|
Haec dicit dominus Christo meo et cetera. Postquam confortavit eos
ad firmam expectationem divinorum promissorum, in parte ista incipit
prosequi divinas promissiones, ad eorum consolationem: et dividitur in
duas. In prima promittit liberationem a malis; in secunda promittit
salvationem in bonis. 56 cap.: haec dicit dominus: custodite
iudicium et cetera. Prima in duas. In prima promittit eis
liberationis beneficium; in secunda excludit omne liberationis
impedimentum, cap. 50: haec dicit dominus: quis est hic libellus
et cetera. Prima dividitur in tres. In prima praesignat eis
liberatorem; in secunda praedicit captivantium et detinentium
destructionem, cap. 46, confractus est Bel etc.; in tertia
promittit Judaeorum liberationem, cap. 48: audite hoc domus et
cetera. Prima in duas. In prima praenuntiat liberatorem; in secunda
ostendit consequentem utilitatem, haec dicit dominus sanctus Israel et
cetera. Prima in tres. In prima praedicit liberatoris potestatem;
in secunda describit ipsius nativitatem, rorate caeli etc.; in tertia
refellit incredulorum contradictionem, ibi, vae qui contradicit et
cetera. Circa primum duo. Primo ponit potentiae fastigium ad quod
exaltatus fuit, contra tria quae solent evadere manus regis: vel
propter multitudinem; et quantum ad hoc dicit, Christo, idest regi,
non propter unctionem, sed propter regiam dignitatem: quia apud eos
reges inungebantur. Apprehendi dexteram, quasi auxiliator operum
ipsius, gentes, diversas etc., Deuter. 28: dabit dominus
inimicos et cetera. Vel propter fortitudinem; et quantum ad hoc
dicit: ego ante te ibo, parans victoriae tuae locum, immittendo
terrorem tuum in adversariis: gloriosos, potentes supra alios, sicut
Babylonios: portas aereas, potentissimas civitates. Psal. 106:
qui contrivit portas aereas et cetera. Vel propter absconsionem; et
quantum ad hoc dicit: et dabo tibi thesauros, diversorum regum,
quorum civitates cepit. Job 12: revelat profunda de tenebris et
cetera. Secundo ponit huius beneficii fructum: et primo in ipso:
secundo in aliis, ut sciant hi qui ab ortu et cetera. Circa primum
duo. Primo ponit potestatis fructum a Deo requisitum in Cyro,
scilicet suae cognitionis: ut scias quia ego etc., Rom. 4: qui
vocat ea quae non sunt etc.; et populi liberationis, propter servum
meum etc., ut scilicet liberes eum de captivitate, Esther 3: quis
novit an idcirco ad regnum et cetera. Secundo ostendit istud
beneficium ex parte ipsius Cyri, ex parte esse frustratum: et
vocavi, praedicendo nomen tuum: assimilavi, in hoc aliis sanctis
meis, quorum nomina prius a domino praedicta sunt: non cognovisti me,
esse tantum Deum verum, permanens in idolatria. Accinxi,
fortitudine etc., Prov. 1: vocavi et renuistis et cetera. Ut
sciant. Hic ostendit fructum in aliis: et primo ostendit quod in
aliis quaerit suae cognitionis fructum. Qui ab ortu, idest habitantes
per totum mundum. Quod completum fuit in hoc quod Cyrus epistolis
suis laudem Dei scripsit ubique; vel quia omnes Deum collaudaverunt
videntes Judaeorum liberationem. Psal. 82: sciant quoniam nomen
tibi et cetera. Secundo proponit suae divinitatis argumentum, quo
cognosci potest in hoc quod potest affligere et liberare, ego dominus
et cetera. Lucem, diem vel consolationem: malum, poenae. Amos
3: si est malum in civitate etc., Eccli. 42: omnia fecit Deus
duplicia, et cetera. Rorate. Hic describit nativitatem Cyri sub
metaphora fructus arboris, ad cujus generationem requiritur humor
terrae et pluvia et ros de caelo; ita in nativitate Cyri concurrit
divina misericordia, intendens populum suum per eum liberare; et
inferior natura, quae significatur. Unde tria facit. Describit
ortum, rorate: nativitatis fructum, et justitia oriatur: et primum
nativitatis principium, ego dominus et cetera. Pluant justum,
neutraliter vel masculine: vel per caelum et nubes, prophetae et alii
justi qui ipsum praenuntiando, et lacrymis a Deo poscendo, quodam
modo ipsum pluerunt. Psal. 71: descendet sicut pluvia et cetera.
