|
Haec est secunda pars huius capituli; superius enim ostendit quod in
se licita est comestio idolothitorum, hic monet abstinere ab ea propter
scandalum infirmorum. Ubi primo monet ne offendant fratres sua
comestione; secundo quod potest offendere, ibi si enim quis viderit,
etc.; tertio ostendit malum quod inde potest accidere, ibi et peribit
infirmus, etc.; quarto praebet se in exemplum abstinentium, ibi
quapropter si esca scandalizat, et cetera. Dicit ergo: videte, quia
quantum ad nos nihil prodest vel obest esca ipsa, sed tamen videte ne
forte haec licentia vestra, qua scitis licere vobis comedere de
idolothitis, offendiculum fiat infirmis in fide, qui nondum sciunt
idolum nihil esse. Lev. XIX, 14: coram caeco non pones
offendiculum. Deinde cum dicit si quis viderit, etc., hic ostendit
quomodo possunt offendere, quia comedendo idolothitum coram infirmis:
ubi implicantur quatuor concurrentia ad scandalum. Primo maiorum
scientia; secundo comestio idolothiti publica, ibi in idolio
recumbentem, tertio occasio scandali accepti, ibi nonne conscientia
eius? Dicit ergo si enim quis, etc.; quasi dicat: et vere potest
esse offendiculum, si enim quis infirmus viderit eum qui habet
scientiam, recumbentem in idolio, id est, in praesentia idoli, nonne
conscientia eius cum sit infirma, per te, aedificabitur, id est, per
factum tuum, ad manducandum idolothita, id est, sacrificata in
reverentiam idoli? Quasi dicat: sic videns enim quis fratrem peritum
in idolio sacrificata comedere, incipit ipse edere non illa conscientia
qua ille, scilicet peritiae causa, sed id putat esse numen in cuius
reverentia hoc fiat. Deinde cum dicit et peribit infirmus, hic
ostendit malum quod inde potest accidere, et hoc duplex: primo
scandalum proximi; secundo offensam proximi, ibi sic autem peccantes,
et cetera. In prima implicantur tria, peccantis conditio, quia
infirmus; peccandi occasio, quia in tua conscientia; peccati
exaggeratio, quia propter quem Christus mortuus est. Dicit ergo: et
ita peribit infirmus, in fide idest, in tua scientia, frater, id
est, occasione accepta a tua scientia, quia te sapientem videt
comedere, putans quod sub idoli veneratione comedas, propter quem
salvandum Christus mortuus est, et ita graviter peccas. Rom.
XIV, 15: noli cibo perdere illum pro quo mortuus est Christus.
Sic autem peccantes in fratres, peccato scandali, et percutientes
conscientiam eorum infirmam, gladio mali exempli, Amos IX, 1:
percute cardinem, id est conscientiam, et commovebuntur
superliminaria, id est, intellectus et affectus; in Christo
peccatis, cuius membra sunt. Non ait in Christum, secundum
Glossam, quia in Christum peccare, est Christum negare, id est,
peccare in fide. In Christo peccare est in his quae Christi sunt
peccare, scilicet in moribus; sicut ille qui in lege est, dicitur in
lege peccare: qui autem in lege non est, dicitur peccare in legem.
Deinde cum dicit quapropter si esca, etc., hic ultimo proponit se in
exemplum abstinentiae, ubi primo implicat scandalum; secundo ex hoc
explicat abstinentiae propositum, ibi non manducabo, etc.; tertio
praevenit dubium, ibi ne fratrem meum, et cetera. Dicit ergo:
quapropter, ne scilicet peccem in Christum, si esca scandalizat
fratrem meum, non manducabo carnem aliquam, non solum idolothita, in
aeternum: si ergo propter scandalum fratrum abstinendum est quasi a
necessariis vitae, multo magis a superfluis. Et hoc, non ideo quod
esca in se mala sit, sed ne scandalizem fratrem meum. Nam qui
scandalizaverit unum de pusillis istis, expedit ei ut suspendatur in
collo eius mola asinaria, etc., Matth. XVIII, 6. Rom.
XIV, v. 20: omnia munda mundis, sed malum est homini qui per
offendiculum manducat. Hic quaeritur super illud scientia inflat,
Glossa: scientia per se inutilis est. Contra, scientia per se bona
est, ergo et utilis. Responsio. Inutilis est ad salutem, utilis
tamen ad multa alia. Item charitas aedificat. Contra: sicut
scientia inflat, non per causam, sed per occasionem, sic et
charitas. Responsio. Non est simile, quia scientia habenti se
manifestat, sed non sic charitas, quia nemo certus est de charitate.
