|
Et factum est cum audisset et cetera. In parte ista ostendit quomodo
Ezechias contra blasphemias humilitate et orationibus pugnavit: et
circa hoc tria facit. Primo recitat quomodo adiit orationis locum,
assumens humilitatis habitum, obvolutus est et cetera. Jonae 3:
surrexit de solio suo et cetera. Secundo non praesumens per se
orationem Deo effundere, petit orationis suffragium per nuntios a
propheta; ubi recitat nuntiorum missionem, et misit Eliacim et
cetera. Supra 8: numquid non populus a Deo suo et cetera.
Exponunt nuntii tribulationem. Et debet sic legi: et venerunt
etc., et dixerunt ad eum: dies tribulationis, quam patimur in
exterioribus persecutionibus, angustiae, quantum ad cordis dolores,
correctionis, divinae, blasphemiae, hostium. Venerunt filii, idest
conceptiones consiliorum, pariendi, explendi. Vel, ita dolemus
sicut parturientes. Sophoniae 1: dies irae dies ista etc.;
porrigunt petitionem, ut sic ordinetur: leva ergo orationem etc., si
quomodo et cetera. Jer. 42: ora pro nobis ad dominum Deum et
cetera. Tertio ponit prophetae responsum: et dixit ad eos: in quo
excludit regis timorem: ne timeas. Jer. 1: ne timeas a facie
etc., et praedicit regis Senacherib mortem, ecce ego et cetera.
Apoc. 13: qui in gladio occiderit, in gladio et cetera. Reversus
est et cetera. Hic ponit reditum Rapsacis ad Senacherib. Et planum
est. Et audivit de Terancha. Hic recitat quomodo offendit eos
comminando per epistolas; et circa hoc tria facit. Primo ponit
superbam illius comminationem, et audivit de Terancha, qui egressus
in auxilium Aegyptiorum, quod cum audisset, occurrit ei obviam,
dimittens Judaeam; et antequam recederet, scripsit verba haec.
Postmodum vadens, et obsidens Pelusium in Aegypto, veniente rege
Aethiopiae, noluit cum eo pugnare, dicens eum esse sacerdotem
Plutonis, derisorie propter nigredinem: vel quia mures cordas arcuum
corrodentes exercitum ejus inermem dimiserunt. Supra 10: quomodo
invenit manus et cetera. Secundo ponit Ezechiae orationem,
praemittens receptionem epistolae: in qua oratione confitetur Dei
potentiam, per subjectionem Angelorum: domine Deus exercituum. Job
25: numquid est numerus etc., per cultum Judaeorum; Deus
Israel, qui sedes super Cherubim: quia propitiatorium, quod erat
quasi sedes Dei, et etiam dabat responsa, erat super alas Cherubim.
Ps. 79: qui sedes super Cherubim et cetera. Sed cum tabernaculum
sit dispositum secundum exemplar caelestis Ecclesiae, ut sumitur
Exod. 25; videtur quod male dicatur sedere super Cherubim, sed
magis super thronos. Et ad hoc dicendum, quod sedet super Cherubim
idest trans, quia super Seraphim, qui sunt ultra eos. Vel secundum
Gregorium et Dionysium, nihil possidetur ibi singulariter; sed quod
est inferiorum, attribuitur etiam superioribus eminenter. Unde
proprietatem thronorum etiam eminentius habent Cherubim. Vel
dicendum, quod sedet super thronos, sicut super sedem judicii; super
Cherubim, sicut supra cathedram magistri: quia interpretantur fusio
scientiae. Et ideo congrue inde dicebantur dare responsa. Etiam
ostendit Dei potentiam per dispositionem regnorum: tu es Deus solus
etc., Dan. 5: donec cognosceret quod potestatem habet etc.;
probat etiam per productionem creaturarum, tu fecisti et cetera. Ps.
145: qui fecit caelum etc.; accusat etiam Senacherib
blasphemiam, inclina domine etc.; Judith 6: domine Deus caeli
etc., probans cum hoc blasphemiae stultitiam: vere enim domine
etc., Ps. 113: simulacra gentium et cetera. Petit etiam tertio
in hac oratione salutis misericordiam, et nunc domine et cetera.
Judith 9: omnes gentes cognoscant et cetera. Tertio propheta
promittit orationis exauditionem per nuntios: et misit Isaias etc.,
et circa hoc duo facit. Primo promittit hostium destructionem;
secundo civitatis liberationem, propterea haec dicit et cetera. Circa
primum tria. Primo comminatur ei destructionis interitum; secundo
ponit signum, tibi autem hoc erit etc., tertio ostendit destructionis
fructum, et emittet id quod salvatum et cetera. Circa primum duo.
