|
Audite insulae et cetera. In parte ista exequitur magis in speciali
liberationis ordinem: et circa hoc duo facit. Primo populus
confitetur accepta beneficia; secundo accipit promissionem de futuris,
ibi, ego dixi: in vacuum et cetera. Circa primum quatuor beneficia
confitentur. Primo privilegium divinae electionis; et continuatur cur
indixerat supra propheta populo, ut annuntiaret. Unde statim
subjungitur vox populi annuntiantis, et dicentis, audite. Ab utero,
eligens me in ipsis patribus. Ps. 21: de ventre matris meae Deus
et cetera. Secundo efficaciam orationis: et posuit os, orationem,
quasi gladium, penetrantem usque ad aures Dei et viscera misericordiae
ipsius, Eph. ult.: gladium spiritus et cetera. Tertio auxilium
divinae protectionis: in umbra, idest sub protectione potentiae suae,
sicut sagittam electam, sagittarius abscondit ad conservandum. Psal.
16: sub umbra alarum tuarum etc., Psal. 26: abscondit me in
tabernaculo suo et cetera. Quarto gloriam divinae virtutis: et dixit
mihi: in te gloriabor; per magnalia in te ostensa gloriosus apparebo.
Supra 43: omnem qui invocat nomen meum et cetera. Secundum alios
haec est vox Cyri, cujus nomen praenuntiatum ab Isaia supra 45:
antequam nasceretur, cujus verba comminatoria quasi gladius erant, et
protectus est ne avus suus eum interficeret, et servatus quasi electa
sagitta ad tempus statutum; cui annuntiatum est, populum Israel Dei
servum esse. Aliter exponitur de Christo; cujus nomen ab Angelo
praenuntiatum; verbum praedicationis, gladius penetrans corda;
protectus pro infirmitate carnis a potentia divinitatis, et electus
inter omnes ad salutem generis humani implendam. Et dicitur Israel,
quia ex populo Israel secundum carnem natus est. Ego dixi: hic
dominus promittit futura beneficia: et primo promittit prophetae
Isaiae exaltationem; secundo populo liberationem, haec dicit dominus
redemptor et cetera. Circa primum duo. Primo ponitur prophetae
allegatio proponentis laborem suum in praedicando, quamvis ex culpa
audientium non sit fructus secutus: et concludit: ergo judicium meum,
pro me, cum domino, coram ipso, et opus meum, quasi gratum ipsi.
Jer. 6: frustra conflavit conflator et cetera. Secundo ponit Dei
responsionem: et nunc haec dicit dominus: et primo significatur
allegationis acceptatio, ut reducam, quasi dicat: ad hoc me ex ventre
matris eligens, ut revocem populum suum ad ipsum. Et tamen Israel
non usquequaque congregabitur, ad ipsum per meam praedicationem. Et
tamen glorificatus sum etc., Habac. 3: Deus dominus fortitudo mea
et cetera. Secundo ponitur ipsa responsio, et dixit: parum est,
quasi dicat: intantum ministerium tuum honorificabo ut non solum in
Judaeis, sed in omnibus gentibus per te salus mea annuntietur.
Roman. 3: an Judaeorum Deus tantum? et cetera. Hoc etiam plane
de Christo exponitur, qui sua praedicatione et mortis consumptione
parvum fructum in Judaeis fecit, sed gentes illuminavit et salvavit.
Similiter etiam de Cyro, licet magis extorte, qui per beneficia
secundum intentionem domini populum ad Dei cultum revocavit et tamen
non profecit, cui a Deo datum est dominium super multas gentes. Haec
dicit dominus redemptor et cetera. Hic promittit liberationem: et
circa hoc duo facit. Primo promittit liberationem: secundo excludit
eorum dubitationem, et dixit Sion et cetera. Circa primum tria.
Primo liberationem praecedentia, scilicet Judaeorum veneratio, quae
fuit causa liberationis; commemorans pristinam despectionem:
contemptibilem, propter populi imbecillitatem, abominandam, propter
cultus singularitatem, servum, propter subjectionem diversis gentibus
supra 18: ad gentem divulsam etc.; et ponit ipsam venerationem:
reges videbunt magnalia mea quae pro te ostendam, et adorabunt,
sicut, ad litteram, Nabuchodonosor Dan. 2 et Cyrus, et alii
principes ejus honoraverunt Esdram. Aliud praeambulum est regis
liberantis exaltatio, scilicet Cyri: in tempore placito, et non
determinat exaltationis tempus: placito, quando placuerit mihi salvare
populum meum, exaudivi, exaltans te in regnum, secundum desiderium
tuum, et exaltationis fructum: et servavi etc., in foedus implendum
populi mei. Revelamini, idest illuminamini. Vel de Christo, qui
fuit in passione contemptus, et quasi servus judicatus. Infra 53:
vidimus eum despectum etc., sed postmodum a regibus ad litteram
adoratus. Psalm. 71: adorabunt eum omnes reges etc., in tempore
placito, scilicet tempore gratiae. 2 Corinth. 6: ecce nunc tempus
et cetera. Secundo ponit liberationem consequentia, promittens
liberatis bonorum copiam: super vias pascentur; idest, ita abundanter
consolationibus perfruentur sicut oves pascuis, quando etiam in via
praeter solitum invenirentur. Ezech. 34: requiescent in herbis
etc., quantum ad malorum carentiam, et defectus, non esuriet etc.,
et nocumenti illati, aestus, tribulationis; et sol, tyrannus faciens
ipsam. Psalm. 120: per diem sol non uret etc.; et assignat
utriusque causam. Quia miserator etc., aquarum, consolationum.