Item super illud idolum nihil est, Glossa: naturam Deus formavit,
sed stultitia hominum formam dedit. Contra: omne esse est a Deo,
ergo omnis forma. Responsio. Glossa loquitur de forma putativa in
natura, non de vera. Item ibidem Glossa: forma hominis in idolo non
est facta per verbum. Contra Io. I, 3: omnia per ipsum facta
sunt. Responsio: quamvis forma hominis in illo sit facta per verbum,
non tamen in idolo, id est, ad colendum. Item ibidem Glossa:
idolum nihil est, quia nullius rei quae sit in mundo similitudinem
habet. Contra: non potest artifex cogitare vel formare nisi qualia
vidit. Responsio. Non habet similitudinem in toto, sed in
partibus. Item super illud nullus Deus nisi unus, Glossa: hoc
dicit ne putetur esse Deus in idolo. Contra: Deus, licet sit
unus, tamen est ubique. Responsio. In idolo est per potentiam, non
per praesentiam vel unionem, ut putabant gentiles. Item ibidem
Glossa: pars Trinitatis non potest esse quicumque unus in tribus.
Contra: cuiuslibet numeri pars est unitas. Responsio. Trinitas non
est numerus simpliciter, sed numerus personarum. Item super illud et
si sunt qui dicuntur dii, Glossa: participatione divinitatis.
Contra: divinitas est imparticipabilis. Responsio. Participatio
haec per causam est, non per essentiam. Item ibid. Glossa quaeritur
utrum Angeli vocandi sint dii. Responsio. Quamvis participent
divinitatem, tamen, secundum Glossam, non sunt dicendi dii propter
periculum adorationis. Item super illud nobis tamen unus pater,
Glossa: Trinitas est nobis unus pater, non tamen ille qui tertia in
Trinitate persona alius. Contra: idem et diversum dividunt ens.
Respondeo, quod quamvis idem et diversum dividant ens creatum, non
tamen increatum, quia ibi est identitas in essentia cum diversitate in
personis. Item non in omnibus est scientia. Contra, supra eodem:
omnes scientiam habemus. Responsio. Illud non intelligitur
universaliter, sed de maioribus. Item super illud esca non commendat
nos Deo, dicit Glossa sumpta vel non sumpta. Contra: ergo
abstinentia nihil meretur. Responsio. Non virtus escae, sed virtus
abstinentiae prodest. Item si esca scandalizat, et cetera. Contra:
ergo pro scandalo fratris a pane et vino abstinendum est in perpetuum.
Responsio: non est simile de necessariis et superfluis; vel loquitur
hic de scandalo activo, non passivo. Vel perfectionis est hoc, non
necessitatis. Notandum est hic super illud: unus Deus, quod Deus
potest accipi multipliciter, scilicet falsa nuncupatione, et sic idola
dicuntur dii. Ps. XCV, 5: omnes dii gentium Daemonia, Ier.
X, 11: dii qui caelum et terram non fecerunt, pereant de terra.
Vera adoptione, et sic sancti dicuntur dii. Ps. LXXXI, 6:
ego dixi: dii estis, et filii excelsi omnes, vos autem sicut, et
cetera. Mundana praelatione, et sic praelati dicuntur dii. Ex.
XXII, 28: diis non detrahes. Io. c. X, 35: si illos
dixit deos, ad quos, et cetera. Essentiae proprietate, et sic
Trinitas dicitur Deus. Deut. VI, 4: audi, Israel, dominus
Deus tuus unus est. Item notandum quod Christus unus sine pari
multipliciter dicitur. Primo unus Deus propter naturam divinitatis;
unde sic nullus est Deus nisi unus. Secundo unus creator propter
infinitatem potestatis. Eccli. I, 8: unus est altissimus creator
omnium. Tertio unus homo propter singularem eminentiam sanctitatis.
Ps. XIII, 1: non est qui faciat bonum, et cetera. Io.
XI, 50: expedit ut unus moriatur homo. Quarto unus dominus
propter gubernationem praelationis. Eph. IV, 5: unus dominus,
una fides, et cetera. Et hoc modo unus dominus Iesus Christus.
Quinto unus magister propter infusionem cognitionis. Matth.
XXIII, 10: non vocemini magistri, quia magister vester unus
est Christus. Sexto unus pater propter productionem universitatis.
Matth. XXIII, 9: unus est enim pater vester qui in caelis
est. Septimo unus pastor propter generalem refectionem populi
fidelis. Io. X, 16: fiet unum ovile et unus pastor. Octavo una
hostia propter singulare pretium nostrae redemptionis. Hebr. X,
14: una enim oblatione consummavit in aeternum sanctificatos.
|
|
