illos centum quatuor assumere honoratos, sive genisios: et
fuit proprium politiae Chalcedoniorum: quem modum hodie observant
civitates Italiae et praecipue Tusciae. Hic etiam ritus servatus
fuit in urbe toto tempore quo consulatus duravit. Primo enim creati
sunt consules, qui erant duo, postea dictator et magister equitum, ut
historiae tradunt, ad quos pertinebat totum civile regimen; et sic
principatu aristocratico regebatur. Ulterius inventi sunt tribuni in
favorem plebis et populi, sine quibus consules et alii praedicti
regimen exercere non poterant; et sic adiunctus est democraticus
principatus. Processu vero temporis senatores acceperunt regendi
potestatem, licet senatores primo a Romulo sint inventi. Divisit
enim totam civitatem in tres parte, in senatores, milites et plebem:
et tunc existentibus regibus, in urbe tenebant locum senum, qui erant
in Lacedaemonia, qui ephoroi dicebantur, sive in Creta, quos
bosmoym appellabant, sive in Chalcedonia, quos nominabant genisios,
ut supra dictum est. Et quia senatores cum primis erant in
multitudine, ideo tunc principatus Romanorum politicus dicebatur.
Quando vero corrumpebatur politia per potentiam aliquorum, puta
tempore quo exorta sunt bella civilia, tunc regebatur oligarchico
principatu. Haec pro tanto sunt dicta ad ostendendum regimen
Graecorum multum concordare cum nostro etiam tempore Aristotelis.
|
|