Vae qui contradicit. Hic excludit infidelium contradictionem: et
primo sub metaphora artificis lutum fingentis: quia sicut lutum non
contradicit figulo, ita nec Judaei deberent Deo contradicere, non
credentes aliquem posse consurgere qui Babylonios superaret. De
Samiis, vasis fictilibus, quia hujusmodi ars in Samos civitate
inventa est, absque manibus, quasi absque recta operatione manus, vel
sicut lagenae manus habent. Supra 29: quasi si lutum contra figulum
etc., Rom. 9: numquid dicet figmentum et cetera. Secundo sub
metaphora patris generantis, vae qui dicit, quasi: ego sum pater
procreans Cyrum, et sicut mater concipiens ipsum in proposito; et
ideo non debetis in hoc mihi contradicere, sicut nec matri generanti.
Infra 66: numquid ego qui alios parere etc.; vel loquitur contra
illos divinos qui ex ortu Cyri multa pronuntiabant mala futura,
dicentes melius esset si non nasceretur. Vel contra illos de Judaeis
qui dicebant: ad quid generamus filios, ut in captivitatem nascantur?
Haec dicit dominus et cetera. Hic ponit liberatoris utilitatem: et
primo quantum ad liberationem Judaeorum; secundo quantum ad
conversionem gentium, quia haec dicit dominus et cetera. Circa primum
tria. Primo ostendit suam ad praedicendum futura auctoritatem: eius,
scilicet Cyri, plastes, factor, super filios, Judaeos,
liberandos, vel alios quoscumque volo nascituros, et non idola.
Supra 8: numquid non populus etc.; sed Glossa legit ironice.
Secundo praedicit liberationem, ostendens suam potestatem, qui
promittit, ego feci. Militiae eorum, scilicet caelorum, mandavi,
praefigendo cuilibet suum officium et naturam. Supra 40: qui educit
in numero militiam eorum etc.; et exequentis directionem: ego
suscitavi, ad dignitatem, eum, Cyrum, (praeteritum pro futuro) ad
justitiam, faciendam de Chaldaeis. Proverb. 3: in omnibus viis
tuis cogita etc.; et promittit liberationem: ipse, scilicet Cyrus,
aedificabit, promittens, et dans expensas ad aedificium. Infra
52: gratis venumdati estis et cetera. Tertio ibi haec dicit dominus
etc., promittit liberatorum exaltationem quantum ad tria. Primo
quantum ad alienorum adhaesionem, ponens adhaesionem: labor Aegypti,
divitiae ipsorum, et ipsi quantum ad multos qui eos secuti fuerunt,
Zach. 8: apprehendent decem homines etc., vel loquitur de his qui
Christo adhaeserunt, labor, in idolis cessabit. Negotiatio,
terrena. Et adhaerentium subjectionem: post te ambulabunt, tibi
subjecti, vincti manicis, idest vinculis manuum, quasi ita humiliati
coram te sicut hi qui taliter ligati sunt, vel vinculis praeceptorum
Christi. Infra 40: venient curvi ad te etc.; et ponens etiam
veritatis confessionem, tantum in te, scilicet haec dicentes.
Absconditus, non visibilis sicut dii nostri; salvator, non
imbecillis. Psalm. 17: posuit tenebras latibulum suum et cetera.
Secundo ostendit eorum exaltationem quantum ad hostium confusionem,
confusi sunt etc., Michaeae ultim.: videbunt gentes et cetera.
Tertio quantum ad Judaeorum perpetuam salutem: Israel salvatus usque
in saeculum. Nisi peccaverit, vel de spirituali Israel. Soph.
3: rex Israel dominus etc.; quia haec dicit dominus. Hic ponit
aliam utilitatem quantum ad conversionem gentium: et circa hoc tria
facit. Primo inducit quinque rationes inducentes ad conversionem;
quarum prima sumitur ex rerum creatione, ipse Deus formans etc.,
Psalm. 145: qui fecit caelum et terram etc.; secunda ex hominum
dilectione, quia dedit eis terram in habitaculum non in vanum etc.,
(Psalm. 113): caelum caeli domino etc.; tertia ex veritatis
praedicatae manifestatione, non in abscondito, quasi ea quae naturalis
ratio dictat facienda; vel de praedicatione fidei Christianae.