Psalm. 22: dominus regit me. Tertio promittit ipsam
liberationem, ponens viarum praeparationem: et ponam omnes montes;
idest, principes auxiliabuntur vobis ad revertendum. Supra 40:
omnis vallis implebitur, etc.; ponens etiam captivorum reversionem:
ecce isti de longe, ab oriente, mari, occidente. Jer. 31:
adducam eos ab Aquilone etc.; ponit etiam gratiarum actionem:
laudate caeli etc., Psalm. 68: laudent illum caeli et cetera.
Et dixit Sion et cetera. Hic excludit eorum dubitationem: et primo
illam quae oriebatur ex divina indignatione; secundo illam quae ex
eorum dejectione, et dices in corde etc.; tertio illam quae ex
hostium potestate, ibi, numquid tolletur et cetera. Circa primum
duo. Primo ponit dubitationem, dereliquit, sine auxilio; et ideo
non possum sperare liberationem. Baruch 4: derelicta sum etc.;
secundo excludit eam per similitudinem matris: numquid potest etc.,
Ier. 31: si filius honorabilis etc.; tertio adhibet promissionem
de civitatis restauratione: et primo quantum ad reaedificationem
murorum, ponens divinum propositum, ecce in manibus; quasi: ita
teneo te in memoria sicut qui scribit, aut facit aliquod signum in manu
sua, ut sit memor alicujus rei. Muri tui; quasi, jam video
reaedificationem murorum tuorum. Iob 37: in manibus abscondit
etc., Psalm. 89: mille anni ante oculos etc.; et expletionis
modum: venerunt structores, idest reaedificatores, scilicet
Zorobabel, et Jesus, et alii, jam in oculis meis, dissipantes,
Chaldaei. Zach. 4: manus Zorobabel et cetera. Secundo quantum
ad habitationem virorum: et circa hoc tria facit. Primo civium
adunationem: leva in circuitu etc., Baruch 4: circumspice,
Jerusalem et cetera. Secundo civitatis rehabitationem, ostendens
quod habitabitur. Vivo ego, modus juramenti, velut ornamento, sicut
sponsa vestibus, sic urbs ornatur civibus. Infra 61: induit me
vestimento salutis etc.; ostendens quod habitatoribus implebitur:
quia deserta, quantum ad habitatores, solitudines, quantum ad
cultores; ruinae, quantum ad muros destructos. Zach. 2: absque
muro habitabitur etc.; ostendit etiam quod hostibus vacuabitur: et
longe et cetera. Tertio praedicit habitatorum multitudinem: adhuc
dicent filii sterilitatis, idest qui nati sunt quando te sterilem
credebas, vacuata habitatoribus. Infra 54: dilata locum tentorii
et cetera. Et dices in corde et cetera. Hic excludit secundam
dubitationem: et primo ponit admirationem, et dices, prae
admiratione: sterilis, quia non erant in me viri, qui filios
generarent; destituta, divino auxilio. Infra 66: quis audivit
unquam tale et cetera. Secundo excludit dubitationem, ponens modum
multitudinis habitatorum: haec dicit dominus: quantum ad quatuor.
Primo quantum ad divinam inspirationem: ecce levabo manum, quasi
innuens, supra 11: levabit signum in nationibus et cetera. Secundo
quantum ad honorificam reductionem: et afferent in ulnis, in quo
significatur auxilium quod a gentibus habuerunt. Reges nutritii,
providentes tibi in necessariis. Baruch 5: adducet dominus illos ad
te et cetera. Tertio quantum ad liberatorum exaltationem: vultu in
terra, hoc praecipue tempore Machabaeorum, infra 40: venient ad te
curvi et cetera. Quarto assignat huius rationem: et scies quia ego
etc., Psal. 70: in te domine speravi, non confundar et cetera.
Numquid tolletur. Hic excludit tertiam dubitationem: et primo ponit
ipsam, a forti, Nabuchodonosor; Matth. 12: aut quomodo potest
quis intrare et cetera. Secundo excludit eam: quia haec dicit, primo
ponens liberationis beneficium, captivitas, scilicet Judaeorum. Job
29: conterebam molas iniqui etc.; secundo liberationis modum,
ponens hostium destructionem. Eos vero, scilicet Chaldaeos,
judicaverunt, injuste. Soph. 3: ego interficiam etc.; et ponit
poenae determinationem, et cibabo: vel propter dissensionem, sicut
supra 9: unusquisque carnem brachii etc., vel propter mortuorum
multitudinem, dum os unius cadebat super sanguinem alterius, ac si
vellet bibere: vel propter famem. Tertio ponit liberationis fructum:
et sciet omnis caro etc., supra 40: videbit omnis caro et cetera.
|
|
