|
Et cum oratis, non eritis sicut hypocritae. Hic secundo removet
appetitum humani favoris ab oratione: et continet tria. Primo
excludit humani favoris appetitum; secundo docet orandi modum, ibi tu
autem cum oraveris; tertio orationis debitam subiungit formam, ibi sic
ergo orabitis et cetera. Prima continet tria. Primo removet ab
oratione hypocritarum ostentationem; secundo ostentationis modum et
finem ibi qui amant in synagogis et angulis platearum stantes orare;
tertio subdit eorum condemnationem, ibi amen dico vobis, receperunt
mercedem suam. Dicit ergo et cum oratis, scilicet ex affectu mentis.
Sed hic est quaestio litteralis, quare non dixit, cum oras,
singulariter, sicut superius, et, cum facis et cetera. Responsio.
Pluraliter dicit cum oratis, quia omnium est orare, quia ad hoc non
exigitur res temporalis, nisi cordis intentio; sed eleemosynam dare
non est omnium. Vel dicendum, quod oratio dupliciter fit: in
communi, sicut in choro, et solitarie et cetera. Non eritis sicut
hypocritae, foris lucentes, intus foetentes, infra XXIII,
27. Qui amant. Sed quaeritur quare non dicit, qui orant.
Responsio Chrysostomi: quia revera non orant, sed amant videri ac si
orarent. Iuxta hoc quaeritur quare non similiter dixit de eleemosyna.
Responsio. Quia licet dent eleemosynam mala intentione, dant tamen
ipsam rem. In synagogis, ubi conveniunt sapientes orare, ut
videantur. Stantes. Hoc dicit, quia mos Iudaeorum est ut stando
orent, quia stando legem acceperunt; Ex. XIX, 17: steterunt
ad radicem montis et cetera. Et in angulis platearum, supple: amant
orare. Chrysostomus: quaerunt se abscondere ut dupliciter laudentur:
primo quia orant; secundo, quia latenter orant. Ut videantur ab
hominibus. Ecce vana intentio. Chrysostomus: non intendunt
exaudiri, sed videri item idem: o insania vanitatis. Esse nolunt
quod desiderant apparere: mendaciter orant, cum non orent: et
mendaciter laudantur, cum non sint laudabiles. Speciem vacuam
religionis vendunt, et verbum vacuum laudis emunt. Finito verbo,
finitur et bonum quod positum erat in verbo. Unde bene subiungit amen
dico vobis; quasi dicat, pro certo sciatis receperunt mercedem suam;
Glossa: laudem humanam; sed a me recipient aeternam poenam. Tu
autem cum oraveris et cetera. Haec est secunda pars, ubi dat orandi
modum. Et primo ostendit debitum modum; secundo excludit ab ipso modo
ritum gentilium, sive multiloquium, ibi orantes autem nolite multum
loqui. Prima in duas: primo dat orandi modum; secundo subdit
promissum, ibi et pater tuus, qui videt in abscondito, reddet tibi.
Modus autem orandi consistit in tribus. Primo in secreto
meditationis; secundo in exclusione pravae affectionis, ibi et clauso
ostio: tertio in rectitudine intentionis ibi ora patrem tuum in
abscondito. Dicit ergo tu autem cum oraveris, intra in cubiculum
tuum, idest secretum mentis, et arcanum, ut dicit Augustinus, et
Rabanus per actum secretae meditationis. Chrysostomus: Deus non
voce clamosa pulsandus est, sed conscientia recta placandus: quia non
est vocis, sed cordis auditor. Vel intra in cubiculum ad litteram.
Et signanter dicit cubiculum, quia tunc anima debet ab exterioribus
quiescere cum orat: et tunc est tempus convenientius, et locus
secretior. Chrysostomus: per diem mille te circumdederunt causae, et
non permiserunt te esse secretum orationi. Sed quando ad lectum
perveneris, dic animae tuae: anima, quomodo expendimus diem? Quid
boni vel mali fecimus? Roga Deum prius, et sic animae tuae soporari
permitte. Sic faciebat Iudith VIII, 6, sic Petrus, Act.
