|
A principio huius cap. egit de matrimonio, hic incipit pars secunda,
in qua agit de virginitate. Ubi primo agit de virginibus; secundo de
virginum custodibus, ibi si quis autem turpem se videri existimat, et
cetera. In prima, primo ponit virginibus permanendi in virginitate
consilium; secundo nubentibus dat bene vivendi modum, ibi hoc itaque
dico, fratres, et cetera. Tertio ostendit quod magis expedit servare
continentiae propositum, ibi volo autem vos sine sollicitudine esse,
et cetera. In prima parte virginitatem consulit et laudat; secundo
matrimonium iam contractum concedit et approbat, ibi alligatus es
uxori, etc.; tertio matrimonium contrahendum defendit, et a peccato
excusat, ibi si autem acceperis uxorem, et cetera. In prima dicit
duo de virginitate. Primo quod non est servanda ex praecepto; secundo
quod est servanda ex consilio, ibi consilium autem do. Ubi ponit
duplicem rationem quare istud consilium est servandum. Prima est
consiliarii auctoritas; secunda rei consultae dignitas, ibi existimo
enim hoc bonum. Dicit ergo de virginibus, etc., quasi dicat: de
coniugatis non separandis praeceptum Dei est, de virginibus autem
praeceptum domini non habeo; ut scilicet contineant, vel ut nubant.
Quod enim de hoc dixit dominus, Matth. XIX, 12, dixit
consulendo: qui potest, inquit, capere, capiat. Virginitas autem,
secundum Augustinum res est non praecepta, suaderi potest, imperari
non potest. Consilium autem do, scilicet de continendo, consilium
mihi a spiritu sancto inspiratum. Tob. IV, 19: consilium semper
a sapiente perquire. Consilium, inquam, do, et hoc tamquam
consecutus a domino misericordiam, id est, apostolatum mihi
misericorditer concessum. Consecutus, inquam, ad hoc ut sim
fidelis, in dispensatione mihi credita. Unde credendum est mihi in
consiliis. Lc. c. XII, 42: quis putas est fidelis servus?
Haymo: quia ei mandatum fuit ut esset fidelis consiliator, non debuit
consilium indigentibus abscondere. Et est argumentum quod est
acquiescendum consilio praelati. Deinde cum dicit existimo ergo,
etc., hic tangitur dignitas eius quod consulitur. Et haec duplex:
una quia expediens bonum; secunda, quia honestum, ibi quoniam bonum
est, et cetera. Dicit ergo existimo, etc., quasi dicat: quia
fidelis consiliarius sum, existimo ergo hoc bonum esse, scilicet
manere in virginitate, et hoc propter instantem necessitatem,
coniugium scilicet vitandum, quia multae necessitates instant. Unde
dicuntur esse in mola, Lc. XVII, 31. Unde vulgariter dicitur
quod matrimonium habet magnum os. Existimo, inquam, et vere, quia
bonum est homini sic esse, scilicet in virginitate. Bonum scilicet
honestum propter puritatem, delectabile propter libertatem, utile
propter mercedem, quia ei debetur aureola et fructus centesimus, Lc.
