|
Et videtur quod non.
1. Ordo enim distinctionem praesupponit. Sed in divina voluntate
non est aliqua distinctio, cum uno simplici actu voluntatis velit omnia
quae vult. Ergo in divina voluntate non est antecedens et consequens,
quod ordinem importet.
2. Sed dicendum, quod in voluntate divina etsi non sit distinctio ex
parte volentis, est tamen distinctio ex parte volitorum.- Sed
contra: ex parte volitorum non potest ordo in voluntate poni nisi
dupliciter: aut respectu diversorum, aut respectu unius voliti. Si
respectu diversorum volitorum, sequitur quod voluntas antecedens
dicatur de primis creaturis, voluntas autem consequens de posterioribus
creaturis: quod falsum est. Si autem respectu unius voliti, hoc non
potest esse nisi secundum diversas circumstantias in illo volito
consideratas. Hoc autem non potest ponere distinctionem vel ordinem in
voluntate; cum voluntas referatur ad rem secundum quod in sua natura
existit; res autem in sua natura implicita est omnibus suis
conditionibus. Ergo nullo modo in divina voluntate debet poni
antecedens et consequens.
3. Praeterea, sicut voluntas comparatur ad creaturas, ita et
scientia et potentia. Sed propter ordinem creaturarum non distinguimus
scientiam nec potentiam Dei per antecedentem et consequentem. Ergo
nec voluntas hoc modo distingui debet.
4. Praeterea, illud quod non recipit mutationem nec impedimentum ab
alio, non iudicatur ex alio, sed ex seipso tantum. Voluntas autem
divina a nullo potest immutari nec impediri. Ergo nec debet iudicari
ex alio, sed ex seipsa tantum. Sed voluntas antecedens in Deo
dicitur, secundum Damascenum, ex ipso existens; consequens autem ex
causa nostra. Ergo in Deo non debet distingui voluntas consequens
contra antecedentem.
5. Praeterea, in affectiva non videtur esse ordo nisi ex cognitiva,
quia ordo ad rationem pertinet. Sed Deo non attribuitur cognitio
habens ordinem, quae est ratio, sed cognitio simplex, quae est
intellectus. Ergo nec in voluntate eius debet poni ordo antecedentis
et consequentis.
6. Praeterea, Boetius dicit in Lib. de Consol., quod Deus uno
mentis intuitu omnia cernit. Ergo pari ratione ad omnia quae vult,
uno simplici actu voluntatis se extendit: ergo in eius voluntate non
debet poni antecedens et consequens.
7. Praeterea, Deus cognoscit res in seipso et in propria natura
rerum; et quamvis res posterius sint in propria natura quam in verbo,
non tamen in cognitione Dei ponitur antecedens et consequens. Ergo
nec in voluntate poni debet.
8. Praeterea, sicut divinum esse mensuratur aeternitate, ita et
divina voluntas. Sed duratio divini esse, propter hoc quod est
aeternitate mensurata, est tota simul, non habens prius et posterius.
Ergo nec in voluntate divina debet poni antecedens et consequens.
1. Sed contra. Est quod Damascenus dicit in II Lib.: oportet
scire, quod Deus antecedente voluntate vult omnes salvari: non autem
consequente, ut post subdit. Ergo distinctio antecedentis et
consequentis competit divinae voluntati.
2. Praeterea, Deo competit voluntas habitualis aeterna secundum
quod Deus est, et voluntas actualis secundum quod creator est, volens
res actu esse. Sed haec voluntas comparatur ad primam sicut consequens
ad antecedens. Ergo in voluntate divina antecedens et consequens
invenitur.
Respondeo. Dicendum, quod voluntas divina per antecedentem et
consequentem convenienter distinguitur. Cuius distinctionis
intellectus ex verbis Damasceni est assumendus, qui hanc distinctionem
introduxit: dicit enim in Lib. II, quod voluntas antecedens est
acceptio Dei ex ipso existens: sed voluntas consequens est concessio
ex nostra causa. Ad cuius evidentiam sciendum est, quod in qualibet
actione est aliquid considerandum ex parte agentis, et aliquid ex parte
recipientis: et sicut agens est prius facto et principalius, ita id
quod est ex parte facientis, est prius naturaliter eo quod est ex parte
facti. Sicut patet in operatione naturae, quod ex parte virtutis
formativae, quae est in semine, est quod animal perfectum producatur:
sed ex parte materiae recipientis, quae quandoque est indisposita,
contingit quandoque quod non producitur perfectum animal, sicut
contingit in partubus monstruosis. Et sic dicimus de prima intentione
naturae esse quod animal perfectum producatur; sed quod producatur
animal imperfectum, est ex secunda intentione naturae: quae ex quo non
potest propter suam indispositionem tradere formam perfectionis, tradit
ei id cuius est capax. Et similiter est considerandum in operatione
Dei qua operatur in creaturis. Quamvis enim ipse in sua operatione
materiam non requirat, et res a principio creaverit nulla materia
praeexistente, nunc tamen operatur in rebus quas primo creavit, eis
administrans, praesupposita natura quam prius eis dedit; et quamvis
posset a creatura omne impedimentum auferre, quo perfectionis incapaces
existunt; tamen secundum ordinem suae sapientiae disponit de rebus
secundum earum conditionem, ut unicuique tribuat secundum modum suum.
