Lectio 5

Non potest civitas abscondi supra montem posita. Haec est pars ubi ostenditur, quod non debent esse in absconsione vitae, unde dicit non potest civitas abscondi. Glossa, idest soliditas apostolicae doctrinae, vel sancta vita ipsorum munita virtutibus. Ier. I, 18: dedi te in civitatem munitam. Abscondi, id est celari, supra montem posita, idest sita super Christum, vel Ecclesiam. Quare non potest celari? Quia ipse mons manifestat eam, secundum Glossam Chrysostomi: omni tuba documenta sunt operum clariora, vitaque munda ipsa est luce fulgentior, nec obscurari poterit, etiam si innumeri fuerint obloquentes. Et notandum quod ex virtute verbi supra montem, notantur tria: quia est secura, quod indicat constantiam: quia est inexpugnabilis, quod indicat patientiam: quia est in firmo et immobili loco sita, quod indicat perseverantiam. Deinde ponit, quod non debent esse in absconsione doctrinae: unde dicit neque accendunt, scilicet viri sancti lucernam, idest doctrinam praedicationis, vel fervorem doctrinae: nam in lucerna est ignis et lumen: sic et in praedicatione debet esse fervor spiritus interius, et lumen boni exempli exterius; sicut dicitur, quod Ioannes erat lucerna ardens et lucens, Io. V, 35. Sub modio idest in abscondito, sed super candelabrum, idest in manifesto. Glossa Bedae: idest super Ecclesiam; quasi dicat: non ideo data est doctrina praedicationis, ut celetur sub modio timoris, vel commodo vitae praesentis: modius enim, secundum Isidorum Lib. Etymol. XVII, est vas in quo mensuratur, et id quod mensuratur. Secundum Bedam, mystice, Christus lucernam incarnationis suae non inclusit sub modio, idest mensura legis, vel in terminis unius gentis, sed super candelabrum, idest Ecclesiam, ut luceat omnibus qui in domo sunt, idest in Ecclesia, vel in mundo. Sed est hic quaestio cur apostoli, sive apostolica doctrina, dicuntur civitas, cum potius sint fundamentum, et Ecclesia sit civitas cuius sunt fundamentum. Responsio. Dicuntur civitas, quia sub Christo fuerunt initiatores Ecclesiae. Vel nomine totius intelligitur pars, nomine civitatis fundamentum. Mons enim, super quem civitas ponitur, Christus est, de quo Is. II, 2: erit in novissimis diebus praeparatus mons domus domini in vertice montium, et elevabitur super colles, et fluent ad eum omnes gentes. Deinde dicit sic luceat lux vestra coram hominibus. Et est secundum ab illo loco vos estis sal terrae. Ubi informat eos quoad modum docendi. Et hunc modum describit quoad tria. Primo quoad doctrinae manifestationem; unde dicit sic luceat lux vestra, idest doctrina, coram hominibus; Rom. XII, 17: providentes bona non tantum coram Deo, sed etiam coram omnibus hominibus. Secundo, quoad manifestatae doctrinae per opera bona confirmationem; unde subdit ut videant opera vestra bona. Glossa: opera requiro ut videantur, et sic doctrina confirmetur. Iac. II, 12: sic loquimini, et sic facite. Chrysostomus: nomen Dei per eos blasphematur, qui non faciunt quod docent. Sed contra hoc videtur esse quod infra dicitur: cum facis eleemosynam, nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua. Item: ora patrem tuum in abscondito, et pater tuus, qui videt in abscondito, reddet tibi. Responsio. Bona opera prohibet fieri in manifesto quantum ad laudem hominum; hic autem requirit fieri ut confirmetur doctrina, et Deus glorificetur, secundum Glossam. Si enim doctrina est bona, et praedicator malus, tunc ipse est occasio blasphemiae doctrinae Dei. Unde Bernardus: lingua magniloqua, et manus otiosa, doctrina lucida, et vita tenebrosa, est res monstruosa. Tertio, quoad rectam intentionem; unde addit et glorificent patrem vestrum, Glossa: in vobis et non vos, quia eius opus est. Qui in caelis est. Gregorius: sic opus sit in publico, ut intentio maneat in occulto, ut de bono opere proximis praebeamus exemplum, et tamen pro intentione, qua soli Deo placere quaerimus, semper optemus secretum.