|
Et quia opiniones dictorum philosophorum versabantur circa communitatem
possessionum, congruum videtur de aliis dicere, qui circa ipsas suam
constituerunt politiam. Duo enim fuerunt philosophi, qui
considerantes litigia generari in civitatibus ex eo quod unus abundat,
et alter caret, voluerunt in sua politia adaequare in civitatibus suis
possessiones. Unus fuit Pheleas Chalcedonius, de quo philosophus
loquitur in secundo Politic., alter fuit Lycurgus, Spartanorum
regis filius, qui Lacedaemoniis iura constituit, ut tradit
Iustinus, ut aequata possessio neminem potentiorem altero redderet.
Modus autem, quem teneri voluit Pheleas in adaequando, narratur a
philosopho, ut fieret videlicet in ipsa constitutione civitatis,
habita consideratione multitudinis civium et camporum: alias difficile
iudicabat: et ut hoc perseveraret, ordinabat matrimonia contrahi inter
maiores et minores: et sic per hoc tollebantur iurgia, amovebantur
iniuriae, auferebantur arrogantiae, vel superbiendi materia. Ad hoc
etiam movebat exemplum in aliis politiis. Quia, ubi est bonorum
temporalium inaequalitas, contingit saepius perturbatio: ibi enim est
invidendi occasio: inde cupiditas oritur, quae, iuxta apostolum,
radix omnium malorum est. Ipse etiam Lycurgus propter hanc causam in
legibus, quas Lacedaemoniis tradidit, pro ipsorum conservanda
politia, artificiales subtraxit divitias, sive numismata in
commutationibus rerum venalium, in solis naturalibus divitiis tales
permutationes relinquens. Sed hanc positionem philosophus reprobat in
secundo Politic., ostendens hanc adaequationem omnino impossibilem,
et per consequens contra rationem. Et primo ex parte humanae naturae,
quae non semper in familiis multiplicatur aequaliter: quia contingit
unum patremfamilias habere multos filios, alium autem nullum. Quod
ergo isti duo haberent aequales possessiones, esset impossibile: quia
una familia deficeret in victualibus, altera superabundaret; et hoc
esset contra provisionem naturae: quia quae familia plus multiplicatur
in prolem, amplius cedit ad firmamentum politiae propter ipsius
argumentum, quam quae in generatione prolis deficit; et quodam iure
naturae magis meretur a republica, sive politia provideri. Amplius
autem: natura non deficit in necessariis, ut dictum est supra; ergo
nec ars, quae civilis est regiminis. Sed hoc contingit, si in
familiis adaequantur possessiones, quia videlicet cives moriuntur
penuria, unde politia corrumpitur. Non tantum autem ex parte naturae
humanae sequitur inconveniens adaequare possessiones, sed etiam ex
gradu personae. Est enim differentia inter cives, quemadmodum inter
membra corporea, cui politia est superius comparata. In diversis
autem membris virtus diversificatur, et operatio. Constat enim quod
maiores expensas cogitur facere nobilis, quam ignobilis: unde et
virtus liberalitatis in principe magnificentia vocatur, propter magnos
sumptus. Hoc autem fieri non posset, ubi possessiones essent
aequales: unde et ipsa vox evangelica testatur de illo patrefamilias,
sive rege, qui peregre profectus est, qualiter servis suis bona
distribuit, sed non aequaliter, immo uni dedit quinque talenta,
alteri duo, alii vero unum, unicuique secundum propriam virtutem.
Amplius autem: nec ipse ordo naturae hoc patitur, in quo divina
providentia res creatas in quadam inequalitate constituit, sive quantum
ad naturam, sive quantum ad meritum. Unde ponere aequalitatem in
bonis temporalibus, ut sunt possessiones, est ordinem in rebus
destruere, quem Augustinus respectu inaequalitatis definit, de Civ.
Dei: est enim ordo parium et disparium rerum sua cuique tribuens
dispositio. Et ex hoc Origenes in periarchon reprehenditur, quia
omnia dixit aequalia ex sui natura, sed facta inaequalia propter
defectum sui, hoc est propter peccatum. Non ergo ex adaequatione
possessionum vitantur litigia, quin potius augmentantur, dum in hoc
destruitur, sive tollitur ius naturae, quando subtrahitur indigenti,
qui plus meretur. Item, quia contra rationem est esse omnia aequalia
in politia, cum omnia Deus instituerit in numero, pondere et
mensura, ut in libro Sap. dicitur, quae gradum inaequalitatis ponunt
in entibus, et per consequens in civilibus, sive politicis.
|
|