Illud ergo ad quod Deus creaturam ordinavit quantum est de se,
dicitur esse volitum ab eo quasi prima intentione, sive voluntate
antecedente. Sed quando creatura impeditur propter sui defectum ab hoc
fine, nihilominus tamen Deus implet in ea id bonitatis cuius est
capax; et hoc est quasi de secunda intentione eius, et dicitur
voluntas consequens. Quia ergo Deus omnes homines propter
beatitudinem fecit, dicitur voluntate antecedente omnium salutem
velle: sed quia quidam suae saluti adversantur, quos ordo suae
sapientiae ad salutem venire non patitur propter eorum defectum, implet
in eis alio modo id quod ad suam bonitatem pertinet, scilicet eos per
iustitiam damnans; ut sic dum a primo ordine voluntatis deficiunt, in
secundum labantur; et dum Dei voluntatem non faciunt, impleatur in
eis voluntas Dei. Ipse autem defectus peccati, quo aliquis redditur
dignus poena in praesenti vel in futuro, non est volitus a Deo neque
voluntate antecedente neque consequente; sed est ab eo solummodo
permissus. Nec tamen intelligendum est ex praedictis quod intentio
Dei frustrari possit: quia istum qui non salvatur, praescivit ab
aeterno fore non salvandum; nec ordinat ipsum in salutem secundum
ordinem praedestinationis, qui est ordo absolutae voluntatis; sed
quantum ex parte sua est, dedit ei naturam ad beatitudinem ordinatam.
Ad primum ergo dicendum, quod in voluntate divina nec ordo nec
distinctio est ex parte actus voluntatis, sed solummodo ex parte
volitorum.
Ad secundum dicendum, quod ordo divinae voluntatis non attenditur
secundum diversa volita, sed per respectum ad unum et idem volitum
propter diversa in eo reperta; sicut aliquem hominem vult Deus salvari
voluntate antecedente, ratione humanae naturae, quam ad salutem
fecit; sed vult eum damnari voluntate consequente, propter peccata
quae in eo inveniuntur. Quamvis autem res in quam fertur actus
voluntatis, sit cum omnibus suis conditionibus, non tamen oportet quod
quaelibet illarum conditionum quae inveniuntur in volito, sit ratio
movens voluntatem; sicut vinum non movet appetitum bibentis ratione
virtutis inebriandi quam habet, sed ratione dulcedinis; quamvis simul
utrumque in uno inveniatur.
Ad tertium dicendum, quod voluntas divina est immediatum creaturarum
principium, ordinando attributa divina per modum intelligendi,
secundum quod ad opus applicantur. Potentia enim non exit in opus nisi
recta per scientiam, et determinata per voluntatem ad aliquid agendum;
et ideo magis ordo rerum refertur in voluntatem divinam quam in
potentiam vel scientiam. Vel dicendum, quod ratio voluntatis
consistit, ut dictum est, in comparatione voluntatis ad ipsas res;
sed res dicuntur esse scitae, vel possibiles alicui agenti, in quantum
sunt in ipso per modum intelligibilem vel virtualem. Res autem
secundum quod sunt in Deo, non habent ordinem; sed secundum quod sunt
in seipsis; et ideo ordo rerum non attribuitur scientiae vel
potentiae, sed solum voluntati.
Ad quartum dicendum, quod quamvis divina voluntas non impediatur nec
immutetur ex aliquo alio, tamen secundum ordinem sapientiae fertur in
aliquid secundum conditionem illius; et sic voluntati divinae
attribuitur aliquid ex parte nostra.
Ad quintum dicendum, quod ratio illa procedit de ordine voluntatis ex
parte ipsius actus; sic autem ibi non est ordo antecedentis et
consequentis.
Et similiter dicendum ad sextum.
Ad septimum dicendum, quod quamvis res posterius habeat esse in sua
natura quam in Deo, non tamen posterius cognoscitur a Deo in propria
natura quam in seipso: quia hoc ipsum quod Deus essentiam suam
cognoscit, intuetur res et prout sunt in seipso, et prout sunt in
propria natura.
Ad octavum dicendum, quod in voluntate Dei non ponuntur antecedens et
consequens ad importandum ordinem successionis, qui repugnat
aeternitati; sed ad denotandum diversam comparationem eius ad volita.
|
|