Joan. 18: ego palam locutus etc.; quarta ex praeceptorum
utilitate, non dixi semini etc., Psalm. 18: in custodiendis
illis etc.; quinta ex praeceptorum aequitate, ego dominus etc.,
infra 63: ego qui loquor justitiam et cetera. Secundo ibi
congregamini, injungit Judaeis gentium vocationem, commemorans eorum
salutem: congregamini, quasi ad audiendum praeceptum meum, qui
salvati, liberati ex captivitate gentium. Infra ult.: mittam ex eis
qui salvati etc.; ponens etiam vocandi necessitatem, errorem,
scilicet gentium, nescierunt qui levant, Baruch ultim.: videbitis
in Babylonia deos etc.; injungens suae laudis Annuntiationem,
annuntiate; in quo injungit officium, consiliamini, qualiter debeatis
alios convertere. Psalm. 95: annuntiate inter gentes etc., quis
auditum, in quo docet eos suae divinitatis argumentum, ad alios
convertendum, scilicet ex praecognitione futurorum: et ponit
rationem, et conclusionem ibi numquid non, ergo etc., Eccl. 42:
annuntians quae praeterierunt et cetera. Tertio invitat gentes ad
conversionem: et primo ponitur invitatio, convertimini etc., Zach.
1: convertimini ad me et cetera. Secundo praedicit conversionem
eorum, ponens signum adorationis, in memetipso: quia non habeo
majorem per quem jurem. Hebr. 6; non revertetur, sine effectu.
Infra 55: sic erit verbum et cetera. Curvabitur, a Christianis,
qui est modus adorandi redemptorem, secundum Damascenum, Phil. 2:
in nomine Jesu etc.; ponens etiam signum jurationis, et jurabit:
quia unusquisque jurat in Deo suo. Psalm. 62: laudabuntur omnes
qui jurant etc.; ponens etiam signum verae confessionis: ergo in
domino, idest in persona domini, meae, scilicet Dei: Apoc. 1:
ipsi gloria et imperium, vel meae, scilicet Ecclesiae, justitiae,
legis Judaeorum figurae. Tertio praedicit incredulorum confusionem:
ad eum venient, quasi judicandi, qui non venient quasi credentes, in
die iudicii. Quarto credentium salutem: in domino justificabitur omne
semen, non solum secundum carnem, sed secundum fidem. Ps. 108:
qui insurgunt in me confundantur et cetera. Mystice, rorate, de
Christi nativitate. In quo tria; nativitatis principium, nascentis
ortum, et nativitatis fructum. Principium triplex. Primum caelum
rorans, quasi principium effectivum, scilicet operatio trium
personarum, propter quod pluraliter caeli. Pater filium mittendo.
Gal. 4: quando venit plenitudo etc., filius carnem assumendo.
Phil. 2: humiliavit semetipsum etc., spiritus sanctus conceptionem
faciendo. Matth. 1: quod enim in ea natum est et cetera. Secundum
principium est nubes pluens, quod est principium praeparativum; in quo
accipitur annuntiantis Angeli officium. Job 37: nubes spargunt
etc., Luc. 1 prophetarum vaticinium. Ps. 17: tenebrosa aqua
etc., Rom. 1: ante promiserat per prophetas etc., justorum
desiderium. Psalm. 103: ponis nubem ascensum, Malach. 3:
statim veniet et cetera. Tertium principium est terra germinans, quod
est susceptivum, scilicet beata virgo; de quo in Psal. 84: terra
nostra dabit etc.; cujus aperiatur affectus ad inveniendum gratiae
privilegium. Luc. 1: ne timeas Maria etc., Prov. ult.:
multae filiae congregaverunt etc., intellectus, ad credendum Angeli
verbum. Luc. 1: beata quae credidisti etc., uterus, ad
concipiendum Dei filium. Ecce concipies in utero etc., Luc. 1:
sed ortus comparatur rori, pluviae, et germini. Quia Christus est
ros ad refrigerandum. Supra 18: sicut nubes roris etc., pluvia ad
fecundandum. Psalm. 71: descendet sicut pluvia etc., infra
55: quomodo imber et nix etc., germen ad fructificandum. Jer.
23: suscitabo David et cetera. Fructus est justitia, quae cum
illo oritur triplex: quam opere implevit: Matth. 3: sic decet nos
etc., quam sermone docuit: infra 63: ego qui loquor etc., quam
in munere dedit. 1 Cor. 1: factus est nobis sapientia et
sanctificatio et justitia et cetera.
|
|