X, 9, et Tobias III, 10. Et clauso ostio, idest exclusa
omni prava affectione et mundana, vel sensibus exterioribus clausis,
ut dicit Glossa. Is. c. XXVI, 20: vade, populus meus, in
cubicula tua et claude ostia tua super te. Ora patrem, Glossa: qui
oratur in spiritu et veritate, Io. IV, 23. Ora non de
mundanis. Isidorus: longe est a Deo animus qui in cogitationibus
saeculi fuerit occupatus. Hieronymus: aliud est narrare nescienti,
aliud rogare scientem: illic indicium, hic obsequium. In
abscondito, idest cordis intimo. Chrysostomus: orans nil novi faciat
quod aspiciant homines, nec voce clamet, nec manus expandat, nec
impudenter oculos tollat ad caelum, ut notabilis fiat. Et pater
tuus, qui videt in abscondito, reddet tibi. Ecce promissum subdit
dicens et pater tuus, qui videt in abscondito, idest qui intuetur
cor; Hebr. IV, 13: omnia nuda et aperta sunt oculis eius.
Reddet tibi. Non dicit, dabit, quia iam se debitorem constituit,
idest pro certo retribuet tibi mercedem. Chrysostomus: intende Dei
philanthropiam, idest amorem quem habet ad homines: et misericordiam
Dei cum admiratione considera, cum pro his quoque quae a nobis rogatur
bonis, mercedem se pollicetur daturum. Orantes autem nolite multum
loqui. Hic excludit ab oratione multiloquium ubi primo ponit
multiloquii prohibitionem; secundo prohibitionis rationem, ibi nolite
ergo assimilari eis. Dicit ergo orantes autem nolite multum loqui,
idest in verbis nolite confidere. Contra. I Thess. ult., 17:
sine intermissione orate. Praeterea dominus multum stetit in
oratione, infra cap. XXVI, 36 ss. et Lc. VI, 12.
Responsio secundum Augustinum. Damnat multiloquium de infidelitate,
sed non orationes quas in cordis puritate sancti faciunt. Unde
Anselmus: non est peccatum orare cum cordis devotione per
multiloquium. Sicut ethnici faciunt: gentiles enim multiplicabant
verba in orationibus, primo, ut indicarent intentionem suam
Daemonibus quos adorabant, quia aliter non potuissent cognoscere;
unde Augustinus: gentilibus erat necessaria verborum multiplicitas
propter Daemones. Secundo, ut Daemones absentes ad se revocarent:
et huic causae alludit Elias III Reg. XVIII, 27, dicens
sacerdotibus Baal cum diu orassent: clamate voce maiore: Deus enim
vester est, et forsitan loquitur, aut in diversorio est, aut forte
dormit: ut excitetur. Tertio, ut verborum persuasione inclinarent
eos ad miserendum; unde subdidit: putant enim quod in multiloquio
exaudiantur, idest opinantur quod in multitudine verborum
persuasibilium preces eorum effectui mancipentur. Et quia illi ita
faciunt, ergo vos, mei fideles, nolite assimilari eis, scilicet in
multiloquio, ut credatis Deum inclinari persuasibilibus verbis.
Isidorus: non in multiloquio exaudiuntur homines, quasi pluribus
verbis conentur Deum inflectere. Item ut putetis Deum vestrum
ignorare quod petitis: scit enim pater vester quid opus sit vobis.
Ecce ratio prohibitionis; quasi dicat: non oportet vos multis verbis
orare, sed rebus et cordis affectu simplici, dicit Rabanus. Quia
scit pater vester quid opus, idest quid necesse sit vobis, antequam
petatis. Quare ergo oportet orare? Responsio. Non ut doceas, sed
inflectas, ut familiaris efficiaris, ut humilieris, ut peccatorum
tuorum rememoreris. Et signanter dicit pater vester. Chrysostomus:
dicendo pater, et veniam peccatorum, et poenarum interitum, et
iustificationem, et sanctificationem, et liberationem, et filiorum
adoptionem, et haereditatem Dei, et fraternitatem cum unigenito
copulatam, et sancti spiritus dona largissima, uno sermone
significavit. Quaerit hic Hieronymus et Rabanus: si novit Deus
antequam petamus, ad quid scienti petimus? Responsio. Multiplex est
causa quare scienti loquimur, et oramus. Prima ut nos profiteamur,
et sciamus habere nos ab eo quod petimus; unde Rabanus: non est opus
narrare, sed obsecrare. Secunda ut exemplum praestetur; unde
Rabanus: vult Deus rogari, ut bonitas eius derivetur ad populos.
Tertia ut mens nostra excitetur; unde Hieronymus: nos tempore orandi
excitamus. Quarta ut devotio excitetur astantibus. Hieronymus:
loquimur, non ut nostrae faciamus indicium voluntatis, sed ut
excitemus obsequium piae devotionis. Quinta ut desiderium accendatur.
Sexta ut cor purgetur. De his duobus Glossa interlinearis: verbis
cor accenditur, et precibus serenatur. Septima ut animus occupatus
circa sancta verba retrahatur a superfluis cogitationibus.
|
|