Primo comminatur poenam confusionis contra contemptum Judaeorum,
despexit, etc., quando tibi noluit respondere; movebit, in futuro,
quando aliis occisis, cum paucis fugies. Supra 33: qui spernis
alias etc., Job 22: videbunt justi et cetera. Secundo comminatur
poenam destructionis contra culpam quam in Deum commiserat: et circa
hoc tria facit. Primo proponit culpam; secundo assumit divinam
potentiam, numquid non audisti etc., tertio concludit poenam: ponam
ergo et cetera. Circa primum arguit ipsum de duobus peccatis. Primo
de blasphemia: cui exprobrasti? Verba Ezechiae ad Senacherib;
quasi: non mihi, sed Deo. Infra 57: super quem lusistis,
etc., secundo arguit ipsum de superbia, quam conceperat ex
magnitudine rerum factarum. Et dixisti. In multitudine, quasi mea,
et non Dei virtute. Juga Libani, summitates montium, idest
potentum. Deut. 32: manus nostra excelsa, etc.; ex magnitudine
propositorum: et succidam excelsa, potentes in Judaeis,
altitudinem, domum domini; saltum, populum. Zachar. 11: aperi
Libane portas etc.; ex multitudine pugnatorum, ego fodi; quasi:
tantum habeo exercitum quod non sufficit mihi aqua quam invenio, nisi
puteos fodiam. Vel metaphorice: consolationes omnium gentium ego
siccavi. Joel. 2: quasi hortus voluptatis et cetera. Numquid non
audistis et cetera. Hic assumit divinam potentiam, loquens in persona
ipsius Dei. Et primo quantum ad aeternam praeordinationem: quae
olim, ab aeterno, fecerim, proposuerim facere et de exaltatione et de
destructione, illud, malum poenae, quod per ipsum infertur praevidi
et praeordinavi, Eccli. 23: domino Deo nostro antequam et
cetera. Secundo quantum ad aeterni propositi temporalem executionem,
et nunc adduxi. Collium, principum, compugnantium, ad invicem.
Breviata, idest retracta, manu mea ab auxilio eorum; vel diminuta
manu ipsorum a sui auxilio. Ps. 128: fiant sicut fenum tectorum
et cetera. Tertio quantum ad omnium factorum cognitionem,
habitationem, idest sedem regni. Introitum, in terram Judaeorum.
Job 34: oculi ejus super vias et cetera. Ponam ergo. Hic
concludit poenam. Circulum sicut bubalo, frenum sicut equo, idest
potentia divinitatis meae refrenando. Job 30: pharetram suam
aperuit et cetera. Tibi autem. Hic ponit signum. Venerat autem
exercitus Assyriorum imminente messe. Unde fructus non potuerunt tunc
recolligere, et fuerunt in terra usque post tempus seminationis: unde
nec seminare potuerunt. Sic ergo eis dicitur, quod illa anni parte
residua, eunte Senacherib in Aegyptum, comedant: comedant quae
sponte nascuntur, scilicet ex granis conculcatis ungulis equorum et
quadrigis. Vel quaecumque repereris, ut 4 Reg. 20, in horreis
prius ad obsidionem congregata. Vel quae severas, secundum
Septuaginta, idest quae remanserunt conculcata in agris. Et in
secundo anno, adhuc existente eo in Aegypto, quia per annum stetit,
quia nihil recolliges, cum nihil seminaveris, pomis vescere, vel quae
sponte nascuntur, ut in Libr. 4 Reg. 20. Et in illo secundo
anno destruetur Assyrius; et sic in tertio anno habebis liberam
potestatem seminandi et congregandi. Vel, secundum Andream, hoc est
consilium: et hoc erit signum: refertur ad praecedentia. Et
emittet. Hic ponit destructionis fructum: primo ponens similitudinem
arboris, quae multos fructus affert, si in terra profundat radices.
Jer. 17: erit quasi lignum etc.; secundo ponit expositionem:
quia de Jerusalem. Infra 46: dabo in Sion etc.; tertio assignat
rationem: zelus enim etc., supra 9 idem. Propterea haec dicit.
Hic promittit liberationem. Non intrabit sicut proposuit. Supra
8: inite consilium, etc., et assignat rationem: et protegam.
Propter me. Infra 48: propter me faciam etc., et propter
David. Psal. 131: propter David servum tuum et cetera.
Egressus est autem et cetera. Hic ponit poenam quam a Deo
sustinuit. Et primo quantum ad exercitus occisionem, et percussit.
Supra 33: a voce Angeli etc.; secundo quantum ad residuorum
perturbationem et fugam, et surrexerunt. Supra 17: ecce turbatio
etc.; tertio quantum ad ipsius occisionem: et factum est cum adoraret
(...). Adramelech, et Sarasar, primogeniti, invidentes fratri
minori, quem substituere volebant, ex alia matre natum. Et sic
justus de angustia etc. (Collationes cap. 37). Levatur oratio:
per eminentiam contemplationis, Ps.: levavi oculos meos etc.; per
fervorem affectionis, Thren. 3: levemus corda nostra etc. per
lacrimas compunctionis, Ps.: levabo per singulas noctes, Ioel.
1: levate fletum etc.; per studium bonae operationis, Ps.:
elevatio manuum mearum et cetera. Frenum: humanae discretionis,
Iac. 3: si quis in verbo non offendit etc.; divinae
gubernationis, infra 48: infrenabo te laude mea etc.; diabolicae
deceptionis, supra 30: frenum erroris etc.; temporalis
afflictionis, Iob 30: pharetram suam etc.; aeternae damnationis,
Ps.: in freno et camo maxillas et cetera.
|
|