VIII. Augustinus in Glossa: supergreditur virginitas conditionem
humanae naturae, per quam homines Angelis assimilantur. Maior tamen
victoria virginum quam Angelorum. Angeli enim sine carne vivunt,
virgines autem in carne triumphant. Deinde cum dicit alligatus es
uxori, etc., hic matrimonium contractum concedit et approbat. Ubi
primo dicit quod coniugatus non debet quaerere divortium; secundo
consulit quod solutus non quaerat coniugium, ibi solutus es ab uxore,
et cetera. Dicit ergo alligatus, etc.; quasi dicat: licet
continere sit bonum, tamen alligatus es uxori? Noli quaerere
solutionem, maxime si bona est. Eccli. VII, 21: noli
discedere a muliere sensata. Et dicit alligatus, quasi duplici
vinculo ligatus, scilicet consensu per matrimonium initiatum, et
copula carnali per matrimonium consummatum. Si enim tantum uno
vinculo, scilicet solo consensu ligatus esset, posset quaerere
solutionem, scilicet intrando religionem. Solutus es ab uxore? Noli
quaerere uxorem, si potes continere, quia, sicut dicunt apostoli
Matth. XIX, 10, si ita est causa hominis cum uxore, non
expedit nubere. Deinde cum dicit si autem acceperis, etc., hic
excusat matrimonium contrahendum a peccato. Ubi primo ostendit quod
matrimonium potest contrahi sine peccato; secundo quod levius est esse
sine coniugio, ibi tribulationem tamen, et cetera. In prima, primo
proponit veritatem de non virgine; secundo de virgine, ibi et si
nupserit, et cetera. Dicit ergo: si autem solutus es, noli quaerere
uxorem. Si autem acceperis uxorem, scilicet bono fine, non ad
expletionem libidinis, non peccasti. Hic autem est argumentum evidens
contra haereticos qui contemnunt matrimonium, de quibus I Tim.
IV, 3: prohibentes nubere. Et similiter si nupserit virgo, non
virgo Deo dicata, quia, secundum Hieronymum, voventibus
virginitatem non solum nubere, sed etiam velle nubere peccatum est,
non peccavit, scilicet nubendo, alioquin peccasset beata virgo, cum
desponsata esset Ioseph. Tribulationem tamen carnis habebunt
huiusmodi, scilicet coniugati, id est, afflictionem pro rebus
necessariis procurandis et sibi et filiis suis et aliis. Unde levius
est esse sine coniugio. Ego autem vobis parco, quasi dicat: consulo
evitare coniugium, quod tamen concedo, parcendo infirmitati vestrae.
Vel sic: ego autem vobis parco, in hoc quod consulo cavere
tribulationes carnis. Notandum est hic quod sancta virginitas magnum
bonum est propter multa. Primo, quia carnis munditiam servat,
Apoc. c. XIV, 4: hi sunt qui cum mulieribus non sunt
coinquinati, virgines enim sunt: sicut bonum est sal quia conservat
carnem a corruptione. Secundo, quia animam decorat et ornat. Unde
frequenter in Scriptura iungitur virgo pulchra, Sap. IV, 1: o
quam pulchra est casta generatio cum claritate; Cant. IV, 7:
tota pulchra es, amica mea. Tertio, quia Angelis caeli
assimilatur, sicut hic dicit Glossa, et Matth. XXII, 30: in
resurrectione neque nubent, neque nubentur, sed erunt sicut Angeli
Dei. Hieronymus: in carne praeter carnem vivere, et cetera.
Quarto, quia Christo desponsat, II Cor. c. XI, 2: despondi
enim vos uni viro virginem castam exhibere Christo. Quinto, quia
iungit et approximat Deo, Ps. XLIV, 15: adducentur regi
virgines post eam; Ier. III, 4: dux virginitatis meae tu es.
Sexto, quia caeteris statibus praeponderat, Eccli. XXVI,
20: non est digna ponderatio animae continentis; infra: qui
matrimonio iungit virginem bene facit, qui non iungit melius facit.
Septimo, quia odorem bonae famae spirat. Lucae dicitur: et nomen
virginis Maria; Cant. II, 2: sicut lilium inter spinas, sic
amica mea inter filias Ierusalem. Octavo, quia ad nuptias aeternas
invitat, Matth. XXV, 10: quae paratae erant intraverunt cum eo
ad nuptias. Sed, heu, quia ad conservandum difficilis, ideo
Eccli. XLII, 9: filia patris abscondita est, et cetera. Et
hoc quia Diabolus suggerit contrarium. Corruptio inclinat ad actum,
pulchritudo allicit ad consensum.
|
|
